Theo quy định hiện hành, cần phân biệt đăng ký phương tiện và cấp phép hoạt động bay. Đây là hai thủ tục riêng biệt. Hiện nay, phương tiện bay không người lái thuộc diện quản lý phải được đăng ký trước khi đưa vào sử dụng. Với tổ chức, cá nhân tại Việt Nam, thủ tục đăng ký được thực hiện theo hệ thống của Bộ Công an. Đối với phương tiện có trọng lượng cất cánh dưới 2 kg, Công an cấp tỉnh có thể phân cấp cho Công an cấp xã đăng ký lần đầu nếu đáp ứng điều kiện theo quy định. Một trong những nội dung quan trọng nhất là quy định về khu vực cấm bay và khu vực hạn chế bay. Cơ quan chức năng đã công bố các khu vực cấm bay, hạn chế bay đối với tàu bay không người lái. Người sử dụng phải kiểm tra khu vực dự kiến hoạt động trước khi điều khiển phương tiện. Đặc biệt, trong khu vực cấm bay, nộp hồ sơ không đồng nghĩa là có thể được cấp phép. Quy định về cấp phép trong khu vực cấm bay được áp dụng rất chặt chẽ và chủ yếu liên quan đến các hoạt động công vụ, đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh và an toàn. Do đó, những địa điểm như khu vực sân bay, cơ sở quân sự, công trình quan trọng... là nơi người sử dụng flycam càng phải đặc biệt thận trọng. Vụ việc tại khu vực Tân Sơn Nhất là ví dụ rõ nhất. Một chiếc UAV xuất hiện trong khu vực ảnh hưởng đến hoạt động hàng không có thể khiến hàng loạt chuyến bay phải thay đổi kế hoạch khai thác, chứ không chỉ là vấn đề của riêng người điều khiển chiếc drone. NGƯỜI ĐIỀU KHIỂN CŨNG PHẢI ĐÁP ỨNG ĐIỀU KIỆN Không chỉ chiếc flycam được quản lý, người điều khiển phương tiện cũng phải đáp ứng các yêu cầu theo quy định. Nghị định 288/2025/NĐ-CP quy định về giấy phép điều khiển phương tiện bay không người lái đối với các trường hợp thuộc diện phải có. Người điều khiển phải được đào tạo, sát hạch và đáp ứng điều kiện tương ứng với loại hình hoạt động. Như vậy, có thể hình dung việc bay flycam hợp pháp hiện nay qua một chuỗi điều kiện: Phương tiện phải được đăng ký; người điều khiển phải đáp ứng yêu cầu tương ứng; kiểm tra khu vực có được phép bay hay không; thực hiện thủ tục xin giấy phép bay nếu thuộc trường hợp phải xin phép; chỉ cất cánh khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện. Sau sự cố tại Tân Sơn Nhất, những quy định tưởng như chỉ dành cho các tổ chức khai thác UAV chuyên nghiệp cũng trở thành vấn đề đáng quan tâm với người sử dụng flycam để quay phim, chụp ảnh, du lịch hay sáng tạo nội dung. SƠN TRẦN 14 n Thứ Sáu n Ngày 14/8/2026 XÃ HỘI PHẢI ƯU TIÊN XỬ LÝ NHANH Trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong, PGS.TS Nguyễn Thiện Tống cho rằng, điều đáng bàn không chỉ là sự xuất hiện của UAV mà còn là khả năng phát hiện và xử lý sớm của hệ thống bảo vệ sân bay. Theo ông Tống, các sự cố liên quan đến UAV, drone từng xảy ra ở nhiều sân bay trên thế giới, vì vậy đây không phải là nguy cơ mới xuất hiện. “Sân bay phải có những biện pháp để phát hiện từ trước, chứ không để UAV xuất hiện rồi mới xử lý. Trên thế giới đã có công nghệ radar chuyên dụng, có thể phát hiện những mục tiêu rất nhỏ như UAV”, ông Tống nói. Ông Tống chỉ ra việc bảo vệ an toàn bay hiện nay không thể chỉ dựa vào quan sát thông thường. Các hệ thống hiện đại thường kết hợp nhiều lớp cảm biến, gồm radar phát hiện mục tiêu nhỏ, cảm biến vô tuyến để nhận biết tín hiệu điều khiển, cảm biến âm thanh, quang học và hồng ngoại để xác định chính xác vật thể bay. “Người ta còn có các biện pháp giành quyền điều khiển UAV hoặc buộc nó chuyển hướng, hạ cánh ở khu vực an toàn. Nếu cần thiết thì có thể áp dụng biện pháp vô hiệu hóa ngay để khôi phục hoạt động bay”, ông nói. Ông Tống cho rằng, trong bảo đảm an toàn hàng không, yếu tố quan trọng nhất là phát hiện từ sớm từ xa. Nếu UAV được nhận diện ngay khi vừa tiếp cận khu vực cấm, cơ quan chức năng sẽ có nhiều lựa chọn xử lý hơn thay vì phải dừng hoạt động bay trên diện rộng. Việt Nam còn thiếu và chậm trong việc hoàn thiện khung pháp lý đối với UAV. “Theo tôi, chúng ta còn thiếu