13 TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG n Thứ Năm n Ngày 13/8/2026 Sáng 11/8 tại Hà Nội, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố Sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026 với chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI”, thông điệp “Dữ liệu dẫn lối, AI đồng hành, Ngân hàng kiến tạo hệ sinh thái số”. Đây là năm thứ 5 liên tiếp sự kiện được tổ chức, đồng thời đánh dấu thời điểm tổng kết 5 năm triển khai Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 theo Quyết định 810/QĐ-NHNN và tiếp tục triển khai Chiến lược chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2030 theo Quyết định 3579/QĐ-NHNN. Nếu những năm trước trọng tâm chuyển đổi số là đưa các dịch vụ, quy trình lên môi trường điện tử, thì năm nay, ngành ngân hàng đặt ra một bước chuyển mới: khai thác giá trị của dữ liệu và đưa AI trở thành năng lực cốt lõi trong hoạt động ngân hàng. TỪ SỐ HÓA ĐẾN NGÂN HÀNG THÔNG MINH Sau 5 năm, nền tảng số của ngành ngân hàng đã được hình thành khá rõ nét. Nhiều nghiệp vụ cơ bản đã được số hóa 100%, trong khi tại nhiều tổ chức tín dụng, hơn 95% giao dịch được thực hiện qua các kênh số. Đến hết năm 2025, khoảng 89% người trưởng thành tại Việt Nam có tài khoản thanh toán. Trong 6 tháng đầu năm 2026, thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục tăng mạnh với hơn 15 tỷ giao dịch, tổng giá trị trên 190 triệu tỷ đồng, tăng 34,28% về số lượng và 12,24% về giá trị so với cùng kỳ. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt hiện tương đương khoảng 28 lần GDP. Những con số này cho thấy cuộc chuyển đổi đã vượt qua giai đoạn đưa giao dịch từ quầy lên điện thoại. Người dân có thể thanh toán hóa đơn, nộp thuế, mua hàng, gửi tiết kiệm hay tiếp cận khoản vay trên các nền tảng số. Ngân hàng cũng ngày càng kết nối sâu với y tế, giáo dục, giao thông, thương mại điện tử và dịch vụ công. Cùng với đó, hạ tầng thanh toán tiếp tục được mở rộng. Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử tăng trưởng mạnh; thanh toán bán lẻ xuyên biên giới qua QR đã được kết nối với Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore. Một nền tảng quan trọng khác là dữ liệu. Thông qua phối hợp triển khai Đề án 06, toàn ngành đã đối chiếu sinh trắc học khoảng 168 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và 2,8 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức thông qua căn cước công dân gắn chip và ứng dụng VNeID. Việc làm sạch dữ liệu không chỉ giúp định danh chính xác hơn mà còn góp phần loại bỏ tài khoản rác, hạn chế mạo danh và gian lận tài chính. Từ nền tảng đó, câu hỏi đặt ra không còn là ngân hàng đã số hóa bao nhiêu dịch vụ, mà là dữ liệu được khai thác như thế nào để tạo ra giá trị mới. DỮ LIỆU DẪN LỐI, AI ĐỒNG HÀNH Theo ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán NHNN, việc lựa chọn dữ liệu và AI làm trọng tâm cho sự kiện năm nay nhằm định vị ngành ngân hàng trong một giai đoạn phát triển mới, đồng thời cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ông Dũng nhấn mạnh chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện công nghệ. Dữ liệu và AI cuối cùng vẫn là phương tiện; mục tiêu là mang lại trải nghiệm tốt hơn cho khách hàng và những giá trị thiết thực cho xã hội. Thực tế, AI đang mở rộng nhanh chóng trong hoạt động ngân hàng. Công nghệ này có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu, cá nhân hóa sản phẩm, đánh giá khả năng trả nợ, chấm điểm tín dụng, nhận diện sớm rủi ro và rút ngắn thời gian phê duyệt khoản vay. Tuy nhiên, đại diện TPBank cho rằng thước đo của chuyển đổi số không nằm ở số lượng mô hình AI được triển khai, mà ở giá trị thực tế. AI chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp khách hàng được phục vụ tốt hơn, doanh nghiệp tiếp cận tài chính thuận lợi hơn, giao dịch an toàn hơn và ngân hàng vận hành hiệu quả hơn. Điều này cũng đặt ra yêu cầu mới về quản trị dữ liệu, an toàn bảo mật và quản trị rủi ro AI. Ngân hàng Nhà nước đang xây dựng các quy định về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai AI trong ngành ngân hàng, dự kiến trình Thống đốc ban hành trong quý III/2026. KHÔNG CHỈ THÔNG MINH, PHẢI AN TOÀN Song hành với AI là yêu cầu bảo đảm an toàn cho hệ sinh thái tài chính số. Khi giao dịch trực tuyến ngày càng phổ biến, các giải pháp xác thực, nhận diện và phòng ngừa gian lận trở thành một phần không thể tách rời của chuyển đổi số. Hệ thống SIMO đã cảnh báo khoảng 4,9 triệu lượt khách hàng; trong đó khoảng 1,6 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng giao dịch nghi ngờ, qua đó bảo vệ khoảng 