9 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Năm n Ngày 6/8/2026 CHUYỆN HÔM NAY Thi lại là cần thiết. Nhưng cần nói thật rõ: thi lại không phải là một hình thức trừng phạt đối với 328 học sinh, càng không phải cách để “tẩy trắng” hay hợp pháp hóa những sai phạm đã xảy ra. Nhưng nếu chỉ dừng ở việc tổ chức một kỳ thi khác, chúng ta sẽ bỏ qua câu hỏi lớn hơn mà vụ việc Tuyên Quang đặt ra: Vì sao những hàng rào bảo vệ sự nghiêm túc của kỳ thi lại có thể bị chính người lớn phá bỏ? Đây không còn là câu chuyện riêng của 328 học sinh. Đây là lúc ngành giáo dục, nhà trường, thầy cô, phụ huynh và cả xã hội phải nhìn lại mình. Chúng ta dạy trẻ phải trung thực, không quay cóp, không gian lận, nhưng trẻ sẽ học được gì khi người lớn sai phạm? Nếu ngay trong một kỳ thi quan trọng, người lớn có thể nhắc bài, can thiệp, móc nối, chạy điểm, nâng điểm hoặc làm sai lệch kết quả, thì những bài học về trung thực còn sức thuyết phục đến đâu? Trẻ em không học sự trung thực chỉ từ sách giáo khoa. Các em học từ cách cha mẹ ứng xử, từ cách thầy cô sống và từ những gì xã hội thưởng - phạt mỗi ngày. Nếu điểm số được coi trọng hơn năng lực, thành tích cao hơn sự thật, bằng cấp quan trọng hơn quá trình học tập, gian lận sẽ có đất sống. Điều đáng lo vì thế không chỉ là một kỳ thi bị sai lệch. Đáng lo hơn là một thế hệ trẻ có thể nhìn thấy sự gian dối của người lớn và tự hỏi: Nếu người lớn cũng làm như vậy, tại sao mình phải trung thực? Đó là câu hỏi gây nhức nhối xã hội. Sau vụ việc, không thể chỉ xử lý người vi phạm rồi khép lại. Cần thiết kế lại các “hàng rào” bảo vệ kỳ thi: rà soát toàn bộ quy trình, phân định rõ trách nhiệm, tăng kiểm soát ở những khâu dễ bị can thiệp, sử dụng công nghệ để giám sát và lưu vết, bảo đảm mọi khâu đều có khả năng kiểm chứng độc lập. Cũng không thể chỉ trông chờ vào ý thức tự giác. Một hệ thống tốt phải được thiết kế để người muốn làm sai cũng khó có thể làm sai, và khi sai phạm xảy ra thì phải nhanh chóng xác định được ai làm, làm thế nào và trách nhiệm đến đâu. Tuy nhiên, kỹ thuật không thể chữa căn bệnh thành tích. Nếu nhà trường bị áp lực bởi tỷ lệ đỗ, thứ hạng, thành tích thi đua; nếu phụ huynh coi điểm số là thước đo duy nhất của thành công; nếu xã hội quá coi trọng bằng cấp, thì gian lận vẫn có thể tìm ra những con đường khác. Đã đến lúc giáo dục phải trở về với giá trị cốt lõi: năng lực, sự tiến bộ và nhân cách của người học, thay vì chạy theo những điểm số đẹp. Xã hội hóa giáo dục phải đi cùng ranh giới rõ ràng để không biến giáo dục thành môi trường thương mại hóa, nơi thành tích, điểm số hay cơ hội học tập có thể bị tác động bởi tiền bạc hoặc quan hệ. Với 328 học sinh chuyên Tuyên Quang, điều cần làm lúc này là bảo đảm một kỳ thi lại công bằng, minh bạch và một cơ hội bình thường để các em bước tiếp. Thi lại để trả lại công bằng cho học sinh. Nhưng bài học sau kỳ thi này phải dành cho người lớn. Đó là bài học liêm chính. Liêm chính không thể chỉ được dạy trong trường học. Nó phải trở thành một giá trị của cả xã hội. N.T Liêm chính TIẾP THEO TRANG 1 nhất giá gốc chỉ 8 triệu đồng/ vé nhưng sau đó những người rao bán lại vé VVIP trong các hội nhóm đã đẩy lên tới 40100 triệu đồng mỗi tấm vé, cao hơn giá gốc từ 5-10 lần”, khán giả Thu Hà nói. Vé siêu sang thường hướng tới tệp fan cứng nhiều tiền. Còn vé ít tiền dành cho những khán giả không xông xênh về tài chính hoặc những khán giả có tiền nhưng chỉ muốn chi một khoản nhỏ để “đu” concert quốc tế cho biết. Năm ngoái, để thưởng thức concert G-Dragon tại Hà Nội, khán giả phải bỏ ra ít nhất 2 triệu đồng để có tấm vé GA 4A, 4B. Năm nay, để “đu” concert BIGBANG, khán giả chỉ cần bỏ ra 1 triệu đồng để “săn” tấm vé rẻ nhất. Nhưng cuộc chiến săn vé rẻ được dự báo không đơn giản, vì sự cạnh tranh khốc liệt. Ông Hoàng Tiến, người gắn bó 20 năm với nghề bầu sô, cho rằng: “Người ít tiền rất đông. Trước đây giá vé đắt, cơ hội để họ được đu concert, lại còn là concert quốc tế, khá hiếm”. Tại sao nhà tổ chức concert quốc tế tại Việt Nam ngày càng tạo cơ hội cho những khán giả “ít tiền” có cơ hội “đu” concert? Đó là chiến lược kinh doanh hay sự nhân ái? Theo ông Hoàng Tiến, điều này xuất phát từ sự nhân ái nhưng chủ yếu là chiến lược kinh doanh. Đơn vị tổ chức concert luôn muốn đa dạng khách hàng nên giá vé rất đa dạng. “Nhu cầu mở rộng đối tượng khách hàng luôn thường trực, người ta muốn hút cả những khán giả chưa từng đu concert. Những khán giả lần đầu đu concert thường rón rén, ngại chi. Nhà tổ chức muốn hút cả những khán giả thu nhập còn eo hẹp. Tung giá vé rẻ cũng là hình thức tận thu”, ông bầu Hoàng Tiến nói. Đạo diễn sân khấu Quỳnh Lê nhìn nhận: “Lấp đầy sân vận động cần số lượng khán giả rất đông, nên không thể chỉ bán vé sang, siêu sang. Các hạng vé phổ thông giúp tăng tỷ lệ lấp đầy để tạo hiệu ứng đám đông và nâng cao trải nghiệm của toàn bộ concert. Mặt khác điều này cũng giúp đơn vị tổ chức tối đa hóa doanh thu. Giá vé rẻ tạo cơ hội cho fan trẻ vào sân. Chính lực lượng khán giả trẻ giúp duy trì sức nóng thương hiệu và tạo nền tảng cho các tour sau. Một concert phủ kín khán giả với hàng chục nghìn lightstick (gậy phát sáng) luôn tạo hình ảnh và sức lan tỏa mạnh hơn nhiều so với concert giá vé đắt nhưng nhiều ghế trống. ĐÀO NGUYÊN những đứa em đã chịu bao thiệt thòi, đau khổ… Thương biết mấy những Thuận, Liên, Luận, Xuân, Nghĩa… Liên vừa học vừa lo làm những việc trong trạm xá. Liên lặn lội từ sáng đến tối như một con chim nhanh nhẹn vui cười, đi đầu trong mọi gian khổ…”. Trong thời gian học tập trong rừng, vừa chạy trốn máy bay, vừa sẵn sàng xuống hầm, các học viên còn phải tham gia tăng gia sản xuất. Những khe núi, hốc đá được canh tác củ mì, củ lang. Nếu nhổ gốc mì lên mang về luộc ăn thì phải trồng ngay một cây củ mì khác. Thỉnh thoảng trực thăng lại hạ xuống những điểm có ruộng nương của quân giải phóng. Bọn lính đốt, phá, chặt nhằm triệt nguồn lương thực của những người lính trong rừng. Thiếu lương thực thì quân giải phóng lại tăng cường các đoàn đi bám cơ sở. Cứ 6 giờ tối thì từng nhóm người lặng lẽ theo bóng giao liên để quay về vùng địch tạm chiếm. Trước khi đi, nhiều người xác định có thể không trở về vì lọt vô ổ phục kích, vương bẫy mìn. Nếu trong trường hợp có cán bộ nào bị thương, bị địch bắt sống, toàn bộ hệ thống hầm hào, bệnh xá, mật khẩu ở trên núi phải thay đổi, di dời. Khi dời tới nơi ở mới thì phải tiếp tục đào hầm, khoét bếp Hoàng Cầm. NHỮNG CẬU BÉ TRONG RỪNG Trong căn nhà sàn nhỏ, ông Phạm Văn Nho (SN 1959) cẩn thận cuốn mo cau thành chiếc mũ hình chóp để múc nước suối cầu Yàng phù hộ trước mỗi mùa lên rẫy. Ông kể, từ năm 1967, các đơn vị quân giải phóng hành quân qua làng mỗi ngày một nhiều. Rồi