Trí (Thạnh Mỹ Tây) ngập gần 1 m. 8 giờ tối, đứng trên lầu nhìn xuống, anh Đạt thấy tứ bề quanh nhà toàn là nước nhưng đến giờ phải đi đón con gái tan học. Biết là lao xe ra đường sẽ bị chết máy nhưng không còn cách nào khác, anh Đạt đi được chừng 500 m thì chiếc xe lịm dần tắt ngúm. Anh phải vừa dắt vừa bơi trong dòng nước đầy rác tới chỗ con gái đi học thêm. Phải hơn 11 giờ đêm, anh và con gái mới về được tới nhà trong tình trạng không còn chỗ nào chưa ướt. “Sống ở đây gần 20 năm, đây là lần đầu tiên tôi thấy khu vực này ngập nặng, nước rút chậm như vậy”, anh Đạt nói. Mưa lớn kết hợp triều cường cũng hàng trăm nhà dân tại hẻm 84 đường số 11, phường Thủ Đức (TPHCM) chìm trong nước. Nhiều tài sản, thiết bị điện tử và phương tiện bị ngâm nước, hư hỏng. Nước từ ngoài đường tràn vào nhiều căn nhà, khiến việc đi lại, sinh hoạt của người dân gặp nhiều khó khăn. Theo người dân, nước bắt đầu dâng nhanh từ chiều tối 30/9 sau trận mưa lớn. Do nước lên quá nhanh, nhiều hộ không kịp di chuyển đồ đạc lên cao. Một số căn nhà cấp 4 bị nước tràn vào gần như toàn bộ khu vực sinh hoạt. Ông Lê Công Thành, ngụ phường Thủ Đức, cho biết khu vực này thường xuyên chịu ảnh hưởng khi mưa kết hợp triều cường, nhưng chưa khi nào nước dâng nhanh và cao như tối 30/9. “Khoảng 8h tối, nước bắt đầu tràn vào như lũ, có chỗ ngập khoảng 1 m. Toàn bộ giường, tủ, chiếu và nhiều đồ đạc trong nhà đều bị hư. Gia đình tôi phải dọn dẹp từ 2h sáng, lấy nước xịt bùn rồi rửa lại đồ đạc”, ông Thành nói. Theo ông Thành, máy giặt, tủ lạnh cùng nhiều thiết bị trong nhà cũng bị ngâm nước. “Nước vô nhanh quá, không trở tay kịp, làm ngập hết đồ đạc”, ông cho biết. Chị Võ Thị Mỹ Hương (ngụ phường Thủ Đức) cho biết, gia đình chị gần như thức trắng vì nước ngập suốt đêm. “Ngập suốt đêm, mưa lên cao quá. Tính từ mặt đường đến thềm nhà khoảng 1,5 m, vậy mà về tới nhà thì thấy nước ngập hết rồi. Mấy năm qua ở đây chưa bao giờ tôi thấy ngập như vậy”, chị Hương kể. Nhiều thiết bị, dụng cụ phục vụ công việc làm nail của gia đình chị Hương cũng bị ngâm nước, hư hỏng nên thiệt hại khá nặng. Đến nay, người dân tranh thủ dọn dẹp nhà cửa, đưa đồ đạc ra ngoài phơi và vệ sinh lớp bùn đất bám trên nền nhà. Tại một tiệm sửa xe ngay đầu hẻm 84, nhiều xe máy được người dân đưa đến kiểm tra sau khi bị ngâm trong nước. Một số phương tiện không thể khởi động, phải chờ sửa chữa. Nhiều ô tô, xe máy của các hộ dân trong khu vực cũng bị ảnh hưởng. Trao đổi với phóng viên, đại diện UBND phường Thủ Đức cho biết nguyên nhân ban đầu dẫn đến tình trạng ngập nặng là do mưa lớn kết hợp triều cường. Ngoài ra, theo đại diện UBND phường, một số đoạn cống tại khu vực bờ rạch Thủ Đức liên quan đến quá trình thi công dự án Vành đai 2 gặp vấn đề, khiến nước tràn vào khu dân cư. NGUYỄN TIẾN - HUẾ XUÂN - DUY QUANG 5 n Thứ Hai n Ngày 5/10/2026 THỜI SỰ mùa mưa, khoảng tháng 9 -10. Nguyên nhân chủ yếu vẫn là hệ thống thoát nước hiện nay không đáp ứng được lưu lượng nước khi xuất hiện những trận mưa lớn. Với những trận mưa khoảng 70 - 120 mm, nếu hệ thống thoát nước không đáp ứng được lượng nước đổ xuống thì sẽ dẫn đến ngập cục