5.500 tỷ đồng. Cơ chế thời gian chờ đối với một số giao dịch rủi ro cũng được triển khai, cho phép khách hàng thiết lập thời gian chờ tối thiểu 24 giờ và hạ hạn mức chuyển tiền trực tuyến tới tài khoản thụ hưởng mới. Như vậy, điểm mới của chuyển đổi số ngân hàng năm 2026 không chỉ nằm ở việc ứng dụng thêm công nghệ, mà là sự dịch chuyển về chất: từ số hóa sang thông minh hóa, từ dữ liệu phục vụ giao dịch sang dữ liệu tạo ra giá trị, từ từng ứng dụng riêng lẻ sang hệ sinh thái tài chính số liên thông. CAO LÂM XÁC THỰC ĐỂ “ĐÚNG NGƯỜI, ĐÚNG CHỦ” Khác với mật khẩu, mã OTP hay thông tin cá nhân, sinh trắc học sử dụng những đặc điểm khó sao chép của mỗi người như khuôn mặt, dấu vân tay để xác định danh tính. Việc đối chiếu khuôn mặt với dữ liệu trên căn cước công dân gắn chip hoặc dữ liệu định danh điện tử giúp ngân hàng kiểm tra người thực hiện giao dịch có đúng là chủ tài khoản hay không. Biện pháp này đặc biệt quan trọng khi tội phạm công nghệ cao ngày càng khai thác thông tin cá nhân bị đánh cắp để giả danh khách hàng. Nếu chỉ dựa vào mật khẩu hoặc mã xác thực, kẻ gian có thể chiếm đoạt thông tin đăng nhập, đánh cắp mã xác thực hoặc lừa người dùng tự cung cấp dữ liệu. Theo Ngân hàng Nhà nước, hơn 167,8 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 2,78 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức có tài khoản thanh toán đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học thông qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID. Quá trình này không chỉ giúp xác thực giao dịch mà còn góp phần chuẩn hóa, làm sạch dữ liệu khách hàng của toàn hệ thống ngân hàng. THÊM LỚP BẢO VỆ DÒNG TIỀN Một vấn đề lớn của thanh toán số là sự tồn tại của tài khoản không chính chủ, tài khoản “rác” hoặc tài khoản bị lợi dụng để nhận, chuyển tiền bất hợp pháp. Khi danh tính chủ tài khoản được xác thực chặt chẽ, việc đứng tên hộ, mua bán hoặc sử dụng tài khoản để che giấu danh tính sẽ khó khăn hơn. Cùng với xác thực sinh trắc học, ngành ngân hàng triển khai các hệ thống nhận diện giao dịch bất thường và cảnh báo nguy cơ gian lận. Theo Ngân hàng Nhà nước, Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán được triển khai từ năm 2025. Đến tháng 7/2026, hệ thống đã phát cảnh báo tới hơn 4,6 triệu lượt khách hàng; trong đó hơn 1,5 triệu lượt đã tạm dừng hoặc hủy giao dịch sau khi nhận cảnh báo. Ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước, cho biết để bảo vệ tài sản của người dân và doanh nghiệp trước lừa đảo trực tuyến, cơ quan quản lý đã yêu cầu các tổ chức tín dụng triển khai quy chế về thời gian chờ đối với giao dịch nghi ngờ lừa đảo. Tốc độ tăng trưởng này cho thấy bảo vệ người dùng không thể dựa vào một biện pháp đơn lẻ. Từ xác thực sinh trắc học, đối chiếu căn cước công dân, làm sạch dữ liệu đến cảnh báo giao dịch và thiết lập thời gian chờ, ngân hàng đang hình thành nhiều lớp bảo vệ liên tiếp. Với người dùng, quét khuôn mặt hay đối chiếu căn cước công dân vì thế không đơn thuần là thêm một bước khi giao dịch, mà là một phần của quá trình chuyển từ “xác thực để giao dịch” sang “xác thực để bảo vệ tài sản” trong kỷ nguyên ngân hàng số. NGỌC MAI Quét mặt để bảo vệ tài khoản Từ quét khuôn mặt, đối chiếu căn cước công dân đến làm sạch dữ liệu tài khoản, các ngân hàng đang dựng thêm nhiều lớp bảo vệ nhằm ngăn tài khoản “rác”, tài khoản không chính chủ, hạn chế giả mạo và lừa đảo trong bối cảnh thanh toán số tăng trưởng mạnh. Ngân hàng bước vào kỷ nguyên AI Từ số hóa quy trình, ngành ngân hàng đang chuyển sang xây dựng ngân hàng thông minh, lấy dữ liệu làm nền tảng và AI làm động lực mới. Đây cũng là điểm nhấn khác biệt của Sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026. Trong giai đoạn 2021-2026, hệ thống thanh toán trực tuyến tăng bình quân 30%/năm. Hệ thống chuyển mạch, bù trừ điện tử tăng 50,2%/ năm về số lượng và 30,85%/năm về giá trị. Thanh toán qua di động tăng 73,23%/năm về số lượng và 52,5%/năm về giá trị. Họp báo công bố Sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026 ẢNH: HUYỀN ANH Sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026 sẽ diễn ra trong hai ngày 18-19/8 tại Trung tâm Triển lãm Quốc tế I.C.E Hà Nội. Phiên khai mạc và hội thảo chính diễn ra sáng 18/8; khu trưng bày, triển lãm mở cửa để người dân và doanh nghiệp tham quan, trải nghiệm sản phẩm, dịch vụ đến trưa 19/8. Dự kiến có hơn 320 đại biểu và 21 gian hàng của các tổ chức tín dụng, trung gian thanh toán và doanh nghiệp công nghệ tham gia. THANH TOÁN SỐ Khách hàng thực hiện xác thực sinh trắc học
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==