Theo danh mục khảo sát các di tích xuống cấp trong khu phố cổ năm 2026 của Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An, tình trạng hư hỏng xuất hiện tại nhiều tuyến đường như Nguyễn Thái Học, Bạch Đằng, Phan Châu Trinh, Nguyễn Huệ, Tiểu La, Lê Lợi, Trần Quý Cáp và Trần Phú. Các hư hỏng phổ biến gồm mái ngói âm dương thấm dột, cấu kiện gỗ bị mối mọt xâm hại, đòn tay và rui lách mục, tường nứt hoặc nghiêng. Một số vị trí diềm mái, bờ nóc, bờ chảy mất liên kết, thậm chí đã tụt, rơi xuống đất, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. NGUY CƠ MẤT AN TOÀN Tại số 20 đường Nguyễn Thái Học, hệ khung gỗ, trính đà, rầm và ván sàn bị mối mọt xâm hại, nhiều vị trí lan can đã mục, mái ngói thấm dột. Công trình được đánh giá có nguy cơ sụp đổ, cần chống đỡ, gia cố các vị trí đầu đòn tay, đà sàn và hệ mái. Ở số 41 đường Nguyễn Thái Học, khung gỗ bị mối mọt, mái ngói hư hỏng, dột nhiều nơi; mái hiên phía trước có dấu hiệu nghiêng ra đường, tiềm ẩn nguy cơ ngói rơi. Trong khi đó, tại số 52 cùng tuyến đường, diềm mái và bờ chảy phía trước đã tụt, rơi xuống đất, tường bên trong nhà bị nghiêng. Tình trạng xuống cấp nghiêm trọng cũng được ghi nhận tại số 71/4 đường Phan Châu Trinh, nơi bức tường phía Đông bị nghiêng khoảng 0,2 m, có nguy cơ sụp đổ. Gia đình không có điều kiện sửa chữa, tu bổ di tích. Tại số 98 đường này, các kết cấu gỗ bên trong hư hỏng, một hệ kèo đã rơi, công trình có nguy cơ sụp đổ. Ngoài ra, theo khảo sát, không ít di tích hiện không còn người sinh sống, chỉ sử dụng để kinh doanh hoặc phục vụ một số hoạt động khác. Một số công trình đã được chống đỡ qua nhiều năm nhưng tiếp tục xuống cấp, không còn khả năng chống đỡ an toàn. Theo thống kê trong danh mục khảo sát, trong tổng số 28 di tích xuống cấp, có 5 di tích xuống cấp nhẹ, 13 di tích xuống cấp nặng và 10 di tích xuống cấp nghiêm trọng. Trung tâm đề xuất 18 trường hợp để chủ di tích tự tổ chức chống đỡ, sửa chữa, một trường hợp cần Trung tâm hỗ trợ chống đỡ và 9 trường hợp không còn khả năng chống đỡ, được đề xuất hạ giải. VƯỚNG MẮC TRONG BẢO TỒN NHÀ CỔ THUỘC SỞ HỮU TƯ NHÂN Ông Phạm Phú Ngọc - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An - cho biết công tác khảo sát, kiểm tra hiện trạng các di tích trong khu phố cổ Hội An được thực hiện định kỳ, khoảng 6 tháng một lần, nhằm đánh giá mức độ xuống cấp và đề xuất biện pháp bảo vệ phù hợp. “Qua các đợt kiểm tra, nhiều di tích xuống cấp đã được chống đỡ, gia cố để bảo đảm an toàn. Tuy nhiên, vẫn còn một số công trình cần tiếp tục xử lý, đặc biệt là những di tích có nhiều người cùng sở hữu hoặc thuộc sở hữu tập thể nhưng chưa xác định được người đại diện chịu trách nhiệm cụ thể”, ông Ngọc cho biết. Bên cạnh đó, một số nhà cổ, di tích thờ tự dù đã được đưa vào diện xem xét hỗ trợ tu bổ nhưng chủ sở hữu không đủ kinh phí đối ứng để triển khai. Những trường hợp nhà do cha mẹ để lại cho nhiều người thừa kế cũng gây khó khăn trong việc thống nhất phương án sửa chữa, bảo tồn. Đối với các di tích xuống cấp, cơ quan chuyên môn phân loại theo mức độ nhẹ, trung bình và nặng để áp dụng biện pháp xử lý tương ứng. Các công trình xuống cấp nhẹ được gia cố, theo dõi. Trường hợp xuống cấp trung bình tiếp tục được chống đỡ, bảo vệ. Với những di tích hư hỏng nghiêm trọng, có nguy cơ mất an toàn, nhất là khi mưa lớn, bão lũ kéo dài sẽ phối hợp với chính quyền triển khai biện pháp khẩn cấp, lập biên bản hiện trạng và di dời người dân ra khỏi công trình khi cần thiết. n THEO KHẢO SÁT NĂM 2026, CÓ 28 DI TÍCH TRONG KHU PHỐ CỔ HỘI AN (TP ĐÀ NẴNG) ĐƯỢC GHI NHẬN XUỐNG CẤP, TRONG ĐÓ 10 DI TÍCH XUỐNG CẤP NGHIÊM TRỌNG, 13 DI TÍCH XUỐNG CẤP NẶNG. ĐÁNG CHÚ Ý, 9 TRƯỜNG HỢP ĐƯỢC ĐỀ XUẤT HẠ GIẢI DO KHÔNG CÒN KHẢ NĂNG CHỐNG ĐỠ, ĐẶT RA YÊU CẦU CẤP THIẾT VỀ BẢO TỒN DI SẢN VÀ ĐẢM BẢO AN TOÀN CHO NGƯỜI DÂN. NHIỀU DI TÍCH PHỐ CỔ HỘI AN XUỐNG CẤP NGHIÊM TRỌNG Bên trong nhà số 68 Trần Phú nằm trong danh sách 28 di tích xuống cấp ở Hội An Mối mọt ăn rỗng mục nhiều kết cấu ngôi nhà cổ ở Hội An NGUYỄN THÀNH 24-25/10/2026 www.tienphong.vn 5 VĂN HÓA Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa thế giới đã lên phương án di dời di tích xuống cấp. Cụ thể, 15 trường hợp được đề xuất di dời cục bộ trong phạm vi di tích nhằm tránh vị trí nguy hiểm, 12 trường hợp được đề xuất di dời đến nơi khác. Hà Nội đang lấy ý kiến người dân về đề án điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính giữa thành phố và tỉnh Phú Thọ. Theo đó, diện tích dự kiến điều chỉnh từ tỉnh Phú Thọ về Hà Nội là hơn 4.006ha gồm hơn 2.529ha thuộc Vườn quốc gia Ba Vì và 1.477ha vùng đệm gồm 664ha của xã Thịnh Minh, 481ha của xã Lương Sơn, 332ha của phường Kỳ Sơn, tỉnh Phú Thọ. Trao đổi với phóng viên Tiền Phong, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm khẳng định, mở rộng địa giới phải làm rõ mục tiêu phát triển. Ông nhận định, qua 4 lần Hà Nội điều chỉnh địa giới, trong đó có lần mở rộng rồi thu hẹp, bài học cần rút ra là phải xác định rõ mục tiêu của mỗi lần thay đổi. Theo ông, mỗi tỉnh đều có vị thế nhất định trong vùng Thủ đô. Việc điều chỉnh địa giới vì thế cần được phân tích kỹ về tác động đối với vị thế, chức năng và sự phát triển của từng địa phương. THÊM NGUỒN THU TỪ DU LỊCH Một trong những khía cạnh chịu tác động trực tiếp khi điều chỉnh địa giới là quy hoạch không gian xanh và định hướng phát triển của Thủ đô. Hà Nội đang hướng tới mục tiêu phát triển đô thị xanh với các mô hình như “rừng trong thành phố” hay “phố trong rừng”. Ông Nghiêm đồng thời lưu ý việc tăng chỉ tiêu xanh cần gắn với phát triển du lịch văn hóa, khai thác giá trị các di tích và cảnh quan. Cách tiếp cận này đặt ra yêu cầu đánh giá cả giá trị tự nhiên và văn hóa của khu vực. Trong quá trình tái thiết đô thị, cần nhấn mạnh việc nhận diện di sản để có cơ sở gìn giữ. Đề cập mối quan hệ giữa việc giảm diện tích xanh do triển khai các dự án du lịch (như dự án Safari) và việc sáp nhập diện tích rừng từ địa phương lân cận, chuyên gia nhận định việc thay đổi các chỉ tiêu quy hoạch phải được xem xét từ cả hai phía. Ông Nghiêm cho rằng, khi điều chỉnh chỉ tiêu, phải tính toán đến cả hai