TÌM LẠI NGHỀ XƯA Từ xa xưa, người Dao Tiền đã dùng giấy dó để ghi chép sách cúng, sách hát, gia phả bằng chữ Nôm Dao. Những cuốn sách ấy được truyền từ đời này sang đời khác, lưu giữ tri thức dân gian của dân tộc. Giấy dó còn được dùng trong lễ cấp sắc, ma chay, cưới hỏi, tết nhảy, thanh minh… “Với chúng tôi, giấy dó là nơi lưu giữ linh hồn tổ tiên. Nếu không còn giấy dó thì không còn sách cúng, không còn lễ nghi đúng nghĩa và một phần ký ức của dân tộc sẽ mất đi”, nghệ nhân Lý Văn Hềnh chia sẻ. Ẩn mình bên núi Biều, bản Sưng là nơi sinh sống của 37 hộ người Dao Tiền, từ lâu được biết đến là điểm đến du lịch cộng đồng với cảnh quan nguyên sơ và bản sắc văn hóa đậm nét. Nơi đây còn lưu giữ một nghề thủ công hàng trăm năm tuổi. Bước trên con đường bản Sưng, hai bên là những cây dó xanh mướt, tỏa bóng mát, chị Lý Seo Mai cho hay, ở bản Sưng, cây dó vốn gắn bó với đời sống đồng bào Dao Tiền từ bao đời. Người xưa bóc vỏ cây, chế tác thành những tờ giấy bản bền, dai để viết chữ, chép kinh cúng, vẽ tranh thờ. Cây dó còn được trồng xen canh làm ranh giới phân chia đất đai giữa các gia đình. Thế nhưng, cùng với sự xuất hiện của giấy công nghiệp, nghề làm giấy dó dần bị lãng quên. Có thời điểm, cây dó bị chặt làm củi hoặc làm thức ăn cho gia súc. Trong bản chỉ còn vài hộ giữ nghề, chủ yếu để phục vụ nhu cầu tín ngưỡng. Suốt hơn 50 năm, nghề làm giấy dó gần như biến mất khỏi đời sống thường nhật. Bước ngoặt đến vào năm 2017, khi bản Sưng phát triển du lịch cộng đồng. Những câu hỏi của du khách về cây dó và nghề làm giấy truyền thống khiến nhiều người trong bản trăn trở. Từ những cuộc trò chuyện ấy, chị Lý Sao Mai cùng chồng là anh Triệu Phúc Thìn bắt đầu ấp ủ kế hoạch khôi phục nghề cũ. Hành trình ấy không dễ dàng. Gia đình chị phải tìm đến các nghệ nhân để học lại kỹ thuật, mời người có kinh nghiệm từ Bắc Ninh về truyền dạy, đồng thời dành thời gian nghiên cứu từng công đoạn đã bị mai một. “Sau 8 n Thứ Hai n Ngày 17/8/2026 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ CƠ HỘI ĐỂ THÍ SINH BỘC LỘ TỐ CHẤT Hai lớp học này mở ra sau những lớp học về kỹ năng catwalk, tạo dáng và kỹ năng nói trước đám đông. Sáng 15/8, MC Giang Hồng trực tiếp hướng dẫn thí sinh những kiến thức cơ bản, kinh nghiệm và bí quyết của nghệ thuật giao tiếp, ứng xử và dẫn chương trình. Hoa hậu Việt Nam là cuộc thi tìm kiếm những cô gái đẹp của thời đại mới, hội tụ nhiều phẩm chất từ tri thức, bản lĩnh, lòng nhân ái, khả năng hội nhập… Vì thế, kỹ năng giao tiếp trên sân khấu được xem là một trong những kỹ năng quan trọng. Thí sinh được hướng dẫn cách tạo ấn tượng ngay từ những giây phút đầu tiên của một cuộc gặp gỡ. Ấn tượng ban đầu được hình thành từ nhiều yếu tố: ngoại hình, giọng nói, nội dung câu chuyện. Điều này cho thấy một người có thể truyền tải được những nội dung tốt nhưng nếu giọng nói thiếu truyền cảm, phong thái thiếu tự tin hoặc hình ảnh chưa chỉn chu thì thông điệp vẫn khó tạo sức hút. Ba yếu tố quan