Từ việc kết nối các tập đoàn công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học đến thu hút nhân tài và thúc đẩy chuyển giao công nghệ, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đang dần trở thành những người đi tiên phong trong nỗ lực hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đưa tri thức và công nghệ thế giới đến gần hơn với Việt Nam. MÔ HÌNH HIỆU QUẢ CỦA SINGAPORE Chia sẻ với báo chí nhân dịp Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 diễn ra trong tuần này, Đại sứ Việt Nam tại Singapore Trần Phước Anh cho biết, ở một trung tâm công nghệ hàng đầu khu vực, vai trò quan trọng nhất của Đại sứ quán Việt Nam tại Singapore là kết nối đúng đối tác với đúng nhu cầu của Việt Nam. Trong chuyến thăm Singapore của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đầu năm nay, đoàn Việt Nam tới thăm nhà máy mẫu của A*STAR (Cơ quan Khoa học, Công nghệ và Nghiên cứu Singapore). Khác với hình dung thông thường về một viện nghiên cứu chỉ tập trung trong phòng thí nghiệm, A*STAR được xem là trái tim của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Singapore khi kết nối chặt chẽ giữa nhà nước, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Theo Đại sứ Trần Phước Anh, đây là mô hình rất đáng để Việt Nam nghiên cứu. Điểm đặc biệt của A*STAR là tập trung nghiên cứu các công nghệ nền tảng, sau đó huy động sự tham gia của nhiều chủ thể trong toàn bộ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Trong mô hình này, nhà nước đóng vai trò cấp vốn mồi cho các nghiên cứu có tính rủi ro cao; các trường đại học và viện nghiên cứu cung cấp đội ngũ giáo sư, chuyên gia và nhân lực nghiên cứu; còn doanh nghiệp tiếp tục đầu tư ở giai đoạn phát triển sản phẩm. Khi công nghệ chứng minh được tính khả thi, doanh nghiệp sẽ tiếp nhận để thương mại hóa. Theo Đại sứ Trần Phước Anh, đây chính là điểm mà Việt Nam có thể học hỏi. “Quan trọng nhất là phải rút ngắn tối đa quãng đường từ ý tưởng, nghiên cứu đến sản phẩm. Quá trình đó càng nhanh thì hiệu quả càng cao và sản phẩm càng sớm được đưa ra thị trường”, ông nói. A*STAR được thiết kế ngay từ đầu để trả lời câu hỏi: công nghệ này sẽ tạo ra sản phẩm gì và doanh nghiệp nào sẽ sử dụng nó? Khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và nhà máy vì thế được rút ngắn đáng kể. Đại sứ Trần Phước Anh nói rằng, trên thực tế, A*STAR đã bắt đầu hợp tác với một đơn vị của Việt Nam để triển khai mô hình tương tự. Một nguồn lực khác mà các cơ quan đại diện đang đặc biệt quan tâm là cộng đồng trí thức Việt Nam ở nước ngoài. Riêng tại A*STAR hiện đã có hàng trăm nhà khoa học người Việt đang làm việc. Ngoài ra, tại các trường đại học và viện nghiên cứu của Singapore còn có nhiều chuyên gia Việt Nam giữ các vị trí quan trọng trong các nhóm nghiên cứu. Theo Đại sứ Trần Phước Anh, đây là nguồn lực đặc biệt quý giá. Nếu được kết nối hiệu quả, họ không chỉ mang về những công nghệ mới mà còn mang theo kinh nghiệm quản trị nghiên cứu, phương thức thương mại hóa kết quả khoa học và mạng lưới hợp tác quốc tế mà họ đã xây dựng trong nhiều năm. Theo Đại sứ Trần Phước Anh, nhiều trường hợp Đại sứ quán còn trực tiếp tham gia tháo gỡ khó khăn để đưa dự án công nghệ về Việt Nam. Ông dẫn ví dụ về một doanh nghiệp của Mỹ do doanh nhân Việt kiều làm chủ, chuyên sản xuất linh kiện cung cấp cho các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới. Doanh nghiệp này từng có kế hoạch đầu tư nhà máy tại một địa phương của Việt Nam nhưng gặp nhiều vướng mắc trong quá trình triển khai dự án. Sau khi tiếp nhận thông tin, Đại sứ quán đã chủ động kết nối doanh nghiệp với TPHCM. Hiện doanh nghiệp đang làm việc với các cơ quan chức năng của thành phố để triển khai dự án, với mục tiêu đưa nhà máy đi vào hoạt động trong năm 2027 nhằm đáp ứng chuỗi cung ứng của các tập đoàn công nghệ lớn tại Mỹ. Là quốc gia có diện tích nhỏ và nguồn lực hạn chế, Singapore không đầu tư dàn trải vào toàn bộ chuỗi giá trị công nghệ mà lựa chọn những mắt xích tạo ra giá trị gia tăng cao nhất. Hiện quốc đảo này tập trung vào các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ xanh, chuyển đổi số, đô thị thông minh, công nghệ lượng tử, kinh tế không gian… Ngay cả trong ngành bán dẫn, Singapore cũng không cố gắng làm tất cả mà tập trung vào những thiết bị phục vụ sản xuất chip - lĩnh vực mà nước