bộ. Ông Thuận dẫn chứng, trước đây đường Phan Huy Ích và Phan Văn Hớn thì nước mưa chảy về kênh Tham Lương. Năm nay, hai tuyến đường này tình hình ngập có diễn biến nặng hơn so với các năm trước do kênh Tham Lương xây xong lại đắp bờ bao, nước mưa thoát đi theo cống D1.200 thì không đủ lưu lượng. Ông Thuận khẳng định, khoảng 10 năm nay, hệ thống thoát nước của TPHCM chưa có thay đổi. Nếu xét về lượng mưa bình quân, chưa chắc năm nay đã cao hơn đáng kể so với những năm trước. Vấn đề nằm ở khả năng đáp ứng của hệ thống thoát nước khi xảy ra những trận mưa lớn trong thời gian ngắn. Điều này cũng cho thấy việc chống ngập không thể chỉ được nhìn từ một tuyến đường hay một công trình riêng lẻ. Một tuyến đường mới có thể được xây dựng hệ thống mương, cống thoát nước nhưng nếu hệ thống đó không đấu nối được với mạng lưới chung thì nước chỉ thoát được trong phạm vi tuyến đường. Do đó, TPHCM cần tính đến những không gian có thể giữ và chứa nước thay vì chỉ phụ thuộc vào hệ thống cống. TPHCM đã triển khai nhiều đề án, dự án chống ngập, trong đó có dự án thường được gọi là dự án chống ngập 10.000 tỷ đồng, có tính đến yếu tố biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa chống ngập do triều và thoát nước mưa. Dự án này về bản chất tập trung vào việc ngăn triều với hệ thống các cống kiểm soát triều, trong khi mưa lớn lại đặt ra yêu cầu về khả năng thoát nước. “Nếu mưa xảy ra trên toàn TPHCM, trước hết phải tính được tổng lượng nước mưa đổ xuống là bao nhiêu mét khối. Từ đó mới xác định được bề mặt đô thị phải xử lý bao nhiêu nước. Nếu bề mặt không bị bê tông hóa, một phần nước có thể thấm xuống đất. Nhưng khi bê tông hóa ngày càng nhiều, phần lớn nước mưa phải thoát qua hệ thống hạ tầng. Nếu hệ thống không đủ năng lực thì ngập là điều dễ xảy ra”, ông Thuận nói. Để giải quyết bài toán chống ngập, ông Thuận cho rằng TPHCM cần một “nhạc trưởng” để tính toán tổng thể về quy hoạch dòng nước và lưu lượng nước lưu thông trong đô thị. Đồng thời, phải đưa chức năng chống ngập từ quận huyện của ngày xưa về phường xã hiện tại, quy trách nhiệm chống ngập cho người đứng đầu. Phân bổ kinh phí chống ngập về cho cấp xã phường, khảo sát kênh rạch bị san lấp trước 2015 để khôi phục. Việc này TPHCM hoàn toàn làm được bởi chúng ta đã có Luật Phát triển đô thị. NHÓM PV TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TPHCM cho rằng, tổng lượng nước mưa của TPHCM rất lớn, vì vậy không thể chỉ dựa vào hệ thống cống để chứa và thoát toàn bộ lượng nước đó. Ông Thuận từng nhiều lần đề xuất tạo hồ sinh thái tại những vị trí thường xuyên ngập trong từng khu vực. Vào mùa mưa, những khu vực này có thể làm hồ chứa nước sinh thái. Đến mùa khô, không gian đó có thể trở thành sân chơi, công viên, bãi đỗ xe hoặc các không gian công cộng khác. Chi phí không nhất thiết quá lớn nếu tận dụng địa hình tự nhiên và sử dụng máy móc để nạo vét, tạo lại không gian chứa nước. Các vật liệu tái chế, vật liệu tuần hoàn cũng có thể được sử dụng để tạo những công viên công cộng hoặc không gian sinh thái kết hợp. Người dân trên đường Công Nghệ Mới phải dùng xuồng di chuyển vì nước ngập