ĐỔI ĐỜI NHỜ NUÔI TÔM TUẦN HOÀN Xuất phát điểm là nông dân với nguồn vốn còn hạn chế, ông Bùi Chí Thượng (ngụ ấp Rạch Muỗi, xã Lương Thế Trân, tỉnh Cà Mau) từng bước mày mò, nghiên cứu và xây dựng mô hình nuôi tôm tuần hoàn ứng dụng công nghệ sinh học trên chính mảnh đất của gia đình. Khoảng 5 năm trước, ông bắt đầu triển khai ý tưởng với mong muốn không chỉ nâng cao hiệu quả nuôi tôm mà còn kiểm soát tốt môi trường, hạn chế những tác động tiêu cực đến hệ sinh thái khu vực nuôi. Không trông chờ vào nguồn lực bên ngoài, ông kiên trì vừa làm vừa rút kinh nghiệm, điều chỉnh quy trình qua từng vụ nuôi. Đặc biệt, khoảng 3 năm trở lại đây, những cải tiến liên tục đã giúp mô hình vận hành ổn định và mang lại lợi nhuận khoảng 10 tỷ đồng/năm (3 vụ nuôi). Trong tổng diện tích 7 ha, ông dành khoảng 3 ha bố trí khu nuôi tôm, tập trung vận hành 10 ao; phần diện tích còn lại được sử dụng làm ao lắng, phục vụ quá trình xử lý và tuần hoàn nguồn nước. Theo ông Thượng, muốn nuôi tôm theo hướng công nghệ sinh học, nhất là khi hướng đến sản xuất quy mô lớn, người nuôi không thể chỉ chú trọng diện tích thả nuôi hay con giống mà phải đầu tư đồng bộ hệ thống ao lắng, máy móc, thiết bị quan trắc và quy trình xử lý nước. Đây cũng là khoản đầu tư không nhỏ đối với những nông dân đi lên từ hai bàn tay trắng. “Nuôi tôm phải kiểm soát được môi trường thì mới có thể đi đường dài. Tôi ưu tiên sử dụng các giải pháp sinh học, hạn chế tối đa hóa chất và kháng sinh, vừa bảo vệ môi trường ao nuôi, vừa hướng đến tạo ra sản phẩm sạch, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường”, ông Thượng chia sẻ. Một trong những khâu được ông Thượng đặc biệt chú trọng là xử lý nguồn nước trước khi đưa vào ao nuôi. Nước phải trải qua quá trình lắng lọc, xử lý kỹ nhằm giảm thiểu nguy cơ mang mầm bệnh từ bên ngoài vào khu nuôi. Cùng với đó, độ mặn được điều chỉnh phù hợp theo điều kiện thời tiết. Trong đợt thu hoạch gần đây, dù rơi vào mùa nghịch, khu nuôi vẫn đạt hơn 40 tấn tôm. Tính từ tháng 6 âm lịch năm trước đến tháng 9 âm lịch năm nay, tổng sản lượng thu hoạch đạt gần 300 tấn. Bước vào thời điểm thuận lợi hơn của vụ nuôi, ông Thượng kỳ vọng từ nay đến tháng Chạp, sản lượng tiếp tục tăng, có thể đạt thêm 70-100 tấn. Tương tự, ông Ngô Văn Lương ở ấp Cái Nước, xã Phú Tân có hơn 8 ha triển khai 9 ao nuôi tôm theo mô hình tuần hoàn. Đợt thu hoạch gần nhất, ông thu hoạch ba ao sau hơn 100 ngày nuôi, đạt hơn 8 tấn tôm thẻ, doanh thu khoảng 1,7 tỷ đồng. Sau khi trừ chi phí, ông lãi khoảng 40%. Hiện mô hình đạt tỷ lệ thành công 70-90%, năng suất trung bình mỗi héc-ta đạt khoảng 35 tấn mỗi vụ. Diện tích nuôi tôm chỉ chiếm một phần, phần còn lại được bố trí cho các ao chức năng gồm ao xử lý nước, ao nuôi cá rô phi và ao trồng rong. Hệ thống này giúp lọc nước tự nhiên, xử lý chất thải và mầm bệnh, tạo thành vòng tuần hoàn khép kín. Nông dân phải vệ sinh trại và xử lý nước đạt chuẩn trước khi thả giống. Giai đoạn ương tôm 15-20 ngày là quan trọng nhất, cần bổ sung dinh dưỡng sinh học và phòng