này có lợi thế cạnh tranh. Cách tiếp cận ấy cũng là một gợi mở đáng chú ý đối với Việt Nam trong quá trình xây dựng chiến lược ngoại giao công nghệ: không phải chạy theo mọi công nghệ, mà phải biết lựa chọn đúng lĩnh vực để tập trung nguồn lực và kết nối hiệu quả với các đối tác quốc tế. BIẾT MÌNH ĐANG ĐỨNG Ở ĐÂU Theo Đại sứ Việt Nam tại Hàn Quốc Vũ Hồ, Việt Nam cần nhìn nhận đúng vị trí của mình trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu. Theo ông, Việt Nam không phải là nước đi sau, vì thế cần xác định rõ Việt Nam đang đứng ở đâu trên bản đồ công nghệ thế giới. “Nói một cách đơn giản, chúng ta đang ở vị trí nào trong chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu. Khi trả lời được câu hỏi đó thì mới biết mình cần đi theo hướng nào”, ông nói với phóng viên báo Tiền Phong. Theo Đại sứ Vũ Hồ, hợp tác khoa học, công nghệ giữa Việt Nam - Hàn Quốc không nên được nhìn nhận theo hướng nước này hỗ trợ nước kia, mà phải là quá trình bổ trợ lẫn nhau. “Mỗi quốc gia đều theo đuổi lợi ích quốc gia, lợi ích dân tộc và lợi ích của chính mình. Vì vậy, hợp tác chỉ bền vững khi hai bên đều có lợi”, ông nói. Theo ông, Việt Nam có lợi thế về nguồn nhân lực, trong khi Hàn Quốc có thế mạnh về công nghệ, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và kinh nghiệm phát triển công nghiệp. Điều quan trọng là tìm được điểm giao nhau giữa hai bên để cùng phát triển. Đại sứ cho biết, tại Hàn Quốc cũng có một cộng đồng đông đảo các chuyên gia, nhà nghiên cứu người Việt. Ông tin rằng điều còn thiếu không phải là tinh thần cống hiến của họ, mà là cơ chế để những mong muốn ấy trở thành hành động cụ thể. Ông ví von: Nấu một bát phở ngon chưa chắc đã điều hành được một chuỗi nhà hàng thành công; giỏi chuyên môn chưa chắc đã đồng nghĩa với giỏi quản trị. Điều cần thiết là xây dựng một hệ thống đủ tốt để người giỏi có thể phát huy năng lực của mình. Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Nguyễn Quốc Dũng cho biết, các cơ quan đại diện Việt Nam tại Mỹ hiện tập trung vào 3 hướng lớn. Thứ nhất là kết nối các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) và các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu nhằm hỗ trợ Việt Nam xây dựng năng lực nghiên cứu và phát triển. Thứ hai là hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để có đủ khả năng tiếp cận, tiếp nhận và làm chủ các công nghệ mới. Thứ ba là thúc đẩy chuyển giao công nghệ từ các trung tâm công nghệ của Mỹ sang Việt Nam. Theo Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng, Việt Nam không thể kỳ vọng tiếp nhận toàn bộ công nghệ, nhưng cần xác định rõ những công nghệ mà Việt Nam có khả năng hấp thụ để tập trung nguồn lực. Chia sẻ với phóng viên báo Tiền Phong, Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Thanh Bình cho biết, Trung Quốc hiện là một trong những đối tác quan trọng nhất của Việt Nam trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Hai nước có nhiều điểm tương đồng và nhiều dư địa hợp tác. Theo ông, hợp tác hiện tập trung vào bốn hướng chính. Đó là nghiên cứu cơ bản và phát triển công nghệ nguồn; thúc đẩy chuyển giao công nghệ; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các cơ quan hoạch định chính sách. n 8-9/8/2026 www.tienphong.vn QUỐC TẾ 19 THU LOAN Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Thanh Bình ẢNH: NHƯ Ý Phát biểu tại phiên họp về ngoại giao phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới, Thủ tướng Lê Minh Hưng ngày 4/8 yêu cầu tăng cường ngoại giao khoa học - công nghệ, thiết lập và triển khai hiệu quả các khuôn khổ hợp tác với các đối tác công nghệ hàng đầu, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận công nghệ chiến lược, thúc đẩy nghiên cứu - phát triển, hình thành lực lượng sản xuất mới và sớm triển khai thí điểm cơ chế đại sứ, đặc phái viên về công nghệ. TRONG NHIỀU NĂM, NGOẠI GIAO KINH TẾ ĐƯỢC XEM LÀ MỘT TRONG NHỮNG TRỌNG TÂM CỦA HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI VIỆT NAM. NHƯNG KHI KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ, ĐỔI MỚI SÁNG TẠO VÀ CHUYỂN ĐỔI SỐ ĐƯỢC XÁC ĐỊNH LÀ ĐỘNG LỰC PHÁT TRIỂN MỚI CỦA ĐẤT NƯỚC, MỘT KHÁI NIỆM KHÁC ĐANG NỔI LÊN: NGOẠI GIAO CÔNG NGHỆ. CỦA CÁC ĐẠI SỨ SỨ MỆNH MỚI Đại sứ Việt Nam tại Singapore Trần Phước Anh ẢNH: THU LOAN
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==