65 tienphong.vn VĂN HÓA - VĂN NGHỆ Tôi gặp bà Lệ Lý trong một ngày tháng Tư ở Đà Nẵng, nữ nhà văn 77 tuổi vẫn khỏe mạnh, tinh tường. Bên chiếc máy tính xách tay và điện thoại réo chuông trao đổi công việc liên tục, bà nói suốt mấy chục năm qua, bà miệt mài với hai tổ chức Đông Tây Hội Ngộ và Làng Toàn cầu. “Tôi làm việc bất kỳ đâu, thời gian dành cho bản thân rất ít vì phải điều hành hai tổ chức này. Sau khi chuyển giao Đông Tây Hội Ngộ, tôi tập trung cho Làng Toàn Cầu với hàng loạt các chương trình, hoạt động hướng về quê hương”, bà kể. Bà Lệ Lý nhẩm tính, từ năm 1986 đến nay, cứ trung bình mỗi năm bà về nước hai lần. Có đợt về khảo sát, có đợt trao quà, đợt cứu trợ… Nói chung mỗi chuyến về quê của bà đều gói ghém mang theo điều tốt đẹp nhất cho những mảnh đời khó khăn. Mới năm ngoái, Làng Toàn Cầu đã xây dựng một phòng khám nha khoa ở Làng Hy Vọng Đà Nẵng để kiểm tra, chăm sóc sức khỏe định kỳ cho các em nhỏ tại đây cũng như những trường hợp thiệt thòi khác trên toàn địa bàn thành phố. Các bác sĩ Mỹ đã hỗ trợ gây quỹ, tuyển tình nguyện viên, xây dựng các mối hợp tác để hỗ trợ trẻ em lâu dài. Đội ngũ y tế này còn áp dụng những công nghệ mới trong điều trị sâu răng mà không cần khoan, trám… để các em được chăm sóc răng miệng một cách tốt nhất. Bà Lệ Lý nhớ lại, cũng vào cuối năm ngoái, nghe tin miền Trung oằn mình chịu những trận lũ kinh hoàng, Làng Toàn Cầu lại sốt sắng triển khai hàng loạt gói cứu trợ cho bà con ở khúc ruột quê hương. Những phần quà là chăn mền, quần áo, nhu yếu phẩm, sách… theo những người ngoại quốc đến tận vùng lũ trao tận tay bà con. Bà trải lòng, giờ không thể đếm hết những công trình, phần quà mà bà cũng như Đông Tây Hội Ngộ hay Làng Toàn Cầu vận động, kết nối để đưa về Việt Nam trong mấy chục năm qua. Chỉ biết là còn sức khỏe, trái tim còn đập thì vẫn một lòng nguyện đem những điều tốt nhất có thể về cho quê hương. Cũng như trong cuốn sách Khi đất trời đảo lộn, được đạo diễn nổi tiếng Hollywood 3 lần đoạt Oscar là Oliver Stone chuyển thể thành phim Trời và Đất năm 1993, cô bé Lệ Lý ngày ấy rời làng đi từ năm 16 tuổi, rồi bôn ba sang Mỹ, vẫn luôn đau đáu về Việt Nam. Bà miệt mài làm việc, tìm kiếm, kết nối với những nguồn tài trợ, gầy dựng nên các chương trình dài hơi và tặng cho quê hương thật nhiều trường học, bệnh viện, nhà tình thương, học bổng, giúp đỡ nạn nhân chiến tranh… Buổi gặp gỡ bà ở Đà Nẵng hôm ấy có rất nhiều người con xứ Quảng, nhắc tới bà Lệ Lý, họ không chỉ biết bà là nữ nhà văn học chưa hết tiểu học nhưng có tác phẩm để đời được Hollywood dựng phim, đặt viết kịch bản, mà còn biết về một người phụ nữ lặng thầm tương trợ họ thời ấu thơ thiếu thốn. Anh Nguyễn Chung (36 tuổi, xã Bình Phú, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam cũ) không giấu được xúc động: “Hồi đó quê tôi nghèo lắm, trẻ con đi học dễ gì có được cặp sách, bút vở mới tinh như bây giờ. Tôi nhớ như in lúc tôi học cấp 1, tổ chức Đông Tây Hội Ngộ của bà Lệ Lý về làng, đem tới trường tặng chúng tôi những chiếc cặp mới. Lần đầu tiên cầm trên tay chiếc