10-11/10/2026 www.tienphong.vn KHOA GIÁO 10 Ông Nguyễn Hưng, chuyên gia an ninh mạng, Phó Giám đốc Dự án Chống Lừa Đảo, nói: “Từ góc nhìn của một người làm doanh nghiệp, tôi cho rằng kỹ năng quan trọng nhất mà đại học cần trang bị cho sinh viên là khả năng tự học… Tôi nghĩ nhà trường nên giảm cách học quá phụ thuộc vào những kiến thức có sẵn, tăng cơ hội để sinh viên tự nghiên cứu, thực hành và giải quyết các vấn đề thực tế”. Trong thời đại AI, điều quan trọng không phải là ghi nhớ thật nhiều thông tin, mà là biết tìm kiếm, kiểm chứng và vận dụng kiến thức. PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC AI CHO SINH VIÊN Một việc có thể triển khai ngay từ năm học tới là tổ chức các buổi tọa đàm, hướng dẫn sinh viên sử dụng AI đúng cách và gắn công nghệ này với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, ông Hưng đề xuất. Nếu sinh viên biết sử dụng AI một cách bài bản, tạo ra kết quả thực tế và giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí, đó sẽ là lợi thế cạnh tranh đáng kể khi bước vào thị trường lao động. Trong khi đó, Ths. Chế Dạ Thảo, chuyên gia tâm lý giáo dục, cho rằng, nhà trường nên bỏ bớt những việc đánh giá và những yêu cầu về hiệu suất mang tính lặp đi lặp lại, vốn đã có thể giao cho AI thay thế. Thay vào đó, các học phần và các ngành đào tạo cần có yêu cầu hình thành và phát triển năng lực AI cho sinh viên. “Theo tôi, không cần ép bản thân tăng hiệu suất hay khối lượng kiến thức, vì đó là sân chơi của AI. Điều cần làm là đồng hành với sinh viên trong việc làm người: lựa chọn điều gì, làm gì, và việc mình làm tác động đến người khác, đến cộng đồng ra sao”, bà Thảo nói. Sự đồng hành ấy bắt đầu từ những việc nhỏ nhất. AI có thể dạy rất nhiều thứ, như cách để thành công hay làm việc năng suất. Nhưng cách đối diện với thất bại, cách chịu trách nhiệm với chính mình thì người thầy phải là người dạy. Sinh viên quan sát cách thầy cô ứng xử trong những tình huống đời thường, làm theo và chịu ảnh hưởng từ đó. Theo TS Trần Thế Vinh, phụ trách ngành Khoa học dữ liệu, Trường Đại học Giao thông vận tải TPHCM, trước sự phát triển của AI, sinh viên vẫn phải nắm vững kiến thức nền tảng, hiểu nguyên lý và bản chất vấn đề, không nhất thiết phải làm lại mọi thứ từ đầu nhưng phải hiểu cách vận dụng vào thực tế. Ba năng lực quan trọng là tư duy logic, tư duy giải quyết vấn đề và tư duy hệ thống. “Các trường đại học cũng cần cập nhật chương trình đào tạo theo hướng liên ngành, tạo điều kiện để giảng viên và sinh viên tiếp cận công nghệ mới. AI có thể giúp nâng cao hiệu suất, nhưng năng lực tư duy và trách nhiệm của con người vẫn là yếu tố quyết định”, ông Vinh nhận định. NHỮNG RỦI RO CẦN LƯU Ý Chuyên gia an ninh mạng Nguyễn Hưng cho rằng, trong học tập, công nghệ AI có thể khiến sinh viên bỏ qua quá trình tư duy. Nhưng khi bước vào công việc, AI lại giúp người mới rút ngắn thời gian làm quen và nâng cao năng suất. Trước đây, khi gặp một bài toán, sinh viên phải hiểu đề bài, tìm hiểu lý thuyết, phân tích vấn đề, thử các cách giải quyết rồi mới tìm tài liệu để tháo gỡ khó khăn. Quá trình đó tuy mất thời gian nhưng giúp người học tích lũy kiến thức và rèn luyện tư duy độc lập. “Bây giờ, nhiều bạn có xu hướng đưa thẳng đề bài cho AI để lấy đáp án. Một nghiên cứu được tôi đề cập tại hội thảo cho thấy 47% sinh viên trong nhóm khảo sát sử dụng AI chủ yếu để tìm câu trả lời. Khi chỉ lấy kết quả mà bỏ qua quá trình phân tích, người học có thể hoàn thành bài tập nhanh hơn nhưng chưa chắc đã thực sự hiểu vấn đề”, ông Hưng nói. Theo ông Hưng, có ba nhóm công việc mà AI đang làm khá tốt và tác động trực tiếp đến cách sinh viên học tập. Thứ nhất là tổng hợp thông tin và nghiên cứu tài liệu. Trước đây, để tìm hiểu một lý thuyết, khái niệm hay công nghệ mới, các bạn phải đọc nhiều tài liệu, đối chiếu thông tin rồi tự tổng hợp. AI có thể hỗ trợ tìm ý chính, tóm tắt nội dung và hệ thống hóa kiến thức, giúp rút ngắn đáng kể thời gian nghiên cứu. Tuy nhiên, người dùng vẫn cần kiểm tra nguồn và độ chính xác của thông tin. Thứ hai là xử lý và trình bày dữ liệu. AI có thể tóm tắt dữ liệu, sắp xếp nội dung, hỗ trợ xây dựng biểu đồ, thiết kế slide thuyết trình hoặc hệ thống hóa