Cục Tình báo quốc gia chính thức đi vào hoạt động từ ngày 31/7, thay thế các cơ chế bị chê là rời rạc và kém hiệu quả. Theo các chuyên gia, đây cũng là nền tảng cho những cải cách sâu rộng hơn, bao gồm khả năng ban hành luật chống gián điệp và thành lập cơ quan tình báo đối ngoại mới - tương tự CIA của Mỹ hoặc MI6 của Anh. “Những biện pháp này mới chỉ là bước đầu tiên trong quá trình cải cách tình báo. Bối cảnh quốc tế ngày càng bất ổn đòi hỏi chúng ta phải ứng phó với những hình thức chiến tranh mới”, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi phát biểu đầu tuần này. Bà Takaichi thúc đẩy mạnh mẽ các nỗ lực cải cách từ khi đắc cử vào tháng 10 năm ngoái. Là một chính trị gia bảo thủ cứng rắn, bà chủ trương tăng cường năng lực an ninh, quốc phòng và ủng hộ sửa đổi Hiến pháp hòa bình của Nhật Bản. Theo bài viết trên báo The New York Times, chính quyền của bà đã tham khảo ý kiến các đồng minh phương Tây như Mỹ, Úc và Đức, nhằm tăng cường năng lực tình báo. NHIỀU ĐIỂM YẾU VỀ AN NINH Đến nay, cơ quan tình báo chủ chốt của Nhật Bản là Văn phòng Nghiên cứu và tình báo nội các (CIRO), với khoảng 700 nhân viên nhưng có rất ít quyền hạn. Bên cạnh đó, các đơn vị tình báo thuộc Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp, Bộ Quốc phòng, Cơ quan Cảnh sát quốc gia cùng nhiều cơ quan khác đều thu thập thông tin, nhưng thường không chia sẻ dữ liệu theo cách thống nhất và mang tính chiến lược. Theo GS James D.J. Brown, công tác tại Đại học Temple và là tác giả cuốn sách về hoạt động gián điệp tại Nhật Bản, đây là điểm yếu lớn của hệ thống tình báo nước này. Từ ngày 31/7, CIRO được nâng cấp thành Cục Tình báo quốc gia (NIB), đảm nhiệm vai trò điều hành và quản lý việc thu thập, tổng hợp và phân tích thông tin tình báo từ các cơ quan chính phủ. Điểm quan trọng nhất là cơ quan mới sẽ có vị thế cao hơn, và các bộ, ngành sẽ có nghĩa vụ chính thức phải chia sẻ thông tin. NIB sẽ chịu sự giám sát của Hội đồng Tình báo quốc gia mới được thành lập, do Thủ tướng Takaichi đứng đầu và các bộ trưởng chủ chốt. Phạm vi hoạt động của cơ quan này bao gồm chống khủng bố, ứng phó các tình huống khẩn cấp quốc gia, chống hoạt động tình báo nước ngoài như gián điệp hoặc các chiến dịch gây ảnh hưởng bí mật. Nhật Bản trước đây từng sở hữu bộ máy an ninh và tình báo rất hùng mạnh, nhưng hệ thống này cũng bị sử dụng để đàn áp người dân vào đầu thế kỷ XX. Sau thất bại trong Thế chiến II, Nhật Bản chủ động dân chủ hóa đất nước và cắt giảm đáng kể quyền lực của cộng đồng tình báo. Tuy nhiên, điều đó cũng khiến Nhật Bản ngày nay có nhiều điểm yếu về an ninh. Nước này không có cơ quan tình báo đối ngoại riêng, khác với hầu hết các đồng minh lớn của Mỹ như Anh, Úc, Canada hay New Zealand. Theo ông Philip Shetler-Jones, nghiên cứu viên cao cấp về an ninh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng Hoàng gia Anh (RUSI), Nhật Bản cũng không có luật chống gián điệp. Điều đó nghĩa các điệp viên nước ngoài và người cung cấp thông tin trong nước có thể thu thập thông tin tại Nhật mà “không vi phạm pháp luật”. Ông cho rằng đây là hệ quả của bối cảnh sau chiến tranh. “Sau khi Nhật Bản bị chiếm đóng và dựa vào liên minh an ninh với Mỹ, Chính phủ Nhật Bản không thực sự phải tự mình thực hiện nhiều công việc tình báo vì đã có Mỹ bảo vệ”, ông Shetler-Jones nói. Những điểm yếu này đang ảnh hưởng nghiêm trọng tới an ninh quốc gia, cũng như vị thế của Nhật Bản trong cộng đồng quốc tế. “Nhật Bản bị xem là một nơi dễ rò rỉ thông tin. Nếu đúng như vậy thì các nước khác sẽ không sẵn sàng chia sẻ thông tin tình báo vì hôm sau có thể nó đã xuất hiện trên báo chí hoặc bị chuyển cho nước ngoài”, GS Brown nói. Một cuộc điều tra của The New York Times hồi tháng 7 cho thấy những lỗ hổng ở Nhật Bản đã bị lợi dụng để đưa linh kiện ra nước ngoài, phục vụ việc chế tạo tên lửa và máy bay không người lái sử dụng ở vùng chiến sự. Các đời thủ tướng trước đây cũng từng tìm cách thay đổi, nhưng vấp phải làn sóng phản đối dữ dội và không được thông qua. Theo GS Brown, một phần nguyên nhân là do ký ức về những vi phạm nhân quyền trong quá khứ vẫn còn quá sâu đậm, khiến người dân lo ngại bất kỳ cải cách tình báo nào cũng có thể đưa đất nước quay trở lại con đường cũ. VÌ SAO LÀ THỜI ĐIỂM NÀY? Hiện nay, cả Nhật Bản và thế giới đều đã thay đổi đáng kể. GS Brown cho rằng nhận thức về các mối đe dọa an ninh mới cũng ngày càng tăng. Ngay sát Nhật Bản là Triều Tiên, Trung Quốc và Nga – 3 quốc gia có năng lực tình báo rất mạnh, trong khi Nhật Bản chưa có đầy đủ công cụ để ứng phó. Là đồng minh của Mỹ và nơi đồn trú của khoảng 55.000 binh sĩ Mỹ, Nhật Bản trở thành mục tiêu hấp dẫn đối với các hoạt động gián điệp. Theo GS Brown, nhiều nước muốn tìm kiếm thông tin về hoạt động của quân đội Mỹ tại Nhật Bản hoặc việc triển khai các loại vũ khí mới của Washington. Bí mật công nghệ của doanh nghiệp Nhật Bản cũng có thể bị đánh cắp. Tokyo còn lo ngại các đối thủ của họ ngày càng gắn kết với nhau hơn. Theo nhà nghiên cứu Shetler-Jones, tất cả những yếu tố này tạo cảm giác cán cân quyền lực trong khu vực đang thay đổi. “Có cảm giác rằng Nhật Bản sẽ phải đóng góp nhiều hơn cho liên minh với Mỹ và cho chính mình. Cuộc chiến ở Ukraine cũng khiến người ta nhận ra rằng phải chủ động hơn, ngay cả khi bạn có một đồng minh hùng mạnh như Mỹ”, ông nói. n 1-2/8/2026 www.tienphong.vn QUỐC TẾ 19 THU LOAN (theo CNN, NYT) HỘI ĐỒNG HÒA BÌNH ĐẠT THỎA THUẬN GIẢI GIÁP HAMAS Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Hội đồng Hòa bình do ông thành lập đã đạt được thỏa thuận về việc giải giáp hoàn toàn lực lượng Hamas của Palestine cùng các nhóm vũ trang khác tại Dải Gaza. Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 30/7 (theo giờ Mỹ), Tổng thống Trump gọi đây là “cột mốc quan trọng trong việc triển khai Kế hoạch 20 điểm” nhằm chấm dứt cuộc chiến giữa Israel và Hamas tại Dải Gaza. Theo nhà lãnh đạo Mỹ, thỏa thuận sẽ được thực hiện theo từng giai đoạn. Trong quá trình các lực lượng vũ trang giải giáp, quân đội Israel sẽ từng bước rút khỏi Dải Gaza, đồng thời Lực lượng ổn định quốc tế sẽ phối hợp với lực lượng cảnh sát Palestine mới để bảo đảm an ninh cho vùng đất này. Tổng thống Trump gửi lời cảm ơn các nước trung gian gồm Ai Cập, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ. “Thỏa thuận này là bước đi then chốt để Dải Gaza được điều hành bởi chính quyền Palestine mới, phối hợp chặt chẽ với Hội đồng Hòa bình nhằm hỗ trợ người dân Palestine. Đồng thời, Israel sẽ có an ninh mà họ xứng đáng được hưởng”, ông Trump viết. Trước đó cùng ngày, nhiều nguồn tin cho biết các cuộc đàm phán giữa các bên trung gian và lãnh đạo Hamas tại Cairo về việc triển khai kế hoạch hòa bình Dải Gaza do Mỹ làm trung gian đã đạt được những tiến triển hiếm hoi. Tuy nhiên, một quan chức Israel nói rằng các điều khoản được đề xuất vẫn chưa đáp ứng yêu cầu của nước này. Một quan chức Hamas và một nhà ngoại giao am hiểu tình hình đàm phán tại Cairo cho biết, những tiến triển