cặp có nắp, có khóa, từng ngăn to rộng và thơm nức mùi nhựa, mùi da mới, lũ trẻ ở quê tôi sung sướng vô cùng. Không ngờ sau mấy chục năm, tôi có cơ hội được gặp bà”. HÓA GIẢI NHỮNG NỖI ĐAU Quê bà Lệ Lý ở khu Bình Kỳ (phường Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng), vùng quê hiền hòa bên sông một thời hứng chịu đạn bom, triền miên tháng ngày túng thiếu khiến bao gia đình ly tán. Hơn nửa thế kỷ rời xa quê hương đến sinh sống ở xứ người, nhưng những gì mộc mạc, “local” nhất bà vẫn chưa hề quên. Chẳng biết bao lần bà dẫn những người dân Mỹ và nhiều nước khác cùng tới đây ăn bữa cơm quê, thưởng thức tô mì Quảng, giới thiệu phong tục tập quán địa phương. Không chỉ thế, bà Lệ Lý còn thường xuyên đưa những cựu binh Mỹ từng chinh chiến ở Việt Nam thăm lại chiến trường xưa, tìm lại những người quen trong chiến trận để họ bắt tay nhau. Những cái bắt tay hòa giải, xóa bỏ hận thù giữa những cựu binh Mỹ và cựu binh Việt Nam khi cuộc chiến đã lùi xa. Bà Lệ Lý kể, không ít cựu binh từng tham chiến tại Việt Nam đã chịu khủng hoảng, ám ảnh chiến tranh khiến tinh thần họ bị giày vò đến khổ sở. Cho đến khi được quay lại mảnh đất này, gặp lại những con người bé nhỏ và những người lính hứng chịu mưa bom bão đạn năm xưa, nhận được một nụ cười, ánh mắt thứ tha và cái bắt tay hàn gắn, họ mới trút hết được nỗi dằn vặt giằng xé lâu nay. Những cựu binh Mỹ này cũng là những người đồng hành với bà trong hành trình hướng về Việt Nam một cách bền bỉ. Năm 2027, bà Lệ Lý dự định tổ chức một chuyến hành hương “Chữa lành và hy vọng”, sẽ mời thêm nhiều người bạn quốc tế về quê để xem vùng đất đã sinh ra, định hình nên một Lệ Lý hôm nay. n Nữ nhà văn Lệ Lý vừa hoàn thiện cuốn sách The bamboo can bend but not break (Tre uốn cong nhưng không gãy), đánh dấu 40 năm về thăm quê hương. Tác phẩm dày 400 trang như những trang hồi ký của bà suốt 40 năm qua với các hoạt động nhân đạo và hành trình hòa giải. Nói về tên cuốn sách, bà nói nó như tính cách và nghị lực của mình. Dù khó khăn, vùi dập ra sao cũng không thể gãy. Các thế hệ học sinh ở Làng Hy Vọng Đà Nẵng được bà Lệ Lý hỗ trợ, kết nối các tổ chức, cá nhân tiếp sức trong nhiều năm qua Hiếm ai ở Mỹ mà đi về Việt Nam, về Đà Nẵng không khác gì… đi chợ như bà Phùng Thị Lệ Lý. Nhà văn nổi tiếng với When Heaven and Earth Changed Places (Khi đất trời đảo lộn) và Child of War, Woman of Peace (Đứa trẻ thời chiến, người phụ nữ thời bình) chọn đi về quê hương dù tóc đã bạc màu, đem những điều tốt đẹp nhất đến cho đồng bào. THANH HIỀN Nhà văn Lệ Lý và tác giả trong buổi giới thiệu cuốn sách Tre uốn cong nhưng không gãy Nhà văn Phùng Thị Lệ Lý NHÀ VĂN HOLLYWOOD nặng tình quê nhà Tôi làm việc nhiều và luôn nghĩ mình cần phải cho đi. Mỗi lần về Việt Nam, tôi vẫn chỉ ở những phòng vài trăm nghìn đồng, ăn uống đơn giản. Tôi thích thấy tụi nhỏ ở Làng Hy Vọng được ăn KFC, mì Ý. Thích cảm giác giúp được những người khó khăn, cho họ thêm niềm tin và sự sẻ chia giữa cuộc đời hơn. NHÀ VĂN PHÙNG THỊ LỆ LÝ
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==