6 n Thứ Hai n Ngày 7/9/2026 KHOA GIÁO BÀI TOÁN KHÓ Sau nhiều đổi mới về chương trình, kiểm tra và tuyển sinh, yêu cầu cốt lõi làm sao để học sinh học thật, giáo viên dạy thật và kết quả thi phản ánh đúng năng lực. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đẩy yêu cầu này trở nên cấp thiết. Việc đánh giá năng lực thực chất của người học không thể chỉ dựa vào những sản phẩm được hoàn thành ngoài lớp học. Điều đó đòi hỏi thay đổi cách dạy, cách kiểm tra và cả cách nhìn về thành tích giáo dục. Nếu bệnh thành tích vẫn còn, “học bạ đẹp” nhưng không phản ánh đúng năng lực sẽ làm sai lệch quá trình đào tạo. Chuẩn bị cho thi tốt nghiệp THPT trên máy tính từ năm 2027 cũng là một bước chuyển lớn, đòi hỏi ngành giáo dục vừa chuẩn hóa hạ tầng, vừa bảo đảm công bằng giữa các địa phương. Những gian lận thi cử trong kì thi tốt nghiệp THPT 2026 đặt toàn ngành giáo dục vào một bài toán cần lời giải ngay và luôn là lấy lại niềm tin về chất lượng học thật, thi thật, nhân tài thật. Đẩy lùi tiêu cực, gian lận trong học tập và thi cử cũng là vấn đề được Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn đặc biệt quan tâm. Theo ông Sơn, đây là nhiệm vụ lớn, không thể giải quyết trong thời gian ngắn, đòi hỏi sự kiên trì, quyết liệt và bắt đầu từ chính ngành giáo dục. Thay vì chỉ quan tâm đến điểm số hay những con số thành tích, các tiêu chí đánh giá phải phản ánh đúng chất lượng giáo dục và điều kiện bảo đảm chất lượng. Bộ GD&ĐT đang xây dựng, hoàn thiện bộ chỉ số phát triển giáo dục, gồm chỉ số phát triển giáo dục địa phương và chỉ số dành cho từng cơ sở giáo dục ĐH. Các chỉ số này được kì vọng đi vào bản chất, phản ánh đúng chất lượng thay vì tạo thêm áp lực thành tích. Song song với đó là đổi mới chương trình, sách giáo khoa, phương pháp dạy học và xây dựng văn hóa học đường, kỉ cương trong dạy học, thi cử cũng như ứng xử giữa nhà giáo và học sinh. CŨ NHƯNG CHƯA CÓ LỜI GIẢI Một trong những vấn đề được Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh trong năm học mới là cần giải quyết áp lực thi cử, học thêm, dạy thêm từ những nguyên nhân căn bản của hệ thống. Trong đó có sự mất cân đối giữa nhu cầu học tập và khả năng đáp ứng về trường, lớp. Theo Bộ trưởng, áp lực tuyển sinh lớp 10 hiện không diễn ra đồng đều trên cả nước mà tập trung chủ yếu tại các thành phố lớn, đô thị, những nơi dân số tăng nhanh nhưng tốc độ xây dựng trường, lớp chưa theo kịp. Khi chưa đủ trường, đủ lớp, chưa có đủ chỗ học tốt, học sinh phải cạnh tranh để giành cơ hội vào trường, kéo theo áp lực thi cử, học thêm, dạy thêm và nguy cơ phát sinh tiêu cực. Vì vậy, giải pháp căn cơ là từng bước bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên và nâng cao chất lượng giáo dục giữa các cơ sở. Khi khả năng đáp ứng về trường, lớp từng bước phù hợp với nhu cầu học tập, áp lực cạnh tranh vào lớp 10 sẽ giảm. Việc tiếp nhận học sinh có điều kiện chuyển dần theo hướng thuận tiện, gần nơi cư trú và phù hợp với nhu cầu học tập. Nguyên Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM Nguyễn Văn Ngai cho rằng, kì thi tuyển sinh lớp 10 có mối quan hệ chặt chẽ với khả năng đáp ứng trường lớp của TPHCM. Khi thành phố có đủ chỗ học ở các trường THPT công lập, có thể tiến tới không cần tổ chức thi như hiện nay. Năm học 2026 - 2027 diễn ra trong bối cảnh hệ thống giáo dục đang có nhiều thay đổi về tổ chức và quản trị. Việc sắp xếp cơ sở giáo dục được triển khai đồng thời với điều chỉnh mô hình quản lí nhà nước, phân cấp và phân quyền. Bộ GD&ĐT đã ban hành hướng dẫn về tổ chức, hoạt động của cơ sở giáo dục công lập sau sắp xếp. Trong đó xác định phân hiệu, điểm trường thuộc cùng một cơ sở giáo dục không có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản, mã trường và biên chế riêng. Những quy định này giúp hệ thống rõ hơn về đầu mối quản lí, nhưng cũng đặt ra yêu cầu rất lớn về năng lực điều hành. Bởi với giáo dục, một quyết định sắp xếp hành chính có thể kéo theo thay đổi về khoảng cách đi học của học sinh, việc bố trí giáo viên, sử dụng cơ sở vật chất và tổ chức dạy học. Câu hỏi quan trọng hơn là chất lượng giáo dục có tốt hơn không. Đây cũng là vấn đề đặt ra với giáo dục đại học. Người đứng đầu ngành giáo dục nhìn nhận, khi thực hiện sắp xếp sẽ tối ưu hóa được đội ngũ nhà giáo. Thách thức đặt ra khi sắp xếp là quy mô trường, lớp sẽ lớn hơn, trong khi số lượng cán bộ quản