15 KHOA GIÁO n Thứ Năm n Ngày 13/8/2026 “MA TRẬN” CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO Phản ánh tới phóng viên, một sinh viên cho biết, đã khá sốc khi theo học ngành Phân tích kinh doanh nhưng khi tốt nghiệp, trên bằng lại ghi cử nhân Quản trị kinh doanh. Theo tìm hiểu của PV Tiền Phong, tuyển sinh ĐH những năm gần đây chứng kiến sự bùng nổ của hàng loạt cái tên chương trình đào tạo mang đậm hơi thở công nghệ và xu hướng thị trường. Tuy nhiên, đằng sau những tên gọi “kêu như chuông”, nhiều chương trình thực chất chỉ là một định hướng chuyên ngành hẹp, đặt ra không ít thách thức cho thí sinh trong việc lựa chọn lộ trình học tập thực chất. Nhìn vào danh mục tuyển sinh của nhiều cơ sở giáo dục đại học hiện nay, không khó để bắt gặp những tên gọi đầy sức hút: Trí tuệ nhân tạo, Công nghệ tài chính (FinTech), Kinh doanh số, Truyền thông đa phương tiện tích hợp, Logistics và Chuỗi cung ứng toàn cầu... Sự xuất hiện của các chương trình này tạo ra cảm giác về một làn sóng đổi mới toàn diện, đón đầu Cách mạng công nghệ 4.0 trong giáo dục. Tuy nhiên, trên thực tế, gần như hầu hết các cơ sở giáo dục đại học hiện nay đều có rất nhiều loại chương trình đào tạo mà chỉ nhìn vào đã thấy như lạc vào ma trận. Theo quy định tại Thông tư 27 ban hành năm 2019 về nội dung chính và phụ lục văn bằng ĐH và mới đây nhất là Thông tư 10 ban hành quy chế văn bằng, chứng chỉ của hệ thống giáo dục quốc dân, Bộ GD&ĐT quy định ngành đào tạo là danh mục cấp nhà nước do Bộ quản lí bằng mã số cố định (7 chữ số). Trong khi đó, chương trình đào tạo lại do các trường tự chủ thiết kế và phát triển. Ngành đào tạo được ghi trên bằng tốt nghiệp, còn chương trình đào tạo ghi tại phụ lục văn bằng. Sự khác biệt này tạo ra một khoảng trống lí tưởng cho chiến lược truyền thông: Cùng một ngành gốc (như Công nghệ thông tin hoặc Quản trị kinh doanh), nhà trường có thể gắn thêm các từ khóa “hot” để biến thành hàng loạt chương trình đào tạo mới. RỦI RO CHO NGƯỜI HỌC Trên thực tế, thời lượng dành cho các môn học mang tên “thời thượng” đó thường chỉ chiếm khoảng 15 - 25% tổng số tín chỉ toàn khóa (chủ yếu tập trung ở năm thứ ba và năm thứ tư). 70 - 80% khối lượng kiến thức còn lại của sinh viên vẫn là các môn đại cương và nền tảng cốt lõi của ngành gốc, thực chất là một dạng “bình mới, rượu cũ”. Trường ĐH cũng tranh thủ mọi ‘kẽ hở’ để “làm kinh tế”. Để thu hút thí sinh theo học, nhiều trường đã marketing ngành học bằng nhiều chuyên ngành khác nhau và khi ghép tên vào, ngành học đó bỗng trở thành một cái tên mang xu hướng thời thượng rất “kêu” như đã nêu. Điều này khiến nhiều thí sinh khi chọn ngành, chọn nghề không phân biệt được thế nào là ngành, thế nào là chuyên ngành. Thậm chí có nhiều cái tên rất lạ và mới. Trong khi thực chất trong tuyển sinh có khá nhiều “cạm bẫy”, khi các trường đặt tên chuyên ngành. Nếu không thực sự hiểu kĩ và tỉnh táo, học sinh và phụ huynh rất dễ nhầm lẫn trong việc chọn ngành học. Và chỉ đến khi