12 n Thứ Năm n Ngày 8/10/2026 QUỐC TẾ Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển tại Stockholm hôm 7/10 cho biết, ông Henri Kagan và ông Kenso Soai đã giành giải Nobel Hóa học nhờ nghiên cứu về các dạng đối xứng gương của phân tử - một yếu tố “mang tính quyết định đối với các nhà hóa học thiết kế phản ứng để sản xuất dược phẩm”. Hai nhà nghiên cứu người Pháp và Nhật Bản này được vinh danh nhờ khám phá ra các hiệu ứng phi tuyến tính và hiện tượng tự xúc tác trong quá trình tổng hợp hữu cơ bất đối xứng. Nhiều phân tử, như axit amin, tồn tại dưới hai dạng là hình ảnh phản chiếu của nhau, nhưng chỉ một dạng được tìm thấy trong các sinh vật sống; hiện tượng này được gọi là tính bất đối xứng hóa học. Tính bất đối xứng này tạo ra những thách thức khi phát triển các loại dược phẩm mới. Ủy ban giải thưởng giải thích rằng, nhiều phân tử thuốc tồn tại dưới hai biến thể là hình ảnh phản chiếu không trùng khít của nhau; một dạng mang lại hiệu quả điều trị, trong khi dạng còn lại có thể gây ra các tác dụng phụ không cần thiết và đôi khi có hại. “Hai ông Henri Kagan và Kenso Soai đã đưa ra lời giải cho một bí ẩn hóa học tồn tại hơn một thế kỷ qua: làm thế nào tính đồng nhất về độ bất đối xứng (homochirality) có thể tự phát hình thành”, ông Heiner Linke, Chủ tịch Ủy ban Nobel Hóa học, cho biết. “Các phản ứng hóa học mà họ phát triển thực sự rất ấn tượng”, ông nhận định. Ông Kagan hiện công tác tại Đại học Paris-Sud ở Orsay (Pháp), còn ông Soai làm việc tại Đại học Khoa học Tokyo (Nhật Bản). “Tôi vô cùng phấn khích khi nhận được tin tuyệt vời về giải Nobel”, ông Soai chia sẻ sau khi kết quả được công bố. “Đây là một trong những ngày đáng nhớ nhất trong cuộc đời tôi. Tôi thực sự vui mừng khi được chia sẻ giải thưởng này với GS Henri Kagan - một nhà hóa học hữu cơ lừng danh”, ông nói thêm. Giá trị giải thưởng năm nay là 12 triệu kronor Thụy Điển (khoảng 31 tỷ đồng), áp dụng cho dù giải được trao cho một cá nhân, một nhóm nhỏ hay một tổ chức. Các giải Nobel còn lại của năm 2026, bao gồm các lĩnh vực văn học, hòa bình và kinh tế, sẽ được công bố trong những ngày tới. Các giải thưởng ở hạng mục y học và vật lý đã được công bố vào đầu tuần này. Sau khi giải Nobel Hòa bình được công bố vào ngày 9/10, giải Nobel Kinh tế sẽ được công bố vào ngày 12/10. Lễ trao giải sẽ diễn ra vào 10/12, nhân ngày mất (năm 1896) của Alfred Nobel - nhà công nghiệp và nhà phát minh thuốc nổ người Thụy Điển, người lập ra giải Nobel. THÁI AN (theo Euro News) Các giải Nobel Hóa học trước đây Giải Nobel Hóa học năm ngoái được trao cho Susumu Kitagawa (Đại học Kyoto, Nhật Bản), Richard Robson (Đại học Melbourne, Úc) và Omar Yaghi (Đại học California, Berkeley, Mỹ). Họ được vinh danh nhờ việc tạo ra một cấu trúc phân tử mới có khả năng tách carbon dioxide khỏi không khí và loại bỏ các chất ô nhiễm khỏi nước. Từ năm 1901 đến năm 2025 có 117 