Ngày đầu tiên được Ban Biên tậ p phân công theo dõi lĩnh vự c y tế cách đây hơn 25 năm, tôi bước vào bệnh viện với tâm thế của một người hoàn toàn xa lạ. Không biết nhiều về y khoa, những thuật ngữ chuyên ngành đối với tôi khi ấy giống như một ngôn ngữ khác. Tôi chỉ mang theo sự tò mò của một phó ng viên trẻ và một niềm tin giản dị rằng, cứ đi rồi sẽ đến, cứ học rồi sẽ hiểu. Từng chút một, qua những cuộc trò chuyện với các bác sĩ, những lần theo chân điều dưỡng trong ca trực đêm, những ngày ngồi hàng giờ ở hành lang bệnh viện để chờ một ca cấp cứu kết thúc, những khái niệm tưởng như khô khan bắt đầu có linh hồn. Tôi hiểu phía sau mỗi chỉ số xét nghiệm là một phận người, sau mỗi hồ sơ bệnh án là một gia đình với bao hi vọng, lo âu và nước mắt. Và tôi nhận ra, y học chưa bao giờ chỉ là khoa học. Đó còn là lòng nhân ái. Hơn hai thập niên làm phóng viên y tế, tôi đã gặp hàng nghìn số phận. Có những em bé vừa cất tiếng khóc chào đời đã phải bước vào cuộc chiến sinh tử. Có những người mẹ tóc bạc ngồi suốt đêm ở hành lang hồi sức chỉ để chờ bác sĩ bước ra nói một câu: "Người nhà qua cơn nguy kịch rồi". Có những người ra đi mãi mãi, để lại khoảng trống không gì bù đắp nổi trong lòng người ở lại. Nhưng cũng chính nơi ấy, tôi được chứng kiến những điều kì diệu. Tôi từng đứng lặng trong phòng mổ khi Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm, chuyên gia nổ i tiế ng thế giớ i cùng ê kíp thực hiện những ca phẫu thuật tách cặp song sinh dính liền khiế n đồ ng nghiệ p quố c tế nể phụ c. Tôi được chứng kiến ca ghép gan lịch sử đầu tiên của Việt Nam, một dấu mốc đưa y học nước nhà bước vào bản đồ ghép tạng thế giới. Rồi những ca ghép tim, ghép phổi, ghép chi nối tiếp nhau diễn ra. Mỗi thành công ấy không đơn thuần là chiến thắng của khoa học. Đó là chiến thắng của niềm tin. Là sự cộng hưởng giữa trí tuệ của người thầy thuốc và lòng nhân hậu của những con người chưa từng quen biết nhau. Có lẽ không nơi nào khiến người ta thấu hiểu ý nghĩa của sự sống như trong hành trình hiến - ghép tạng. Người thân nghẹn ngào kí vào tờ đơn hiến tạng cho người vừa nằm xuống. Đó là khoảnh khắc đau đớn nhất và cũng đẹp đẽ nhất khi người ra đi gieo lại phúc, người ở lại nhận lấy duyên và những người thầy thuốc đứng ở giữa, như những người đưa đò lặng lẽ nối đôi bờ sinh tử. Dưới ánh đèn trắng lạnh của phòng mổ, tôi đã đứng lặng không biết bao nhiêu lần, chứng kiến những cuộc giành giật sự sống kéo dài từ đêm sang sáng, chứng kiến những giọt nước mắt vỡ òa trong hạnh phúc, nhưng cũng không ít lần nhìn thấy sự lặng im đến nghẹn lòng khi phép màu không kịp đến. Với tôi, ánh đèn ấy chưa bao giờ chỉ là thứ ánh sáng của khoa học hay kĩ thuật. Nó giống như một ngọn đèn soi thấu vào phần sâu kín nhất của nhân tính, nơi lòng trắc ẩn của con người chạm vào nhau, nơi tình yêu thương trở nên hữu hình qua đôi bàn tay của những người thầy thuốc và qua sự hi sinh lặng lẽ của những con người đã nằm xuống để trao lại sự sống cho người khác. Chính dưới thứ ánh sáng ấy, tôi hiểu rằng không có cuộc chia li nào là tuyệt đối. Có những người đã đi xa, nhưng nhịp tim của họ vẫn đang đập trong lồng ngực một người xa lạ. Có những đôi mắt đã khép lại, nhưng ánh sáng từ cuộc đời họ vẫn tiếp tục hiện hữu trong một cuộc đời khác. Sự sống, suy cho cùng, không phải là sự kết thúc hay mất đi, mà là sự tiếp nối âm thầm và kì diệu giữa những kiếp người. Chứng kiến quá nhiều cuộc chia li, tôi dần hiểu rằng điều đáng sợ nhất trong đời không phải là nghèo khó, cũng không phải thất bại. Điều đáng sợ nhất là khi con người đánh mất khả năng rung động trước nỗi đau của người khác. Bởi chỉ khi biết đau cùng nỗi đau của đồng loại, biết lặng đi trước những mất mát của người khác như chính mất mát của mình, ta mới thực sự hiểu thế nào là hai chữ "con người". Và cũng từ những tiế p nố i sinh tử tôi nhận ra không phải lúc nào con người cũng được cứu rỗi bằng thuốc men. Đôi khi, một lời nói nhẹ đi có thể làm dịu giông bã o trong lòng người bệnh. Một sự phán xét ít đi có thể giữ lại lòng tự trọng của một phận người đang cùng quẫn. Một cái nắm tay đúng lúc có thể trở thành điểm tựa để ai đó không gục ngã. Và có những lúc, chẳng cần nói gì, chỉ ngồi cạnh nhau trong im lặng, lặng lẽ sẻ chia một nỗi đau không gọi thành tên, cũng đã là cách để cứu lấy một người. Sau tất cả những gì đã chứng kiến, tôi hiểu rằng y học không chỉ chữa lành thân thể. Điều làm nên vẻ đẹp sâu xa nhất của y học, và cũng là vẻ đẹp thẳ m sâu nhất của con người, chính là khả năng yêu thương. Sau cùng, thứ giữ chúng ta lại với nhau giữa cõi đời vô thường này không phải là quyền lực, tiền bạc hay những hơn thua ngắn ngủi, mà là lòng trắc ẩn - thứ ánh sáng âm thầm nhưng đủ sức sưởi ấm cả những phận người đang đi qua đêm tối lạ nh lẽ o nhất của cuộc đời mình. Những khoảng lặng nơi già nh giậ t giữ a sinh - tử đã mở ra cho tôi một vùng suy tưởng về vô thường. Nó giú p tôi nhậ n biế t đượ c vô thường không phải là một khái niệm triết học xa xôi nằm trên những trang kinh củ a nhà Phậ t hay trong những cuốn sách dày. Nó hiện hữu rất thật, rất gần, gần đến mức có thể chạm vào bằng tất cả sự xót xa của một kiếp người. THÁ I HÀ ĐI ĐỂ HIỂU, HIỂU ĐỂthương… Có những nghề nghiệp không chỉ cho con người một kế sinh nhai, mà còn âm thầm dẫn dắt họ đi qua những miền sâu nhất của đời sống để học cách hiểu con người, hiểu nỗi đau và cuối cùng là hiểu chính mình. Với tôi, nghề báo là một hành trình như thế… 44 21/6/2026 101 NĂM BÁO CHÍ CÁCH MẠNG VIỆT NAM
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==