phía. “Khi chỉ tiêu xanh của Hà Nội tăng lên thì địa phương liên quan sẽ giảm đi. Do đó, cần có giải pháp cân đối phù hợp”, ông nói. Bên cạnh chức năng bảo vệ môi trường, không gian xanh hiện đại cần được tích hợp thêm các giá trị văn hóa và du lịch theo đúng xu hướng phát triển chung. Chuyên gia nhấn mạnh: “Đối với các không gian xanh, nhất là tại Thủ đô, đó không chỉ là không gian đảm bảo môi trường hay giữ màu xanh thuần túy, mà còn phải tích hợp yếu tố văn hóa. Dù là rừng đặc dụng hay các loại rừng khác, vẫn cần tổ chức khai thác văn hóa một cách hợp lý”. Từ đó, định hướng cốt lõi được đặt ra khi thực hiện điều chỉnh quy hoạch không gian là phải song hành hai nhiệm vụ: Vừa tăng chỉ tiêu xanh, vừa chú trọng đẩy mạnh mục tiêu du lịch văn hóa. “Việc xem xét điều chỉnh địa giới đòi hỏi sự chuẩn bị chu đáo, đánh giá tác động đa chiều từ kinh tế, môi trường đến văn hóa - xã hội, nhằm bảo đảm duy trì hài hòa mục tiêu tăng trưởng và bảo tồn hệ sinh thái xanh cho toàn vùng”, ông Nghiêm nói. GS Đặng Hùng Võ đánh giá, vùng giáp ranh giữa Phú Thọ và Hà Nội có nhiều tài nguyên, có sự liên hệ với quần thể Ba Vì và Vườn quốc gia Ba Vì. Việc điều chỉnh địa giới, theo ông, có thể bổ sung nguồn lực cho Hà Nội và tạo thêm cơ hội phát triển cho khu vực được tiếp nhận. “Một vùng đất nếu thuộc Thủ đô thì sẽ có cơ hội phát triển nhiều hơn là thuộc một tỉnh giáp Thủ đô”, ông nhận định. Ông Võ cho rằng, thương hiệu Hà Nội có thể giúp các tiềm năng của khu vực được chú ý nhiều hơn, tạo “thế năng” để chuyển thành “động năng” phát triển. Từ những tài nguyên sẵn có, địa phương có thể khai thác các loại hình du lịch, nghỉ dưỡng, kết hợp vui chơi, giải trí và tạo cảnh quan hấp dẫn. Khi dịch vụ phát triển, lượng khách và nhu cầu sử dụng tăng lên, người dân địa phương sẽ có thêm cơ hội hưởng lợi. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành nguồn thu, theo ông Võ, cần khắc phục hạn chế về giao thông. Ông đánh giá đường đến khu vực hiện còn yếu. Muốn thu hút du khách, trước hết phải cải thiện khả năng tiếp cận, đồng thời đầu tư hạ tầng phục vụ du lịch. Cùng với giao thông, ông gợi mở việc bổ sung các hoạt động vui chơi, giải trí, tạo cảnh quan đẹp và phát triển mô hình farmstay. Các dịch vụ này có thể tăng sức hấp dẫn của điểm đến và mở thêm nguồn thu từ du lịch. TRẦN HOÀNG SÁP NHẬP MỘT PHẦN PHÚ THỌ VỀ HÀ NỘI: Mở rộng không gian xanh, đánh thức di sản Sở Nội vụ Hà Nội đã hướng dẫn UBND 126 xã, phường tổ chức lấy ý kiến nhân dân về việc sáp nhập. Từ ngày 22 đến hết ngày 25/10, các tổ dân phố tổ chức phát và thu phiếu lấy ý kiến hộ gia đình. Phú Thọ và Hà Nội đang lấy ý kiến người dân về việc sáp nhập một phần diện tích tỉnh về Thủ đô VỀ VIỆC SÁP NHẬP MỘT PHẦN ĐỊA GIỚI HÀNH CHÍNH TỈNH PHÚ THỌ VỀ HÀ NỘI, CHUYÊN GIA NHẮC ĐẾN NHỮNG Ý TƯỞNG NHƯ “RỪNG TRONG THÀNH PHỐ”, “THÀNH PHỐ TRONG RỪNG”, ĐỒNG THỜI LƯU Ý VIỆC TĂNG CHỈ TIÊU XANH CẦN GẮN VỚI PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HÓA, KHAI THÁC GIÁ TRỊ CÁC DI TÍCH VÀ CẢNH QUAN.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==