ra trường, sinh viên mới nhận ra là sẽ nhận được bằng tốt nghiệp không giống như quảng cáo lúc ban đầu nhập học. Qua tìm hiểu của PV, sự xuất hiện của “ma trận” chương trình đào tạo không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả trực tiếp từ ba áp lực lớn. Thứ nhất, áp lực tự chủ tài chính và cạnh tranh tuyển sinh. Thứ hai, sự lệch pha về tốc độ cập nhật danh mục ngành. Thứ ba, chính là chiến lược phân khúc học phí. Theo quy định hiện hành, việc đưa thêm ngành học mới vào danh mục đào tạo của trường không phải là điều dễ dàng. Ngành học đã được quy định trong danh mục mã ngành của quốc gia, các trường không thể tự tiện đặt tên ngành. Nếu muốn đưa thêm một ngành mới vào chương trình đào tạo, các trường sẽ phải đáp ứng được điều kiện của Nhà nước về số lượng giảng viên, trình độ, cơ sở vật chất…Bởi vậy, nhiều trường ĐH đã lách bằng cách mở thêm chuyên ngành khác nhau trong một ngành học đã có sẵn của trường, vừa thu hút được sinh viên theo học lại không phải lo về việc đáp ứng quy định của Nhà nước. Hệ quả là nhiều thí sinh khi chuẩn bị ra trường mới nhận ra mình đã ‘mắc bẫy học chuyên ngành hẹp khi nhận bằng tốt nghiệp ghi ngành chung, còn tên chương trình “hot” chỉ xuất hiện khiêm tốn trên phụ lục văn bằng. Và điều này ảnh hưởng khá nhiều đến kế hoạch việc làm của các sinh viên khi cầm trên tay tấm bằng để đi xin việc. Một rủi ro khác nữa với các thí sinh khi không tìm hiểu kĩ chương trình đào tạo đó là việc quá chú trọng vào các kĩ năng chuyên sâu hẹp ngay từ đầu có thể làm giảm tính linh hoạt của sinh viên. Nếu ngành “hot” đó thoái trào hoặc bị thay thế bởi công nghệ mới sau vài năm, người học sẽ gặp khó khăn khi chuyển đổi công việc do thiếu độ rộng về tư duy gốc. NGHIÊM HUÊ Nhập học một đằng, tốt nghiệp một nẻo Sau thời gian "trăm hoa đua nở", việc mở rộng ngành đào tạo vẫn nhập nhằng giữa hai khái niệm chương trình đào tạo và ngành đào tạo. Việc này đang đẩy thí sinh, sinh viên vào thế khó khi lựa chọn theo học. Không ít chương trình chỉ thay đổi tên một vài môn học hoặc ghép đổi thứ tự giảng dạy nhưng vẫn do đội ngũ giảng viên cũ đảm nhiệm, chưa đáp ứng đủ điều kiện về phòng thí nghiệm hay trải nghiệm thực tế như cam kết. Thí sinh tìm hiểu thông tin tuyển sinh ĐH 2026 ẢNH: DƯƠNG TRIỀU Việc tuyển dụng phải bảo đảm đủ số lượng theo chỉ tiêu biên chế được giao, đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định và phù hợp với nhu cầu vị trí việc làm sau sắp xếp. Bộ GD&ĐT nhấn mạnh các địa phương quán triệt và thực hiện nguyên tắc “ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên”, đồng thời yêu cầu địa phương xác định cụ thể số lượng nhà giáo, nhân sự hỗ trợ giáo dục còn thiếu so với biên chế được giao và định mức quy định để thực hiện chế độ hợp đồng lao động. Lí do không để xảy ra tình trạng giáo viên phải kiêm nhiệm các vị trí việc làm khác ngoài công tác giảng dạy là nhằm giảm tải công việc để đội ngũ nhà giáo tập trung chuyên môn dạy học. Các địa phương