bệnh. Ở giai đoạn tiếp theo, người nuôi định kỳ dùng axit hữu cơ và dưỡng chất sinh học để kiểm soát dịch bệnh. “Tôi giảm được khoảng 20% chi phí, rút ngắn thời gian nuôi từ 1520 ngày so với cách cũ. Tôi dám chắc nếu đi theo hướng mô hình tuần hoàn, người nông dân có thể đổi đời “, ông Lương nói. ĐẨY MẠNH CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ, CHUYỂN ĐỔI SỐ Ông Quách Văn Ấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Cà Mau, cho biết, sau thời gian triển khai mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh tuần hoàn ít thay nước, an toàn sinh học (RASIMTA) trên địa bàn tỉnh bằng nguồn lực huy động ngoài ngân sách nhà nước hỗ trợ người nuôi tôm, bước đầu ghi nhận sự tham gia tích cực của doanh nghiệp và các hộ nuôi. Từ đầu năm 2026 tới nay, diện tích triển khai mô hình gần 419,6 ha, bằng 27,9% mục tiêu 1.500 ha. Theo ông Ấn, RAS-IMTA hướng đến kiểm soát tốt hơn môi trường nuôi, hạn chế việc thay nước và nâng cao yêu cầu an toàn sinh học. Việc ứng dụng quy trình kỹ thuật phù hợp có thể hỗ trợ người nuôi chủ động hơn trong quản lý ao nuôi, kiểm soát các yếu tố môi trường và giảm thiểu rủi ro trong sản xuất. Để đưa công nghệ vào thực tiễn, Sở Khoa học và Công nghệ đã xây dựng tài liệu hướng dẫn, phối hợp tổ chức tuyên truyền, tập huấn và kết nối doanh nghiệp với các hộ nuôi. Sở cũng phối hợp Trường Kinh tế - Đại học Cần Thơ khảo sát, đánh giá tình hình triển khai mô hình, làm cơ sở xem xét hiệu quả và đề xuất giải pháp trong giai đoạn tiếp theo. Theo lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau, việc phát triển mô hình không thể chỉ dựa vào vận động hoặc chỉ tiêu diện tích, mà phải giải quyết đồng bộ các điều kiện về kỹ thuật, vốn, nhân lực, năng lượng và thị trường. Người nuôi cần được hướng dẫn cụ thể, doanh nghiệp cần có cơ chế đồng hành phù hợp, còn địa phương phải chủ động rà soát nhu cầu và điều kiện thực tế của từng vùng nuôi. Một giải pháp được ngành khoa học và công nghệ quan tâm là kết nối doanh nghiệp tham gia hỗ trợ người nuôi. Sở đã tham mưu 8 thỏa thuận hợp tác với doanh nghiệp nhằm huy động nguồn lực triển khai kế hoạch. Đáng chú ý, chương trình “Solar for Shrimp - Điện mặt trời cho hộ nuôi tôm siêu thâm canh” bước đầu cho thấy đây là một chính sách hỗ trợ có ý nghĩa thiết thực, góp phần hoàn thiện hệ sinh thái của mô hình nuôi tôm tuần hoàn RASIMTA theo hướng xanh, bền vững và phát thải thấp. Với cơ chế do Công ty Cổ phần Blueberry Energy Việt Nam đầu tư 100% chi phí lắp đặt, vận hành và bảo trì, người nuôi không phải bỏ vốn ban đầu, đồng thời được sử dụng điện mặt trời với giá thấp hơn khoảng 20% so với giá điện lưới và được bàn giao miễn phí toàn bộ hệ thống sau 12 năm, qua đó góp phần giảm đáng kể chi phí điện, một trong những chi phí lớn nhất của nuôi tôm siêu thâm canh. Ngành khoa học và công nghệ cũng định hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, cảm biến, Internet vạn vật (IoT) và trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý trang trại, giám sát môi trường và