ghi chép bài giảng. Những công việc trước đây đòi hỏi nhiều thời gian thực hiện thủ công nay có thể hoàn thành nhanh hơn nhờ công cụ AI. Thứ ba là tạo sinh nội dung, từ viết mã lập trình đến sản xuất hình ảnh và video. Trong lĩnh vực công nghệ, AI có thể hỗ trợ viết mã, giải thích lỗi và đề xuất cách xử lý. Với ngành truyền thông, công cụ này giúp tạo hình ảnh, video và nhiều dạng nội dung khác. Đây là những nhóm nhiệm vụ AI đang hỗ trợ rất hiệu quả. “Vì vậy, sinh viên cần thay đổi cách học, thay vì dành phần lớn thời gian cho những thao tác có thể tự động hóa, hãy tập trung xây dựng kiến thức nền tảng, khả năng phân tích, kiểm chứng thông tin và đánh giá kết quả do AI tạo ra”, ông Hưng khuyên. Ông nói rằng, sinh viên cần xác định rõ mục đích mỗi lần sử dụng AI, đồng thời kiểm chứng thông tin do công cụ cung cấp. Người học không nên mặc nhiên tin vào câu trả lời của AI, kể cả khi nội dung được trình bày mạch lạc và có vẻ thuyết phục. Các dữ kiện, lập luận và nguồn tham khảo đều cần được kiểm tra trước khi sử dụng. n TẠI TỌA ĐÀM “AI DẠY HIỆU SUẤT, AI DẠY LÀM NGƯỜI?”, DO BÁO TIỀN PHONG PHỐI HỢP TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI TPHCM TỔ CHỨC NGÀY 9/10, CÁC DIỄN GIẢ NÊU Ý KIẾN VỀ NHỮNG ĐIỀU TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHẤT ĐỊNH PHẢI DẠY, NÊN GIẢM HOẶC THAY ĐỔI TRONG THỜI ĐẠI TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI). Host Mỹ Vân và các diễn giả tại Tọa đàm Phát biểu khai mạc Tọa đàm “AI dạy hiệu suất, AI dạy làm người?”, nhà báo Lý Thành Tâm, Ủy viên Ban Biên tập, Trưởng Văn phòng đại diện báo Tiền Phong tại TPHCM, cho rằng, việc phủ nhận hoặc ngăn cản sinh viên sử dụng AI không phải giải pháp phù hợp trong bối cảnh công nghệ đã trở thành công cụ phổ biến. Điều quan trọng là trang bị cho người học khả năng sử dụng AI có trách nhiệm, biết kiểm chứng thông tin, tư duy phản biện và tự chịu trách nhiệm với sản phẩm của mình. HIẾN KẾ NHỮNG ĐIỀU ĐẠI HỌC CẦN THAY ĐỔI TRONG THỜI ĐẠI AI NHÓM PV Người trẻ cần vừa vững chuyên môn, vừa biết dùng AI Bên cạnh những rủi ro trong học tập, AI cũng đang làm thay đổi yêu cầu của thị trường lao động. Theo nghiên cứu của Anthropic về tác động của AI đối với việc làm, tỷ lệ tìm được việc mới của lao động trẻ từ 22-25 tuổi trong các nhóm nghề có mức độ tiếp xúc với AI cao giảm khoảng 14% so với mức năm 2022. Tuy nhiên, đây là chỉ số về khả năng bắt đầu một công việc mới, không đồng nghĩa tổng số việc làm của nhóm này đã giảm 14%. Theo các diễn giả, AI có thể giúp sinh viên hoàn thành bài tập nhanh hơn, nhưng không thể thay thế quá trình tự suy nghĩ và rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề. Trong kỷ nguyên AI, lợi thế của mỗi người không chỉ nằm ở công nghệ đang sử dụng, mà còn ở tinh thần học tập nghiêm túc, khả năng tự suy nghĩ và trách nhiệm với những lựa chọn của mình. Theo số liệu được ông Nguyễn Hưng trình bày, năng suất của lao động mới vào nghề tại một nghiên cứu năm 2025 tăng 34% khi ứng dụng AI; đồng thời, 71% lãnh đạo doanh nghiệp được khảo sát ưu tiên ứng viên thành thạo AI và biết sử dụng công nghệ đúng cách. Các số liệu này cần được xem xét trong bối cảnh, phương pháp và phạm vi khảo sát cụ thể. Dù vậy, thành thạo AI không thể thay thế kiến thức chuyên môn. Người trẻ vẫn cần nền tảng kiến thức vững chắc, khả năng đánh giá thông tin, giải quyết vấn đề và kiểm soát chất lượng đầu ra do AI tạo ra. Kết thúc bài trình bày, ông Nguyễn Hưng nhắc lại câu nói trong sách Khuyến học: “Trời không sinh ra người đứng trên người, trời không sinh ra người đứng dưới người. Tất cả đều do sự học mà ra”. n TẠI TỌA ĐÀM, CÁC DIỄN GIẢ NHẬN ĐỊNH, KHI AI ĐẢM NHẬN NGÀY CÀNG NHIỀU NHIỆM VỤ, NGƯỜI MỚI GIA NHẬP THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG CÓ THỂ GẶP KHÓ KHĂN NẾU CHỈ CÓ KỸ NĂNG THỰC HIỆN NHỮNG CÔNG VIỆC ĐƠN GIẢN, LẶP LẠI. TRONG KHI ĐÓ, NGƯỜI BIẾT KHAI THÁC AI ĐỂ NÂNG CAO NĂNG SUẤT CÓ THÊM CƠ HỘI RÚT NGẮN THỜI GIAN XỬ LÝ CÔNG VIỆC VÀ CẢI THIỆN HIỆU QUẢ. NHÓM PV Diễn giả Nguyễn Hưng, chuyên gia an ninh mạng, đồng sáng lập, Phó giám đốc Dự án Chống Lừa Đảo, nói chuyện với đông đảo sinh viên tại Tọa đàm
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==