giải Nobel Hóa học được trao. Trong số 198 cá nhân đoạt giải ở lĩnh vực này, có 8 người là phụ nữ, bao gồm Marie Curie vào năm 1911. Hai nhà khoa học Pháp và Nhật Bản giành giải Nobel Hóa học năm 2026 nhờ công trình có thể thay đổi phương thức sản xuất thuốc chữa bệnh. Công trình đem lại Nobel Hóa học có thể thay đổi cách thức sản xuất thuốc Hai nghi phạm, được xác định danh tính là LVT và LM, bị bắt giữ trong một cuộc đột kích vào tuần trước tại một nhà kho ở làng Kepatihan, huyện Sidoarjo. Setyo Kusheriatno, người đứng đầu bộ phận điều tra tội phạm đặc biệt thuộc Cơ quan Điều tra Hình sự của Cảnh sát Quốc gia Indonesia, cho biết hai nghi phạm này hành động theo chỉ đạo của một công dân Việt Nam khác, được xác định là Aly. “Nhiệm vụ của họ là trông coi nhà kho, kiểm tra chim, ghi lại số lượng chim sống và chết, cũng như cho chim ăn và uống nước”, ông Setyo nói. “Số chim này được đưa từ nước ngoài vào mà không có giấy chứng nhận kiểm dịch, không đi qua các cửa khẩu quy định và không được khai báo hay bàn giao cho cơ quan kiểm dịch”. Theo ông Setyo, số chim bị thu giữ thuộc ba loài phổ biến: khướu, họa mi và sáo. Trong tổng số 3.394 con chim tại nhà kho, có 3.233 con còn sống và 161 con đã chết. Trên thị trường Indonesia, những loài chim này có giá bán từ 1,5-3 triệu Rupiah/con, đưa tổng giá trị ước tính của lô hàng lậu này vào khoảng từ 4,8-9,6 tỷ Rupiah (khoảng 6,9-13,9 tỷ đồng). Ông Setyo cho biết các điều tra viên đã thẩm vấn 14 nhân chứng, bao gồm quản lý nhà kho và các công nhân làm việc tại đây. “Cuộc điều tra vẫn đang tiếp diễn. Chúng tôi đang xác minh thêm để truy xuất nguồn gốc số chim, làm rõ mạng lưới cung cấp và xác định các đầu mối tiêu thụ tại Indonesia”, ông Setyo nói. Hai nghi phạm đã bị buộc tội theo Điều 33 của Luật Kiểm dịch Động vật, Cá và Thực vật năm 2019. Mức án tối đa cho hành vi này là 10 năm tù giam và phạt tiền lên tới 10 tỷ Rupiah. Ông Rosek Nursahid, người sáng lập tổ chức bảo tồn động vật hoang dã ProFauna Indonesia, cho biết tình trạng nhập khẩu trái phép các loài chim từ những quốc gia láng giềng như Việt Nam và Malaysia xuất phát từ sự suy giảm nghiêm trọng các quần thể chim hoang dã tại Indonesia sau nhiều thập kỷ bị săn bắt quá mức. Do nhu cầu trong nước vẫn ở mức cao từ giới nuôi chim, người nhân giống và những người đam mê các cuộc thi chim hót, các đường dây buôn bán đang tìm nguồn cung từ nước ngoài để bù đắp sự thiếu hụt này. ProFauna cũng cảnh báo về việc thả những con chim bị tịch thu vào các khu rừng của Indonesia, lưu ý rằng chim từ nước ngoài có nguy cơ mang theo mầm bệnh lạ, gây xáo trộn hệ sinh thái bản địa và khó có thể sống sót nếu không trải qua quá trình phục hồi chức năng kéo dài. MINH HẠNH (theo The Star) Hai công dân Việt Nam đã bị bắt giữ tại Đông Java, Indonesia với cáo buộc buôn lậu gần 3.400 con chim từ Việt Nam mà không có giấy chứng nhận