35 tienphong.vn 50 NĂM THÀNH PHỐ MANG TÊN BÁC “MẮC KẸT” Ở CƠ CHẾ Thực tế, phần lớn các dự án “treo” đều vướng ở những điểm nghẽn mang tính hệ thống. Đó là sự thay đổi chính sách đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) loại hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao), những bất cập trong cơ chế thanh toán quỹ đất, hay các tranh chấp phát sinh trong quá trình triển khai. Khi hành lang pháp lý thay đổi, nhiều hợp đồng ký trước đó rơi vào trạng thái lưng chừng, không thể tiếp tục nhưng cũng không dễ dàng xử lý dứt điểm. Hệ lụy là không nhỏ. Những công trình dở dang không chỉ làm xấu bộ mặt đô thị mà còn kéo lùi hiệu quả khai thác hạ tầng. Quan trọng hơn, niềm tin của nhà đầu tư bị ảnh hưởng khi các cam kết không được thực thi trọn vẹn, khiến môi trường đầu tư trở nên kém hấp dẫn. Trong bức tranh đó, Dự án giải quyết ngập do triều khu vực TPHCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1), với tổng mức đầu tư gần 10.000 tỷ đồng được thực hiện theo hợp đồng BT là ví dụ điển hình. Dự án được khởi công năm 2016, được kỳ vọng kiểm soát ngập cho khu vực có hàng triệu người dân sinh sống, nhưng dự án phải tạm dừng do vướng mắc trong thanh toán hợp đồng BT. Những cống kiểm soát triều dở dang, những hạng mục chưa hoàn thiện khiến bài toán ngập nước vốn đã kéo dài hàng chục năm vẫn chưa có lời giải căn cơ. Tương tự, đoạn 2,7km đường vành đai 2 (từ đường Phạm Văn Đồng đến nút giao thông Gò Dưa) do công ty Cổ phần Đầu tư Văn Phú - Bắc Ái thực hiện theo hình thức BT cũng rơi vào tình trạng đình trệ suốt hơn 5 năm. Đây là một mắt xích quan trọng trong việc khép kín hệ thống vành đai, giảm tải cho giao thông nội đô và mở rộng không gian phát triển. Tuy nhiên, do phương án thanh toán bằng quỹ đất bị vướng mắc, dự án buộc phải “đứng hình”, kéo theo sự đứt gãy trong kết nối hạ tầng. Điểm chung của các dự án này là đều bị “mắc kẹt” ở cơ chế. Khi quy định pháp luật thay đổi theo hướng siết chặt hình thức BT, những dự án đã ký kết trước đó rơi vào khoảng trống pháp lý, không có cơ chế rõ ràng để tiếp tục triển khai hoặc điều chỉnh. Cụ thể, luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) năm 2020 không bao gồm hình thức hợp đồng Xây dựng - Chuyển giao (BT). Theo quy định tại Điều 101, các dự án BT mới đã dừng thực hiện từ ngày 1/1/2021. “RÃ ĐÔNG” CÁC DỰ ÁN TRỌNG ĐIỂM Nghị quyết 98 của Quốc hội ra đời đã mở ra một hướng tiếp cận mới. Không chỉ trao thêm quyền chủ động cho TPHCM, nghị quyết còn cho phép thành phố thí điểm nhiều cơ chế đặc thù trong quản lý đầu tư, tài chính và đất đai. Tiếp đó, vào tháng 7/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 212 nhằm tháo gỡ các vướng mắc cho dự án. Cuối năm 2025, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 98 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TPHCM. Việc sửa đổi, bổ sung này mở ra cho TPHCM hàng loạt cơ chế mới, trong đó có cơ chế thanh toán đất đối với dự án thực hiện theo hợp đồng BT, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án tồn đọng, bao gồm dự án chống ngập 10.000 tỷ đồng và đoạn Vành đai 2 như đã nêu. Theo đó, khoản 7 Nghị quyết 98 được sửa đổi theo hướng cho phép TPHCM tiếp tục thực hiện các hợp đồng BT ký đúng quy định trước khi Luật PPP có hiệu lực nhưng chưa hoàn tất thanh toán. Theo đó, nhà đầu tư được thanh toán bằng quỹ đất hoặc tài sản công theo quy định pháp luật. UBND TPHCM có thẩm quyền quyết định quỹ đất thanh toán, đồng thời đàm phán, ký phụ lục hợp đồng với nhà đầu tư. Với các dự án chưa giao đất, việc giao hoặc cho thuê đất sẽ căn cứ vào giá trị khối lượng công trình đã được kiểm toán. Giá đất thanh toán được xác định theo quy định pháp luật hiện hành. Quy định mới này tạo cơ sở pháp lý quan trọng để TPHCM tháo gỡ các dự án BT tồn đọng. Cuối năm 2025 và đầu năm 2026, đoạn Vành đai 2 và dự án chống ngập 10.000 tỷ đồng lần lượt được tái khởi động sau thời gian dài “ngủ quên”. Ông Nguyễn Tâm Tiến - Tổng Giám đốc Trung Nam Group (Nhà đầu tư dự án chống ngập 10.000 tỷ đồng) cho biết, dự án đã phải tạm dừng hơn 5 năm do nhiều nguyên nhân, trong đó vướng mắc lớn nhất nằm ở cơ chế, thủ tục pháp lý. Đây cũng là “điểm nghẽn” khiến tiến độ dự án kéo dài, ảnh hưởng đến đời sống người dân trong vùng dự án. Tuy nhiên, bước ngoặt đã xuất hiện khi Trung ương ban hành các nghị quyết đặc thù, tạo hành lang pháp lý rõ ràng để tháo gỡ những vướng mắc tồn đọng. “Trên cơ sở đó, lãnh đạo TPHCM đã vào cuộc quyết liệt, liên tục tổ chức họp hằng tuần nhằm xử lý từng đầu việc cụ thể, thúc đẩy quá trình tái khởi động dự án. Đây là yếu tố mang tính quyết định, giúp “khơi thông” toàn bộ những ách tắc kéo dài trước đó”- ông Tiến cho hay. Cũng theo ông Tiến, hiện dự án đã hoàn thành khoảng 93 - 94% khối lượng. Các hạng mục chính cơ bản đã xong, phần còn lại chủ yếu là hệ thống điều khiển và một số chi tiết kỹ thuật. Nhà đầu tư cam kết, với các vướng mắc về cơ chế đã được tháo gỡ, cùng sự hỗ trợ của thành phố, toàn bộ dự án sẽ được hoàn thành và đưa vào vận hành trong năm 2026. Theo Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Xuân Cường, Thành phố đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành tiếp tục đồng hành, hỗ trợ nhà đầu tư nhằm đẩy nhanh tiến độ thi công, hoàn thiện dự án chống ngập. “Dự án đã hội đủ điều kiện để tăng tốc, phấn đấu hoàn thành toàn bộ vào năm 2026 theo cam kết. Hạng mục nào hoàn thành trước sẽ đưa vào vận hành ngay để phát huy hiệu quả”, ông Cường cho biết. n GỠ “CỤC MÁU ĐÔNG” DỰ ÁN TREO BẰNG CƠ CHẾ ĐẶC THÙ HỮU HUY Liên quan đến đoạn Vành đai 2 còn dang dở, ông Nguyễn Thế Vinh - Tổng Giám đốc Công ty CP Văn Phú Bắc Ái (nhà đầu tư) cho biết nhà đầu tư đã sẵn sàng toàn diện về nguồn lực, từ tài chính, nhân sự đến trang thiết bị thi công. Theo ông Vinh, ngay khi UBND TPHCM hoàn tất việc ký phụ lục điều chỉnh hợp đồng và xử lý xong phần thanh toán quỹ đất, dự án sẽ được khởi động, với mục tiêu hoàn thành trong năm 2026. Khi đoạn Vành đai 2 này về đích, tuyến này được kỳ vọng trở thành “cửa ngõ mới” của thành phố, góp phần kết nối thông suốt trục đường Phạm Văn Đồng với quốc lộ 1, qua đó giảm áp lực giao thông cho quốc lộ 13. Đoạn Vành đai 2 TPHCM được dọn dẹp mặt bằng để chuẩn bị thi công trở lại ẢNH: DUY ANH Nhiều năm qua, hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn tại TPHCM rơi vào tình trạng đình trệ, kéo theo lãng phí nguồn lực và bức xúc xã hội. Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 98 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TPHCM như một “chìa khóa thể chế” giúp tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài, tái khởi động các dự án “đắp chiếu”, trong đó nổi bật là dự án chống ngập 10.000 tỷ đồng và đoạn vành đai 2 theo hợp đồng BT. Cống ngăn triều Bến Nghé được vận hành thử vào đầu tháng 2/2026 ẢNH: HỮU HUY
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==