CHUYỆN HÔM NAY Mưa đã ngớt nhưng những xáo trộn trong từng mái nhà thì vẫn còn đó. Cũng vì thế, mà câu hỏi “bao giờ TPHCM hết ngập?” lại được nhắc đến mấy năm nay. Hỏi nhiều đến mức nghe như chuyện quen thuộc, song chẳng ai có thể quen với cảnh nước bẩn tràn vào nhà, chiếc xe chết máy giữa đường hay một buổi chiều tan sở kéo dài đến đêm. Đằng sau mỗi điểm ngập là sinh kế, sức khỏe và sự an toàn của những con người đang góp sức cho thành phố 14 triệu dân này. Mưa lớn, triều dâng cao những ngày qua đang đặt hệ thống thoát nước trước sức ép lớn. Tuy nhiên, nếu lời giải thích chỉ dừng ở thời tiết, người dân sẽ còn phải chờ rất lâu. Bởi, có những trở ngại do chính cách xây dựng, quản lý đô thị tạo ra mà nó hoàn toàn có thể được khắc phục sớm hơn. Đường Phan Huy Ích là một trường hợp. Cơ quan chuyên môn xác định nhiều nơi ngập hơn 1 mét là do chất thải nạo vét tập kết trong lòng kênh Tham Lương khiến dòng chảy bị thu hẹp, nước dâng rồi xâm nhập ngược vào cống. Công trình phục vụ thoát nước, trong lúc thi công, lại góp phần làm nước khó thoát được. Nghịch lý ấy cho thấy phương án bảo vệ đời sống dân cư trong quá trình xây dựng cần được đặt dấu hỏi. Mặc dù cơ quan chức năng yêu cầu khơi thông chướng ngại vật nhưng điều người dân quan tâm là không phải cứ mỗi lần mưa ngập, dân lội nước, xe kẹt cứng thì giải pháp mới được đưa ra. Điều họ cần là phải bảo đảm đường thoát cho nước ngay từ đầu khi máy xúc bắt đầu đưa đến, cũng như phải bảo đảm đường đi an toàn cho người từ trước mùa mưa lũ?! Trong khi đó, dự án chống ngập do triều gần 10.000 tỷ đồng vẫn chưa thể vận hành. Nhà đầu tư đặt mục tiêu bàn giao vào tháng 11/2026, thành phố yêu cầu tháo gỡ dứt điểm khó khăn trong năm nay. Dù vậy, một công trình kiểm soát triều cũng không thể gánh thay nhiệm vụ của cả mạng lưới thoát nước mưa. Bởi, thực tế nước mưa cũng cần chỗ thấm, chỗ trữ và đường thoát ra. Nhưng khi đất trống được phủ bằng bê tông, các kênh rạch bị san lấp, đô thị hoá... nước không còn được thoát phải chảy nhanh hơn vào cống, cống lại nhỏ và bị kẹt rồi gây ngập. Nếu chỉ nâng đường, đặt máy bơm mà thiếu tính toán cả khu vực, rất có thể nơi này bớt ngập nhưng nhà dân nơi khác lại thấp xuống giữa những công trình mới và trở thành nơi… hứng nước. Vì vậy, trách nhiệm chống ngập phải bắt đầu từ quyết định quy hoạch, cấp phép, thi công. Mỗi dự án cần làm rõ nước mưa sẽ thoát theo hướng nào, tạm trữ ở đâu khi triều dâng cao, có gây thêm ngập cho khu dân cư lân cận hay không. Cùng với đó, từng điểm ngập phải có đơn vị xử lý, thời hạn và kết quả được công khai để người dân giám sát. Không ai có thể hứa một đô thị sẽ hết ngập trong mọi trận mưa. Nhưng người dân có quyền đòi hỏi tình hình tốt lên sau mỗi mùa và mỗi khoản đầu tư. Câu trả lời thuyết phục nhất nằm trên con đường về nhà trong mùa mưa: nước rút sớm hơn, xe bớt mắc kẹt hơn và trẻ nhỏ không còn phải lội bì bõm cùng cha mẹ trong vùng nước bẩn để về nhà. L.N Để dân thôi bì bõm TIẾP THEO TRANG 1 Người dân trên đường Phan Huy Ích tận dụng mọi vật liệu để che chắn, sợ nước tràn vào nhà
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==