kiểm dịch hay giấy tờ nhập khẩu theo quy định. Hai người Việt bị bắt vì buôn lậu chim Số chim nhập lậu bị thu giữ ẢNH: THE STAR Ngày 5/10, tại kỳ họp thường kỳ thứ 2 của Quốc hội Lào khóa X, ông Saleumxay Kommasith được bầu giữ chức Thủ tướng Lào. Trình bày báo cáo kết quả kinh tế tại Quốc hội, Thủ tướng Saleumxay Kommasith cho biết nền kinh tế Lào tăng trưởng 4,8% trong 9 tháng đầu năm 2026, dự báo sẽ đạt 5,1% trong cả năm. Mức tăng trưởng này được thúc đẩy bởi sự mở rộng trong lĩnh vực chế biến và sản xuất, đầu tư từ khu vực tư nhân và sản xuất điện năng, bao gồm điện từ năng lượng gió. Các hoạt động thương mại bán buôn và bán lẻ, dịch vụ công, cũng như dịch vụ lưu trú và ăn uống tăng trưởng nhờ ngành du lịch phục hồi. Lượng khách du lịch quốc tế tới Lào tăng 7% so với cùng kỳ năm ngoái, tạo đà phát triển cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch. Tuy nhiên, ngành nông nghiệp vẫn đang chịu nhiều áp lực và có nguy cơ không đạt được các mục tiêu đề ra trong năm. Giá nhiên liệu tăng cao đã đẩy chi phí sản xuất và vận chuyển lên mức cao hơn, trong khi dịch tả lợn châu Phi bùng phát và thiên tai gây thiệt hại và làm gián đoạn các hoạt động sản xuất nông nghiệp. Trong 9 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm sản đạt 1,39 tỷ USD. Cũng trong thời gian này, ngành khai khoáng và chế biến khoáng sản đạt giá trị sản xuất 38.200 tỷ kip (tương đương khoảng 1,71 tỷ USD), tăng 5,7% so với cùng kỳ năm trước. Theo Thủ tướng Saleumxay Kommasith, Chính phủ Lào đang tăng cường các biện pháp chống khai thác, chế biến, mua bán và kinh doanh khoáng sản trái phép, cũng như ngăn chặn hoạt động xuất nhập khẩu bất hợp pháp khoáng sản và các sản phẩm từ khoáng sản. Thủ tướng Saleumxay Kommasith cho biết, thời gian tới, các chính sách mới sẽ thúc đẩy chế biến sâu và gia tăng giá trị trong ngành khoáng sản. Các dự án khai khoáng mới phải có hoặc xây dựng các cơ sở chế biến đủ năng lực sản xuất các sản phẩm khoáng sản hoàn chỉnh. Chính phủ Lào cũng có kế hoạch từng bước hạn chế và tiến tới chấm dứt xuất khẩu khoáng sản thô và quặng tinh, qua đó khuyến khích tăng cường chế biến trong nước trước khi xuất khẩu. Các biện pháp này nhằm nâng cao giá trị thu được từ tài nguyên thiên nhiên, củng cố sản xuất trong nước, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu. BÌNH GIANG (theo KPL) INDONESIA: Lào sẽ hạn chế xuất khẩu khoáng sản thô Hình ảnh của hai nhà khoa học Henri Kagan và Kenso Soai xuất hiện trên màn hình khi họ được trao giải Nobel Hóa học năm 2026 ẢNH: AP Tân Thủ tướng Lào Saleumxay Kommasith cho biết, thời gian tới, các chính sách mới sẽ thúc đẩy chế biến sâu và gia tăng giá trị trong ngành khoáng sản. Chính phủ có kế hoạch từng bước hạn chế và tiến tới chấm dứt xuất khẩu khoáng sản thô và quặng tinh, hãng thông tấn Lào KPL đưa tin.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==