KHUÔN BÁNH TRUNG THU 19-20/9/2026 www.tienphong.vn XÃ HỘI 4 Cửa hàng duy nhất hiện nay còn bán khuôn làm bánh giữa phố cổ Hà Nội chỉ nhỉnh hơn 10m², nằm ngay giữa phố Hàng Quạt. Mặt tiền ngoài tấm bảng vẽ tay ghi bốn chữ “Khuôn - bánh - xôi - oản” còn được tạo mã nhận diện bằng hàng chục chiếc khuôn bánh đủ hình thức, kích cỡ, trông xa như một màn trình diễn thị giác khiến người ta không thể không ngoái nhìn. NHỮNG CHIẾC KHUÔN “BẠC TRIỆU” Nghề làm khuôn bánh gỗ có nguồn gốc từ các làng nghề ở Thường Tín và từng phát triển thịnh vượng trên Hàng Quạt. Tuy nhiên, cùng với biến động của đời sống đô thị và sự xuất hiện của sản phẩm sản xuất hàng loạt, số người theo nghề ngày một ít đi. Trên Hàng Quạt chỉ còn ông Phạm Văn Quang gắn bó với công việc này. Căn nhà nhỏ vừa là nơi ở, vừa là xưởng chế tác, lưu giữ dụng cụ và trưng bày sản phẩm tồn tại đến nay đã hơn bốn thập niên. Ông Phạm Văn Quang sinh năm 1955, lớn lên trong gia đình 3 đời làm nghề mộc ở huyện Thường Tín, Hà Tây (nay thuộc Hà Nội). Nhận thấy trên phố có nhịp sống nhộn nhịp, phát triển nên những năm 1960 gia đình ông chuyển lên phố Hàng Quạt sinh sống và lập nghiệp. Ngôi nhà cổ số 59 là nơi bán hàng, cũng là nơi sinh hoạt của gia đình, còn xưởng sản xuất khuôn gỗ vẫn ở Thường Tín. Nhớ lại thời đỉnh cao của nghề làm khuôn bánh, ông Quang cho biết, cứ đến dịp Trung thu, phố Hàng Quạt lúc nào cũng rộn ràng những tiếng đục đẽo, mài giũa, thợ làm không hết việc. Tuy nhiên, những năm trở lại đây, do sự phát triển nền kinh tế thị trường, nghề làm khuôn bánh dần mai một, chỉ còn lại cửa hàng của ông. Để đáp ứng nhu cầu của thị trường, ông Quang còn nhận làm thêm cả khuôn oản, xôi, bánh, khắc con dấu… Ông kể, khuôn bánh thường có 2 loại: khuôn một mặt và khuôn hai mặt. Hình dáng của khuôn cũng đa dạng: hình vuông, tròn, chữ nhật, bầu dục… Khuôn có tay cầm và không có tay cầm. Kích cỡ các khuôn cũng không giống nhau, loại hình tròn có đường kính từ 3,5cm đến 28,5cm, loại hình vuông, chữ nhật dài khoảng 6cm đến 26,5cm… Đề tài trang trí trên các khuôn thường được khắc bằng chữ Hán, hình hoa lá chim muông, lưỡng long chầu nguyệt, phượng hoàng, long - ly - quy - phượng, bát tiên quá hải, tích cổ... Con cái ông Quang không có ai theo nghề của bố, ông bảo, không ép được. “Nghề nào cũng phải có duyên mới neo bám được, đồng thời cũng là cái nghiệp thì mới ở đời với mình”, ông nói. Khuôn bánh của ông Quang không có giá cố định, cũng không hẹn khách ngày giao hàng. Theo giải thích của ông là vì đúc khuôn cũng như làm nghệ thuật, có thể ý tưởng bất chợt sáng lên, nhưng cũng có khi, nghĩ vài ngày không ra. Mỗi sản phẩm được làm thủ công nên mang một diện mạo riêng, khó có chiếc thứ hai giống hệt. Tuỳ độ phức tạp của mẫu khuôn mới tính được giá trị. Vì thế, khách đặt hàng chỉ cần để lại số điện thoại, khi làm xong ông sẽ báo. Tôi hỏi, nghề làm khuôn bánh hiện thu nhập có đủ sống không, ông Quang thủng thẳng bảo: “Ngay cả ở thời hoàng kim của nghề thì thợ cũng chỉ sống được ở mức phong lưu nghèo nghèo chứ sang chảnh thì không”. Cửa hàng của ông Quang tuy nhỏ, nhưng khách Tây, Tàu, Mỹ, Nhật đủ cả. Sản phẩm của ông đã chu du đi nhiều nơi trên thế giới, được các đại sứ quán, tổ chức quốc tế đặt làm mỗi dịp đặc biệt. Những năm gần đây, xu hướng trang trí nội thất được coi trọng, nhiều người còn tìm đến ông đặt hàng khuôn bánh theo “lố” để về trang trí nhà cửa, quán xá. Nghệ sĩ Phạm Kiều Phúc là một trong những khách hàng quen của ông Quang. Chị Phúc cho biết, việc đưa những tạo hình khuôn bánh vào trang trí nội thất được nhiều người ưa chuộng, nó tạo cảm giác ấm cúng, độc đáo và rất nổi bật trong việc thu hút điểm nhìn. Có thời điểm ông Quang làm không xuể, chị phải đặt thêm ở làng nghề để có đủ sản phẩm cung cấp cho khách hàng. NGHỀ KHUÔN CŨNG LẮM CÔNG PHU Giải thích về lý do khuôn gỗ vẫn giữ được chỗ đứng trong một NGƯỜI GIỮ NGHỀ GIỮA LÚC KHUÔN NHỰA, KHUÔN SILICON CÓ MẶT KHẮP THỊ TRƯỜNG, NHỮNG CHIẾC KHUÔN BÁNH GỖ LÀM HOÀN TOÀN THỦ CÔNG VẪN ĐƯỢC NGƯỜI LÀM BÁNH TRUYỀN THỐNG TỪ NHIỀU TỈNH, THÀNH TÌM ĐẶT MỖI MÙA TRUNG THU. CÓ CHIẾC GIÁ TỚI HÀNG TRIỆU ĐỒNG, ĐƯỢC KHẮC RIÊNG THEO TÊN, LOGO HOẶC MẪU KHÁCH YÊU CẦU. Ông Phạm Văn Quang sinh năm 1955, lớn lên trong gia đình 3 đời làm nghề mộc ở huyện Thường Tín, Hà Tây (nay thuộc Hà Nội). Nhận thấy trên phố có nhịp sống nhộn nhịp, phát triển nên những năm 1960 gia đình ông chuyển lên phố Hàng Quạt sinh sống và lập nghiệp. Ngôi nhà cổ số 59 là nơi bán hàng, cũng là nơi sinh hoạt của gia đình, còn xưởng sản xuất khuôn gỗ vẫn ở Thường Tín. Ông Phạm Văn Quang theo nghề làm khuôn bánh Trung thu đã hơn 40 năm Cửa hàng duy nhất ở phố cổ hiện còn bán khuôn bánh Trung thu thủ công Mẫu cá chép là mẫu ăn khách nhất ở cửa hàng ông Quang Hình thức một chiếc khuôn bánh tinh xảo như một tác phẩm nghệ thuật Ở PHỐ CỔ HẠ ĐAN
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==