và chậm ở phần luật lệ, quy định cho thật rõ ràng. Việc quản lý UAV liên quan cả công an, quản lý không phận dân dụng và an ninh-quốc phòng, nên cần cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn”, ông Tống phân tích. Theo ông Tống, các khu vực quân sự hiện nay thường có hệ thống phát hiện và ngăn chặn mục tiêu bay xâm nhập. Sân bay dân dụng, đặc biệt là cảng hàng không lớn như Tân Sơn Nhất, cũng cần được bảo vệ theo tư duy tương tự: Có hệ thống cảnh giới từ xa, phát hiện sớm và xử lý ngay khi mục tiêu vừa xuất hiện, bảo đảm an toàn cho các chuyến bay. KHÔNG BIẾT VÙNG CẤM BAY? Sau sự cố tại Tân Sơn Nhất, nhiều người đặt câu hỏi: Nếu người điều khiển UAV nói không biết mình bay vào vùng cấm thì có được miễn trách nhiệm? Trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong, luật sư Nguyễn Tri Đức - Công ty Luật 360, Đoàn Luật sư TPHCM - cho rằng, hành vi điều khiển UAV xâm nhập khu vực ảnh hưởng đến hoạt động hàng không là vi phạm nghiêm trọng pháp luật hiện hành. Pháp luật không chấp nhận việc viện dẫn lý do “không biết quy định” hay “không hiểu luật” để tránh bị xử lý. “Mọi công dân có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, năng lực chịu trách nhiệm hình sự đương nhiên phải biết và có nghĩa vụ tuân thủ pháp luật. Việc cho rằng không biết đó là vùng cấm bay không làm giảm hay miễn trừ trách nhiệm”, luật sư Đức nói. Luật sư Đức cho rằng, cần phân biệt 3 mức độ vi phạm khi sử dụng UAV: Bay không phép, bay sai khu vực được cấp phép và xâm nhập vùng cấm bay như sân bay, khu vực an ninh - quốc phòng. Trong đó, xâm nhập vùng cấm bay là mức độ nguy hiểm nhất vì có thể đe dọa trực tiếp an toàn hàng không và tính mạng của nhiều hành khách. Về chế tài, theo Nghị định 144/2021, hành vi bay UAV không đúng nội dung giấy phép có thể bị phạt 8-10 triệu đồng; bay khi chưa có phép bị phạt 20-30 triệu đồng; còn hành vi sử dụng UAV cản trở hoặc gây mất an toàn cho phương tiện bay khác có thể bị phạt 30-40 triệu đồng. Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn có thể bị tịch thu phương tiện hoặc tước quyền sử dụng phép bay từ 3-6 tháng. Luật sư Đức lưu ý, nếu hành vi gây hậu quả nghiêm trọng, làm gián đoạn hoạt động bay hoặc đe dọa an toàn tàu bay, cơ quan chức năng có thể xem xét xử lý hình sự về tội “Cản trở giao thông đường hàng không”. HỮU HUY Liên quan sự cố UAV xâm nhập vùng cấm bay, uy hiếp an toàn sân bay Tân Sơn Nhất ở TPHCM, PGS.TS Nguyễn Thiện Tống - nguyên Chủ nhiệm bộ môn Kỹ thuật hàng không Đại học Bách khoa TPHCM - cho rằng, Việt Nam cần sớm đầu tư hệ thống công nghệ chuyên dụng để ngăn chặn từ xa, thay vì để sự cố kéo dài gây thiệt hại lớn cho ngành hàng không và hành khách. Theo chuyên gia, các sân bay lớn nên có hệ thống tiên tiến chuyên phát hiện, ngăn chặn, xử lý UAV xâm nhập trái phép ẢNH MINH HỌA: ABP Khuyến cáo người sử dụng drone của Tổng Công ty Cảng Hàng không Việt Nam Cần siết quản lý từ khâu kỹ thuật Theo luật sư Nguyễn Tri Đức, khó khăn lớn hiện nay không nằm ở chỗ thiếu quy định hay thiếu mức phạt, mà ở khả năng phát hiện và truy vết người điều khiển dưới mặt đất. “Cần siết quản lý từ khâu kỹ thuật, bắt buộc mọi UAV bán ra thị trường phải có mã định danh điện tử để nhận diện chủ sở hữu và tích hợp hàng rào địa lý nhằm tự động ngăn thiết bị bay vào vùng cấm. Can thiệp kỹ thuật từ gốc mới là giải pháp hiệu quả để hạn chế nguy cơ drone xâm nhập khu vực sân bay và bảo đảm an toàn hàng không lâu dài” - luật sư Đức nói. Flycam phổ biến trong các hoạt động vui chơi, giải trí, du lịch ẢNH MINH HỌA: S-FORUM VỤ SÂN BAY TÂN SƠN NHẤT BỊ UAV XÂM NHẬP: Cần hệ thống ngăn chặn từ xa Phải đăng ký UAV trước khi dùng Vụ UAV xâm nhập khu vực sân bay Tân Sơn Nhất ngày 11/8 khiến hoạt động cất, hạ cánh phải tạm dừng đang khiến quy định quản lý flycam được nhiều người quan tâm. Theo quy định hiện hành, UAV phải được đăng ký trước khi đưa vào khai thác, sử dụng.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==