sử dụng linh hoạt, hiệu quả đội ngũ nhà giáo hiện có thông qua điều động, thuyên chuyển, biệt phái, dạy liên trường hoặc các hình thức phù hợp khác, bảo đảm bố trí đủ nhà giáo cho các cơ sở giáo dục và quyền, lợi ích hợp pháp của đội ngũ. Bộ GD&ĐT lưu ý phải thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách đối với người được điều động, trong đó có việc bảo lưu chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề. Đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân sự hỗ trợ giáo dục đã đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo đề án vị trí việc làm được cấp có thẩm quyền phê duyệt trước ngày 1/7/2026, Bộ GD&ĐT yêu cầu địa phương tiếp tục thực hiện việc bổ nhiệm chức danh và xếp lương. Bộ GD&ĐT cho biết, Bộ đang nghiên cứu, hoàn thiện các quy định về định mức số lượng người làm việc, chuẩn nghề nghiệp, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp đối với các viên chức giáo dục và đào tạo để địa phương, cơ sở giáo dục có căn cứ xây dựng, phê duyệt vị trí việc làm. Theo Bộ GD&ĐT, tính đến hết năm học 2025-2026, cả nước hiện còn thiếu 110.930 giáo viên ở các bậc học gồm: mầm non, phổ thông trong biên chế so với định mức quy định. Lễ khai giảng năm học mới của các trường học diễn ra ngày 5/9. HÀ LINH Không để giáo viên kiêm nhiệm việc khác Theo Bộ GD&ĐT, để bảo đảm đủ đội ngũ thực hiện nhiệm vụ năm học 2026 - 2027, các tỉnh, thành phố cần thực hiện tuyển dụng, tiếp nhận nhà giáo và nhân sự hỗ trợ giáo dục song song với việc rà soát, sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục. Quảng cáo THÔNG BÁO TAND KV4 - TPHCM đang giải quyết vụ án dân sự sơ thẩm thụ lý số 962/2026/TLST-DS ngày 18/03/2026 về việc: “Tranh chấp hợp đồng vay tài sản” giữa nguyên đơn là ông Lưu Sơn Khánh, bà Lê Thị Chẵn, bị đơn là ông Nguyễn Hiếu Nghĩa và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank). TAND KV4 - TPHCM triệu tập ông Nguyễn Hiếu Nghĩa (Đ/C: MPN 16/1, KP 41, P. Trung Mỹ Tây, TPHCM; VPBank (Đ/c: 89 Láng Hạ, phường Đống Đa, TP Hà Nội) để: Tham gia phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hoà giải vào lúc 14h00 ngày 17/08/2026. Tham gia phiên toà lần thứ nhất vào lúc 08h00 ngày 28/08/2026. Trong trường hợp Nguyễn Hiếu Nghĩa và VPBank không đến TAND KV4- TPHCM để tham gia phiên toà ngày 28/08/2026. Phiên toà lần thứ hai sẽ diễn ra lúc 08h00 ngày 09/09/2026. THÔNG BÁO RƠI GIẤY TỜ Tôi là Chu Văn Triển, tôi có đánh rơi 01 bản chính Hợp đồng chuyển nhượng phần quyền sử dụng đất số công chứng 01814, quyển số 01/2022 TP/CC-SCC/HĐGD do Văn phòng công chứng Đông Đô thành phố Hà Nội chứng nhận ngày 16/02/2022 đối với tài sản là quyền sử dụng đất theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số DC 424217, số vào sổ cấp GCN: CH 1458 do UBND huyện Chương Mỹ thành phố Hà Nội cấp ngày 25/5/2021. Ai nhặt được vui lòng báo tin cho tôi theo số điện thoại 0913288039, tôi xin cảm ơn và hậu tạ.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==