trọng tạo nên một giọng nói chuẩn: hơi thở, khẩu hình và cảm xúc. Hơi thở là nền tảng để giọng nói có lực, khẩu hình quyết định độ rõ của âm thanh, còn cảm xúc giúp lời nói có sức truyền cảm và tạo sự kết nối với người nghe. Giọng nói không chỉ đơn thuần là công cụ truyền đạt thông tin mà còn phản ánh bản lĩnh và phong thái của người nói. Các thí sinh được hướng dẫn nói chậm rãi, có ngắt nghỉ, phát âm rõ ràng, tông giọng trầm, ấm và chắc, đồng thời duy trì thái độ điềm tĩnh, cởi mở, không áp đặt. Dưới sự hướng dẫn của chuyên gia, các thí sinh được thực hành ba cấp độ mở khẩu hình. Chỉ khi kiểm soát tốt khẩu hình và hơi thở, giọng nói mới trở nên rõ ràng, tròn vành rõ chữ, đồng thời có đủ lực để chạm tới khán giả. Một trong những nội dung được các thí sinh quan tâm là cách xây dựng phong thái và thần thái trên sân khấu. Theo MC Giang Hồng, phong thái hiếm khi chỉ đến từ ngoại hình. Nó được tạo nên bởi những tín hiệu rất nhỏ như cách đứng, cách nói, ánh mắt, nụ cười, cách di chuyển hay sự thay đổi lên xuống của tông giọng. “Thần thái không tự nhiên mà có. Nó được tạo nên từ cách chúng ta hiện diện trước người khác. Một ánh mắt tự tin nhưng chân thành, một nụ cười đúng lúc và thái độ biết lắng nghe đều góp phần tạo nên khí chất của một người phụ nữ”, nữ MC phân tích. Chị nhắc các thí sinh chọn điểm nhìn bao quát để người nghe cảm nhận được sự kết nối. Nụ cười cũng được xem là một ngôn ngữ không lời quan trọng. Không chỉ được học về nghệ Đi tìm chủ nhân xứng đáng của vương miện hoa hậu là hành trình mài giũa những viên ngọc thô thành những viên ngọc sáng. Hành trình ấy được bắt đầu bằng những lớp học kỹ năng. Lớp học về nghệ thuật giao tiếp, ứng xử, dẫn chương trình, kỹ năng sử dụng tiếng Anh và lớp học kỹ năng tư duy phản biện và tranh biện diễn ra trong ngày 15/8 thực sự thu hút 53 thí sinh vòng chung khảo Hoa hậu Việt Nam 2026. Trong căn nhà truyền thống của người Dao Tiền ở bản Sưng (xã Cao Sơn, Phú Thọ), nghệ nhân Lý Văn Hềnh (70 tuổi) nhẹ tay mở từng cuốn sách cúng đã ngả màu thời gian. Bên cạnh ông, chị Lý Seo Mai (38 tuổi) chăm chú dõi theo những trang giấy dó mỏng, dai, nơi nét chữ Nôm Dao của cha ông vẫn còn nguyên vẹn. Hai thế hệ, hai câu chuyện, đang trở thành sợi dây nối ký ức của cha ông với đời sống hôm nay. Lớp học kỹ năng tranh biện khiến thí sinh không thể đứng ngoài cuộc ẢNH: TRỌNG TÀI n VIẾT HÀ PHÓNG SỰ “Người dân bản Sưng chúng tôi đang viết tiếp câu chuyện về bản sắc dân tộc bằng chính đôi bàn tay của mình. Sự hồi sinh của nghề giấy dó không chỉ tạo thêm sinh kế từ du lịch cộng đồng mà còn khẳng định rằng, khi cộng đồng cùng chung tay gìn giữ di sản, những giá trị tưởng đã ngủ quên vẫn có thể bừng tỉnh và tiếp tục sống cùng thời đại”. Chị LÝ SAO MAI Nghệ nhân Lý Văn Hềnh đang lật từng cuốn sách cổ viết bằng giấy dó mà người xưa để lại HOA HẬU VIỆT NAM 2026: Những lớp học đặc biệt Hồi sinh hồn giấy giữa đại ngàn
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==