Điều còn lại sau mỗi phiên livestream (phát trực tiếp) bóc mẽ chuyện đời tư gây tranh cãi không đơn thuần là con số hàng trăm nghìn hay hàng triệu lượt xem. Điều đáng suy nghĩ hơn là cách nhiều người lựa chọn tiếp nhận những nội dung ấy. Sau những đoạn livestream gây ồn ào cõi mạng, không ít đoạn cắt chứa lời lẽ công kích, miệt thị nhanh chóng được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội, trở thành chủ đề bàn tán, câu nói lan truyền hay nội dung giải trí. Một bộ phận người xem cuốn vào tâm lý "hóng biến", cổ vũ cho những màn đối đầu và vô tình tiếp tục lan truyền các nội dung gây tranh cãi. Nhìn từ góc độ văn hóa, hiện tượng này không chỉ đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của người phát trực tiếp, mà còn phản ánh cách xã hội đang ứng xử với thông tin, với danh dự của người khác và với chính không gian công cộng trên môi trường số. ỒN ÀO ĐỔI TRIỆU VIEW Trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong, PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội - cho rằng cần nhìn nhận công bằng đối với livestream. Trước hết, bản thân hình thức này không phải là hiện tượng tiêu cực. Theo ông Sơn, livestream là thành quả của công nghệ, mở ra khả năng giao tiếp trực tiếp, dân chủ hóa việc sáng tạo và phổ biến nội dung, giúp mỗi cá nhân chia sẻ tri thức, quảng bá sản phẩm và kết nối cộng đồng. Thực tế, nhiều phiên livestream về giáo dục, nghệ thuật, di sản, kỹ năng sống hay hoạt động thiện nguyện đã tạo ra những giá trị tích cực. Nhưng một bộ phận người dùng đang biến công cụ này thành nơi phô diễn xung đột. "Điều đáng lo ngại là một bộ phận người sử dụng đang biến livestream thành sân khấu của những cuộc cãi vã, bóc mẽ, công kích và phô bày đời tư. Khi các nội dung ấy thu hút hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu lượt xem, chúng không còn là câu chuyện riêng giữa một vài cá nhân mà đã tác động trực tiếp đến môi trường văn hóa chung", ông Sơn nói. Không gian mạng ngày nay cũng là một không gian công cộng. Vì vậy, mọi lời nói, hình ảnh hay hành vi phát trực tiếp đều có khả năng ảnh hưởng đến nhận thức, cảm xúc và cách ứng xử của rất nhiều người. Không thể lấy lý do "trang cá nhân" hay "chuyện riêng" để phủ nhận trách nhiệm xã hội. Chuyên gia văn hóa cho rằng điều nguy hiểm hơn cả là khi sự ồn ào liên tục được đổi lấy lượt xem, lượt chia sẻ và những lợi ích khác. Khi đó, những hành vi lệch chuẩn rất dễ bị coi là bình thường, thậm chí trở thành cách để thu hút sự chú ý. Không gian số khi ấy dễ trở thành nơi cái xấu lấn át cái đẹp, sự cực đoan lấn át đối thoại, còn phẩm giá con người bị biến thành nguyên liệu cho giải trí. Việc nhiều livestream sử dụng ngôn ngữ tục tĩu, công kích hay hạ nhục người khác để thu hút người xem đang phản ánh một sự đảo lộn đáng lo ngại của hệ giá trị trong giao tiếp trên không gian mạng. Nếu trong đời sống thường ngày, hành vi xúc phạm người khác thường bị cộng đồng lên án thì trên môi trường số, chính những hành vi ấy lại có thể mang về lượng người theo dõi lớn và tạo ra sự nổi tiếng. Thực tế, điều đáng xấu hổ ngoài đời thực lại có thể trở thành một thứ “vốn” để nổi tiếng trên không gian số. Từ đó, vòng xoáy đáng lo ngại được tạo ra. Người phát trực tiếp liên tục đẩy giới hạn ngôn từ và hành vi; công chúng vì tò mò tiếp tục theo dõi, còn chuẩn mực giao tiếp ngày càng bị kéo xuống thấp hơn. AI LAN TRUYỀN HÀNH VI LỆCH CHUẨN? Đại biểu Quốc hội Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh lượng tương tác lớn không đồng nghĩa với sự đồng tình, càng không phải là thước đo của giá trị văn hóa. Tuy nhiên, đối với nhiều người sáng tạo nội dung, đặc biệt là người trẻ, những con số ấy rất dễ tạo ra cảm giác được xã hội công nhận. "Khi sự nổi tiếng tách khỏi tài năng, lao động và trách nhiệm, chúng ta sẽ tạo ra một môi trường khuyến khích tai tiếng hơn danh tiếng. Một xã hội văn minh không phải là xã hội không có khác biệt, mà là xã hội biết giải quyết khác biệt 8-9/8/2026 www.tienphong.vn XÃ HỘI 6 CHỬI BỚI, BÓC MẼ, XÚC PHẠM, PHÔ BÀY ĐỜI TƯ... NGÀY CÀNG XUẤT HIỆN DÀY ĐẶC TRONG NHỮNG PHIÊN LIVESTREAM THU HÚT HÀNG TRĂM NGHÌN, THẬM CHÍ HÀNG TRIỆU LƯỢT XEM. ĐẰNG SAU NHỮNG CON SỐ "KHỦNG" LÀ MỘT NGHỊCH LÝ ĐÁNG LO NGẠI: CÀNG ỒN ÀO, CÀNG CỰC ĐOAN, NỘI DUNG CÀNG DỄ LAN TRUYỀN. THEO PGS.TS BÙI HOÀI SƠN, KHI SỰ LỆCH CHUẨN ĐƯỢC ĐỔI LẤY LƯỢT XEM VÀ LỢI ÍCH KINH TẾ, MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG SẼ PHẢI TRẢ GIÁ. THU AN-GIA LINH Chuyên gia đề xuất các nền tảng cần được thiết kế an toàn hơn đối với trẻ em và thanh thiếu niên, với cơ chế phân loại nội dung theo độ tuổi, hạn chế đề xuất các nội dung bạo lực ngôn từ, xúc phạm hoặc kích động Livestream cãi vã nuôi lớn rác Nhiều người coi livestream là công cụ tranh cãi, bóc mẽ, công kích lẫn nhau Ranh giới giữa người quan sát và người tham gia bạo lực tinh thần rất mong manh “Khi nội dung tử tế khó tiếp cận, còn nội dung giật gân liên tục được đề xuất, công chúng rất dễ bị dẫn dắt”. PGS.TS BÙI HOÀI SƠN - ỦY VIÊN CHUYÊN TRÁCH ỦY BAN VĂN HÓA VÀ XÃ HỘI CỦA QUỐC HỘI RÁC MẠNG VÀ
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==