đạt được sẽ phụ thuộc vào phản ứng của Israel cũng như khả năng các bên tiến tới thỏa thuận toàn diện. Ngày 30/7, một quan chức Hamas cho biết lực lượng này mang tới cuộc đàm phán phản hồi “tích cực và thiện chí”, song không xác nhận liệu Hamas có đồng ý giải giáp hoàn toàn hay không. Đây vốn là điểm bế tắc chính trong suốt 4 tháng đàm phán vừa qua. Hamas muốn Israel cam kết chấm dứt tấn công vào Dải Gaza và rút toàn bộ lực lượng khỏi vùng lãnh thổ này. Các nguồn tin thân cận với Hamas cho biết lực lượng này sẵn sàng tập trung và niêm cất các loại vũ khí hạng nặng dưới sự quản lý của một cơ quan Palestine, chứ không bàn giao cho Israel. Hiện vẫn chưa rõ số phận của các loại vũ khí hạng nhẹ hoặc vũ khí cá nhân sẽ ra sao, cũng như liệu lập trường mới của Hamas có được Israel hoặc Hội đồng Hòa bình chấp nhận hay không. TÚ LINH (theo Reuters) Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi ẢNH: AP NHẬT BẢN THÀNH LẬP MỘT CƠ QUAN TÌNH BÁO TẬP TRUNG MỚI - LẦN ĐẦU TIÊN KỂ TỪ SAU THẾ CHIẾN II. NHỮNG NGƯỜI ỦNG HỘ CHO RẰNG ĐÂY LÀ BƯỚC ĐI CẦN THIẾT VỚI QUỐC GIA CÓ QUÁ NHIỀU LỖ HỔNG AN NINH, ĐẾN MỨC TỪNG BỊ GỌI LÀ “THIÊN ĐƯỜNG CỦA GIÁN ĐIỆP”. CUỘC CẢI TỔ LỚN NHẤT CỦA NGÀNH NHẬT BẢN TÌNH BÁO Cục Tình báo quốc gia Nhật Bản bắt đầu hoạt động với khoảng 730 nhân viên. Chính phủ sẽ sớm xây dựng một văn bản phác thảo các định hướng chính sách và chiến lược trung và dài hạn của cơ quan này, Jiji Press đưa tin ngày 31/7. QUẢNG CÁO Hà Nội: ĐT: (024)39432758; Fax: (024)39435285 TP.HCM: ĐT: (028)38469860; Fax: (028)38480015 Trong giờ hành chính (024)39439664 Ngoài giờ 0912033213 (Thu Hiền) n Thiết kế: KIỀU TÚ n Giá: 7.500 đồng n Ban đại diện tại thành phố Hồ Chí Minh: 384 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P. Xuân Hòa- TPHCM. ĐT: (028) 3848 4366, E-mail: tienphonghcm@gmail.com n Ban đại diện tại miền Trung: 339 Lê Thanh Nghị, P. Hòa Cường; 19 Ngô Gia Tự, P. Hải Châu, TP Đà Nẵng, ĐT: (0236)3828 039, E-mail: banmientrung@baotienphong.com.vn n Ban đại diện tại Bắc Trung Bộ: 21 Hồ Xuân Hương, P. Thành Vinh, tỉnh Nghệ An. ĐT: (0238)8602345; Email: baotienphongbactrungbo@gmail.com. n Ban đại diện tại ĐBSCL: 103 Trần Văn Hoài, P. Ninh Kiều, TP Cần Thơ. ĐT: (0292)3823823, Email: baotienphongdbscl@gmail.com n Ban đại diện tại Tây Nguyên - Nam Trung Bộ: 52 Trần Nhật Duật, P.Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk, ĐT: (0262)3950029, E-mail: baotienphongtaynguyen@gmail.com; 1018, đường 2/4, P. Bắc Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. SĐT: 0258.6500.155. Email: tienphongnhatrang@gmail.com n Ban đại diện tại Tây Bắc Bộ: 64 đường Lý Tự Trọng, P.Yên Bái, tỉnh Lào Cai. ĐT: 0904938689, E-mail: vptaybacbotp@gmail.com n Ban đại diện tại Đông Bắc Bộ: Số 18 Lê Thanh Nghị, P.Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh; E-mail: bandongbac@baotienphong.com.vn n Tòa soạn: 15 Hồ Xuân Hương, P. Hai Bà Trưng và D29 Phạm Văn Bạch, P. Cầu Giấy, Hà Nội. ĐT: 3943 4031 - 38227525 Fax: (024) 39430693 | E-Mail: toasoan@baotienphong.com.vn | ISSN 0866-0827 | Website: www.tienphong.vn n Tổng Biên tập: PHÙNG CÔNG SƯỞNG n Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Ngọc Tiến, Trần Thị Thu Hà n Giấy phép xuất bản số: 137/GP-BVHTTDL do Bộ VH,TT&DL cấp ngày 2/10/2025 n In tại: Cty TNHH MTV In Quân đội 1, Cty In báo Nhân Dân Đà Nẵng, Cty TNHH MTV In Đăk Lăk, Xưởng in Quân khu IV, Cty TNHH MTV in Quân đội 2, TPHCM PHÁT HÀNH
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==