3 n Thứ Sáu n Ngày 21/8/2026 THỜI SỰ Sáng 20/8, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến trình Quốc hội dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), gồm 514 điều, tập trung vào 6 nhóm vấn đề lớn. Trong đó, dự thảo đổi mới thủ tục tố tụng theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Ông Nguyễn Huy Tiến cho biết, dự thảo đơn giản hóa một số thủ tục, giảm giấy tờ, yêu cầu chứng thực không cần thiết và chuẩn hóa quy trình tố tụng. Đặc biệt, dự thảo đổi mới và mở rộng thủ tục rút gọn, trong đó quy định thủ tục rút gọn bắt buộc, rút gọn trong giai đoạn xét xử phúc thẩm và bổ sung trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt để được hưởng chính sách khoan hồng. Việc áp dụng phải bảo đảm tự nguyện, được giải thích đầy đủ về quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý, lời nhận tội phải phù hợp với các chứng cứ khách quan khác và không được là chứng cứ duy nhất để buộc tội, kết tội. Cùng với đó, tăng cường phân hóa và thực hiện chính sách khoan hồng. Theo đó, dự thảo bổ sung nguyên tắc phân hóa thủ tục tố tụng, cho phép lựa chọn thủ tục phù hợp với tính chất, mức độ hành vi, nhân thân, thái độ khai báo, mức độ hợp tác và việc khắc phục hậu quả. Đồng thời, dự thảo cũng bổ sung các trường hợp khởi tố theo yêu cầu của bị hại, trường hợp không khởi tố, miễn trách nhiệm hình sự và bổ sung thủ tục tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, bảo đảm đồng bộ với chính sách của Bộ luật Hình sự (sửa đổi)…. Thẩm tra sau đó, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu rõ ủy ban, các cơ quan của Quốc hội tán thành cần thiết sửa đổi cơ bản, toàn diện Bộ luật Tố tụng hình sự. Ủy ban cơ bản tán thành việc hoàn thiện thủ tục rút gọn theo hướng mở rộng các trường hợp được áp dụng thủ tục rút gọn nhằm bảo đảm yêu cầu giải quyết vụ án khẩn trương, nhanh chóng, kịp thời, xây dựng tố tụng hiệu quả. Với thủ tục rút gọn bắt buộc, ủy ban cơ bản tán thành mở rộng áp dụng thủ tục này với tội nghiêm trọng và trường hợp người phạm tội đầu thú. Đối với thủ tục rút gọn áp dụng trong trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt, ủy ban nhận thấy, việc bổ sung thủ tục này nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về hoàn thiện pháp luật hình sự, tố tụng hình sự theo hướng hiện đại, đồng bộ, khả thi, nhanh, gọn, hiệu quả, đồng thời phù hợp với thực tiễn giải quyết án thời gian qua. Tuy nhiên, theo ủy ban, đây là chế định mới, có tác động trực tiếp đến hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và cơ chế kiểm soát quyền lực trong tố tụng hình sự, do đó đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, làm rõ những nội dung đã được nêu trong báo cáo thẩm tra đầy đủ để bảo đảm phù hợp và khả thi. TRƯỜNG PHONG - LUÂN DŨNG Dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) bổ sung các trường hợp khởi tố theo yêu cầu của bị hại; trường hợp không khởi tố, miễn trách nhiệm hình sự và bổ sung thủ tục tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, bảo đảm đồng bộ với chính sách của Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Đề xuất bổ sung trường hợp không khởi tố, miễn trách nhiệm hình sự Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến ẢNH: NHƯ Ý GIỮ HÌNH PHẠT TỬ HÌNH VỚI 4 TỘI Đại tướng Lương Tam Quang thông tin, việc xây dựng bộ luật nhằm tiếp tục thể chế hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng về xây dựng, phát triển và bảo vệ đất nước trong tình hình mới, khắc phục các vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thi hành Bộ luật Hình sự. Dự thảo bộ luật gồm 3 phần, 25 chương, 415 điều. So với Bộ luật Hình sự hiện hành, đã bỏ 8 điều luật, bổ sung 14 điều luật mới, sửa đổi 301 điều luật, giữ nguyên 100 điều luật. Về các nội dung trong dự thảo sửa đổi, có bổ sung quy định liên quan đến tội phạm, trong đó bổ sung 9 tội danh mới, đồng thời bổ sung vào cấu thành của các tội danh hiện hành một số hành vi khách quan mới. Bỏ gộp, tách một số tội danh để bảo đảm tinh gọn, thống nhất, bảo đảm phân hóa trách nhiệm hình sự, phản ánh đúng bản chất, vai trò và mức độ nguy hiểm của từng nhóm hành vi. Dự thảo bộ luật cũng sửa đổi, bổ sung các quy định về hình phạt. Trong đó, thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình với 6 tội, chỉ giữ lại hình phạt tử hình tại 4 tội gồm: phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố, sản xuất trái phép chất ma túy. Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, dự thảo cơ bản nâng gấp đôi mức phạt tiền và mức định lượng bằng tiền trong cấu thành định tội, định khung hình phạt tại các tội danh. Mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ tại khung cơ bản đối với 10 tội danh và sửa đổi, bổ sung một số quy định khác có liên quan đến hình phạt. Một nội dung nữa, theo Bộ trưởng Công an, dự thảo sửa đổi, bổ sung các quy định về loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự. Trong đó, mở rộng phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng công nghệ mới, thử nghiệm có kiểm soát công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới trong phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo. Đồng thời mở rộng phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, đấu tranh phòng, chống tội phạm của lực lượng vũ trang. Bổ sung quy định về tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với một số trường hợp cụ thể. Dự thảo luật cũng sửa đổi các quy định của bộ luật để bảo đảm đồng bộ, thống nhất khả thi và kỹ thuật lập pháp. Đại tướng Lương Tam Quang nêu, do dự án bộ luật có nội dung phức tạp, tác động trực tiếp đến quyền cơ bản con người nên cần thiết ban hành nghị quyết của Quốc hội về thi hành bộ luật sau khi được thông qua để bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất trong áp dụng. Chính phủ đề xuất Quốc hội xem xét, cho ý kiến dự án bộ luật tại kỳ họp không thường lệ tháng 8/2026 và thông qua tại kỳ họp thứ 2 (10/2026), dự kiến có hiệu lực kể từ ngày 1/3/2027. CÂN NHẮC THẬN TRỌNG VIỆC BỎ HÌNH PHẠT TỬ HÌNH Ở MỘT SỐ TỘI Trình bày thẩm tra sau đó, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu rõ ủy ban, các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi cơ bản, toàn diện Bộ luật Hình sự như tờ trình của Chính phủ. Về tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, ủy ban tán thành việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình. Song nhiều ý kiến trong ủy ban đề nghị cân nhắc thận trọng việc bỏ hình phạt tử hình ở một số tội, bao gồm: tội mua bán trái phép chất ma túy (điều 251), tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi (điều 142), tội chống loài người (điều 422) và tội phạm chiến tranh (điều 423). Việc này nhằm tránh gây tác động bất lợi tới hiệu quả răn đe, phòng ngừa, xử lý tội phạm và cần đặt trong mối tương quan về tính chất nguy hiểm của các tội phạm cũng như tính hiệu quả trong tổng thể các biện pháp phòng, chống các tội phạm đặc biệt nguy hiểm. Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc bổ sung một số tội danh mới, nhằm kịp thời đấu tranh với các hành vi nguy hiểm cho xã hội mới phát sinh, tiếp tục nội luật hóa các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Tuy nhiên, đề nghị cần rà soát kỹ về cấu thành các tội, làm rõ ranh giới giữa hành vi phạm tội và vi phạm hành chính, bảo đảm thống nhất với pháp luật chuyên ngành. Cơ quan thẩm tra cũng cơ bản tán thành việc bổ sung quy định tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự đối với các hành vi vi phạm, gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì mục đích phát triển kinh tế, xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, không tham nhũng, mang lại hiệu quả kinh tế, xã hội cho địa phương, đất nước. Song cần rà soát các lĩnh vực có liên quan để quy định cụ thể các tội danh được áp dụng chính sách khoan hồng nói trên, không áp dụng cho tất cả các tội phạm quy định tại chương XVIII của Bộ luật Hình sự, không để lợi dụng chính sách hình sự tiến bộ này để hợp thức hóa các sai phạm về kinh tế. TRƯỜNG PHONG - LUÂN DŨNG SỬA ĐỔI BỘ LUẬT HÌNH SỰ: Bổ sung 9 tội mới, bỏ hình phạt tử hình với 6 tội Sáng 20/8, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an trình Quốc hội dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó có việc bổ sung 9 tội mới, bỏ hình phạt tử hình với 6 tội. Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an trình bày dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) ẢNH: NHƯ Ý “Mở rộng phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng công nghệ mới, thử nghiệm có kiểm soát công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới trong phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo”. Đại tướng LƯƠNG TAM QUANG, Bộ trưởng Bộ Công an
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==