theo dõi hoạt động sản xuất. Theo báo cáo, phương án xây dựng website tích hợp AI và nền tảng chuyển đổi số phục vụ mô hình RAS-IMTA được UBND tỉnh chỉ đạo tích hợp vào dự án phần mềm dùng chung cho lĩnh vực nông nghiệp. TÂN LỘC 10 n Thứ Năm n Ngày 29/10/2026 XÃ HỘI Nuôi tôm tuần hoàn, hướng đi xanh cho ngành tôm Cà Mau Thay vì phụ thuộc việc thay nước và xử lý ao nuôi theo phương thức truyền thống, một số hộ nuôi tôm ở Cà Mau đã đầu tư hệ thống ao lắng, ao chức năng và ứng dụng giải pháp sinh học để hình thành quy trình tuần hoàn. Cách làm này giúp người nuôi chủ động hơn trong kiểm soát môi trường, đồng thời hướng đến giảm chi phí và rủi ro sản xuất. Hệ thống ao nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh ứng dụng công nghệ tuần hoàn nước tại Cà Mau ẢNH: TÂN LỘC Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau đã hướng dẫn các doanh nghiệp chủ trì dự án liên kết xây dựng dự án nhân rộng mô hình RASIMTA giai đoạn 2, quy mô 1.500 ha. Trong đó, Công ty TNHH Deheus chủ trì dự án liên kết 1.000 ha, Tập đoàn Minh Phú 500 ha. Tại Hội nghị ngày 27/10 ở Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long cho biết, 34 địa phương đã báo cáo 916 nhiệm vụ gắn với 908 sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong đó, lĩnh vực nông nghiệp có 451 sản phẩm, nhưng 341 sản phẩm vẫn ở giai đoạn nghiên cứu; tỷ lệ kết quả được ứng dụng, thương mại hóa chỉ khoảng 24%. Thực trạng này cho thấy khoảng cách lớn giữa nghiên cứu và nhu cầu sản xuất, kinh doanh. Ông Long đề nghị xác định nhiệm vụ khoa học, công nghệ xuất phát từ thực tiễn từng ngành hàng, tăng cường kết nối viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và địa phương, đồng thời ưu tiên những khâu có khả năng tạo giá trị gia tăng cao. Một số địa phương đã đạt kết quả bước đầu trong chuyển đổi số. Sơn La định hướng đưa cà phê Arabica lên sàn đấu giá tại Hawaii (Mỹ) vào tháng 11 tới, đồng thời thúc đẩy số hóa vùng trồng và truy xuất nguồn gốc. Hà Nội đã hình thành, kiểm soát 1.388 chuỗi cung ứng nông sản, thực phẩm an toàn và phát triển hơn 3.400 sản phẩm OCOP. Trong khi đó, Quảng Ninh xác định nhu cầu hoàn thiện quy hoạch nuôi biển, công nghệ chế biến, quan trắc môi trường và hệ thống truy xuất nguồn gốc. Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu nhận diện thực chất các điểm nghẽn, coi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực trực tiếp, thường xuyên của tăng trưởng. Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát, xây dựng danh mục nhiệm vụ ưu tiên, gắn với công nghệ chiến lược quốc gia như giống thế hệ mới, vaccine thú y, chế phẩm sinh học và truy xuất nguồn gốc nông sản. THÁI AN Đưa khoa học, công nghệ thành động lực tăng trưởng nông nghiệp Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa phối hợp Bộ Công an tổ chức Hội nghị “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp và môi trường”. Tỷ lệ tôm sống đạt khoảng 80%, năng suất trung bình 45 tấn/ha/vụ ẢNH: TÂN LỘC
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==