lí, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng giảm đi. Vì vậy, cần phải có mô hình quản trị mới, đổi mới cách thức quản trị nhà trường, không thể quản lí hành chính theo cách thuần túy. Trong giai đoạn đầu sắp xếp sẽ có những xáo trộn, tâm tư. Bộ GD&ĐT cùng với Bộ Nội vụ đã tham mưu Chính phủ ban hành nghị định về chính sách để trong điều kiện có thể thực hiện chế độ, chính sách tốt nhất cho đội ngũ nhà giáo. NGHIÊM HUÊ Năm học 2026 - 2027 bắt đầu trong bối cảnh ngành giáo dục phải cùng lúc giải quyết nhiều bài toán như nâng chất lượng, bảo đảm “học thật, thi thật”, thiếu trường lớp, thiếu giáo viên, kiểm soát dạy thêm, học thêm. Những vấn đề cũ chưa được tháo gỡ triệt để, trong khi yêu cầu mới ngày càng cao. Giải bài toán học thật, thi thật Các chuyên gia cho rằng, thước đo của năm học mới không nên chỉ là bao nhiêu văn bản được ban hành, bao nhiêu trường được sắp xếp hay bao nhiêu nền tảng công nghệ được đưa vào sử dụng. Thước đo cuối cùng phải là học sinh có được học tốt hơn, giáo viên có điều kiện dạy tốt hơn và chất lượng giáo dục có thực sự được nâng lên hay không? Cô và trò Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Bình Liêu -Quảng Ninh hân hoan đón năm học mới trong ngôi trường khang trang, hiện đại ẢNH: QUANG VINH ĐH Quốc gia Hà Nội chính thức đưa hơn 17 nghìn sinh viên năm thứ nhất học tập tại cơ sở Hòa Lạc (Hà Nội) từ năm học này. Trong đó, Trường ĐH Công nghệ có số lượng lớn nhất, hơn 4.000 sinh viên. Khác với những năm trước, sinh viên học ở Hòa Lạc trong năm đầu, sau đó trở về cơ sở chính trong nội thành Hà Nội thì từ năm nay, sinh viên học tập trọn vẹn khóa học tại Hòa Lạc. Trường ĐH Công nghệ dự kiến từ năm 2029 sẽ chuyển toàn bộ sinh viên lên học tập tại Hòa Lạc, kể cả hệ đào tạo sau ĐH. GS.TS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, hiện nhà trường vận chuyển được khoảng 6.000 trang thiết bị ban đầu đến cơ sở mới tại Hòa Lạc. Trong đó, số lượng máy móc thiết bị thí nghiệm khoảng 5.000 và khoảng 1.000 thiết bị dành cho việc thực hành/20 phòng thí nghiệm, thực hành. Chia sẻ về sự khác biệt của không gian học tập tại Hòa Lạc, GS Chử Đức Trình cho rằng, một trong những khó khăn chung của nhiều trường ĐH hiện nay là hạn chế về cơ sở vật chất và không gian phát triển. Việc có những không gian rộng, được quy hoạch đồng bộ sẽ tạo điều kiện hình thành một môi trường ĐH đúng nghĩa. Tại Hòa Lạc, sinh viên được học tập trong các giảng đường, đồng thời có điều kiện tiếp cận các phòng thí nghiệm và phòng thực hành. Ông Trình chia sẻ, thời gian qua, nhà trường đã được đầu tư khoảng 1.000 tỷ đồng cho cơ sở vật chất và trang thiết bị. Tuy nhiên, khi hoạt động trong không gian hạn chế tại khu vực nội thành, việc bố trí, vận hành và quản trị các phòng thí nghiệm gặp nhiều khó khăn, chưa thể hình thành một dây chuyền nghiên cứu đồng bộ. Khi chuyển lên Hòa Lạc, các hệ thống thiết bị sẽ được bố trí trong một không gian rộng lớn, bài bản hơn. Theo kế hoạch, trong thời gian tới, các phòng thí nghiệm, phòng thực hành và hệ thống trang thiết bị sẽ tiếp tục được hoàn thiện để phục vụ hoạt động đào tạo và nghiên cứu. Ông Trình nhận định, khi đó sinh viên được học tập trong môi trường trường ra trường, lớp ra lớp, phòng thí nghiệm ra phòng thí nghiệm. Về chỗ ở cho sinh viên, GS Chử Đức Trình cho hay, khoảng 60% sinh viên đã lựa chọn ở kí túc xá, phần còn lại lựa chọn ở trọ trong dân gần trường. ĐH Quốc gia Hà Nội cũng chính thức triển khai thí điểm phương tiện hỗ trợ đưa đón cán bộ, giảng viên, viên chức và người lao động làm việc tại Hòa Lạc với nhiều khung giờ trong ngày. Năm học 2026 - 2027, cơ sở Bắc Ninh của Trường ĐH Luật Hà Nội tiếp nhận đào tạo khoảng 1.300 sinh viên năm thứ nhất. Lãnh đạo Trường ĐH Luật Hà Nội khẳng định, lợi thế nổi bật của cơ sở mới là hệ thống cơ sở vật chất đồng bộ, hiện đại và tương đối toàn diện. Đây không chỉ là điều kiện phục vụ hoạt động giảng dạy, học tập chuyên môn mà còn tạo không gian để sinh viên phát triển thể chất, rèn luyện kĩ năng và tham gia các hoạt động ngoại khóa. HOA BAN Chương mới của giáo dục đại học Năm học 2026 - 2027 mở ra một chương mới của giáo dục đại học (ĐH). Lần đầu tiên, cơ sở giáo dục ĐH nội thành Hà Nội đưa sinh viên ra ngoại thành học tập với quy mô lớn. Tân sinh viên nhập học tại cơ sở Hòa Lạc của ĐH Quốc gia Hà Nội ẢNH: NGHIÊM HUÊ
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==