sau đó là trực thăng Mỹ xuất hiện nhiều hơn. Ngày nào cũng có. Lũ trẻ H’rê lớn lên cùng tiếng cánh quạt và tiếng ù…ù…ì…ì. Quân giải phóng phần lớn nói tiếng miền Bắc. Nhiều người tò mò nhìn những đứa trẻ dân tộc H’rê mặc đồ được may từ vải dù Mỹ. Để có vải may quần áo, cha mẹ của cậu và nhiều người lớn khác thường dõi mắt theo chiếc CH - 47 Chinook và UH - 1A đổ quân trên đỉnh núi. Khi máy bay chở lính rút đi thì dân làng lập tức kéo tới. Mọi người tìm đồ hộp, chiếc đèn pin cổ gù được xem là chiến lợi phẩm, vải dù được mang về để may quần áo. Cuộc sống vừa trốn chạy, vừa tìm kiếm thức ăn cứ tưởng sẽ mãi diễn ra. Nhưng rồi một tai họa ập đến. Năm lên mười tuổi, cậu bé Nho mất cả cha lẫn mẹ. Ký ức đau đớn nhất bắt đầu trong một căn hầm tránh máy bay. Cậu ngồi nép bên chân phải người cha Phạm Văn Nê. Bên ngoài, chiếc tàu rọ lượn vòng. Tiếng súng từ trên cao nổ từng phát ngắn. “Pốc... pốc...”. Một viên đạn xuyên qua nắp hầm, sượt qua mặt cậu bé, cắm vào đùi trái ông Nê. Ông qua đời ngay sau đó vì mất máu. Không lâu sau, mẹ cậu cũng qua đời. Đứa trẻ mồ côi bắt đầu lang thang giữa rừng. Mỗi ngày ghé một nhà xin đúng một bữa cơm. Cứ đi giáp vòng gần 1 tuần lễ thì quay về nhà chị đầu (Phạm Thị Hia) ăn 2 bữa, rồi lại tiếp tục đi ăn ké. Giữa năm 1967, chiếc tàu rọ hạ xuống giữa xóm Đồng Lớn. Tất cả dân làng đều bỏ chạy. Riêng cụ Phạm Văn Mơ vẫn ngồi như bức tượng. Rồi cụ bị đưa lên trực thăng chở tới thị trấn Ba Tơ 2 ngày, sau đó đưa xuống Đức Phổ. Đến năm 1975, cụ mới trở về được làng. Sau vụ này, nhiều người H’rê truyền tai nhau kinh nghiệm, có trường hợp không nên chạy thục mạng, vì lính Mỹ trên trực thăng không phân biệt được đâu là dân thường và quân giải phóng. Cựu phóng viên chiến trường Mỹ Ronald Heaberle sau gần 60 năm vẫn nhớ cảnh ngồi trên trực thăng, cổ đeo chiếc Nikon F và nhìn xuống vùng nguy hiểm. Còn bà Võ Thị Thu Thủy kể, bọn lính dưới Đức Phổ đều biết trên rừng có một bệnh xá, có bác sĩ tên là Đặng Thùy Trâm. Vì sau khi bà học xong, trở về địa phương thì bị bắt. Lúc tra tấn bà, bọn lính luôn hỏi: “Học trò của Đặng Thùy Trâm phải không, trạm xá nằm ở chỗ nào?”. L.V.C sân vận động Không phải mọi concert quốc tế hoặc concert có “sao” ngoại sẽ cháy vé. K-PULSE HANOI 2026 diễn ra tháng 6 vừa qua tại sân vận động Mỹ Đình với sự góp mặt của PSY, chủ nhân bản hit đình đám một thời Gangnam Style cùng nhiều nghệ sĩ quen thuộc với khán giả yêu nhạc Hàn Quốc khác, đã xảy ra tình trạng bán vé chậm chạp, dư vé. Giá vé thấp nhất ở sự kiện này là 1,5 triệu đồng nhưng sát ngày diễn đã giảm giá 35% chỉ còn 975.000 đồng. Các hạng vé khác cũng được căn chỉnh nhằm kéo khán giả trở lại sân. Em Phạm Thị Thanh Trúc với cuốn Nhật ký Đặng Thùy Trâm trước căn hầm nơi chị từng trú ẩn trên rừng ẢNH: LÊ VĂN CHƯƠNG “Cơn bão” Born Pink tại Hà Nội giúp BlackPink thu bộn tiền “Một tai nạn bất ngờ (nhưng cũng rất bình thường trong chiến tranh) đã xảy đến với bệnh xá của mình: Một loạt bom đã rơi đúng ngay một phòng bệnh nhân giết chết một lúc năm người… bỗng chị Lãnh la lên: ‘Chết hết phòng ông Chánh rồi!’. Mình và mọi người chạy ra. Ôi cái cảnh điêu tàn làm sao! Khu rừng trơ trọi cây đổ ngổn ngang, những mảnh quần áo bay tơi tả dính trên các cành cây, mấy nếp nhà xiêu vẹo...” . Trích nhật ký ĐẶNG THÙY TRÂM
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==