42 21/6/2026 101 NĂM BÁO CHÍ CÁCH MẠNG VIỆT NAM ANH QUAY PHIM BỊ MẸ VỢ TRUY NÃ Sau tiếp quản Thủ đô, từ năm 1955 anh cán bộ nhiếp ảnh Nguyễn Khánh Dư thuộc Nha Thông tin tuyên truyền mới chính thức trở thành nhà quay phim. Cầm cái máy quay chiến lợi phẩm anh bắt đầu quay những thước phim tài liệu đầu tiên. Giữa Thủ đô hòa bình, anh bắt gặp gương mặt trong trẻo của một cô bé rất phù hợp cho một trường đoạn trong bộ phim đang làm. Anh đến nhà cô bé để xin phép quay phim. Ở đó anh gặp người chị của cô bé, và họ cảm mến nhau ngay từ những ngày đầu tiên. Nhưng tình duyên của chàng quay phim không dễ dàng đến thế. Bà mẹ cô gái vốn thành kiến với cái nghề văn công, bà cấm cửa. Bà là nhà tư sản nhưng từng là cơ sở cho Việt Minh chống Pháp nên nói với một cán bộ cùng đội hoạt động nội thành: Hễ thấy cái “thằng tóc quăn” ấy ở đâu thì gô cổ lại cho tôi. Anh cán bộ nói lại, chẳng có lý do gì, bắt người làm sao được. Rõ chán, nuôi giấu cán bộ bao nhiêu năm, giờ chỉ nhờ có mỗi một việc mà không làm được. Nguyễn Khánh Dư và cô Mai gặp nhau phải bí mật rồi cũng qua được mắt bà mẹ. Cưới nhau mà không được gia đình cô đồng ý, vợ chồng phải sống trong một góc phòng tập thể, chia nhau diện tích với ba thanh niên độc thân khác. Bà mẹ sắt đá thế, nhưng nghe nói con khổ sở chui rúc trong nhà tập thể, bà cám cảnh thương xót gọi vợ chồng Dư Mai về, cho ở một căn phòng trong nhà. Thế là hòa giải được với mẹ. Anh quay phim Nguyễn Khánh Dư sinh năm 1933, quê ở mãi xứ nước non Cao Bằng. Cô vợ trẻ người Hà Nội hàng năm phải theo chồng về quê, lo cúng giỗ tết nhất. Đường lên Cao Bằng ngoằn ngoèo đèo dốc, cô lại bị say xe, mỗi lần về quê chồng là tái xanh tái xám đi đứng lảo đảo. Nhưng việc nhà chồng thì một tay thu xếp chu toàn. THÀNH TỰU LÀ NHỮNG THƯỚC PHIM KINH ĐIỂN Hậu phương như vậy là yên tâm, nhà quay phim trẻ sôi nổi xốc vác lao vào công việc đam mê của mình. Về quay phim Nguyễn Khánh Dư là tay máy thuộc loại cây đa cây đề của điện ảnh Việt Nam. Chuyển sang quay phim truyện, ông vẫn thể hiện rõ sự tài hoa qua những khuôn hình ấn tượng đầy cá tính. Thời máy quay và các thiết bị còn thô sơ, ông đã tìm tòi và sử dụng những thao tác mà bạn nghề cũng khó tưởng tượng được. Cú đảo máy và lướt máy trong trường đoạn chị Tư Hậu bị cưỡng bức thể hiện tâm trạng hoảng loạn và chao đảo của nhân vật. Cú trượt và lắc máy ở trường đoạn bà mẹ người Thái (Sơn La) tìm lại đứa con trai thất lạc mấy chục năm, bà như bay lên với điệu múa Lào giữa vòng người múa Lăm Vông (phim Hai người mẹ 1974). Diễn viên Thụy Vân khi ấy đã xuất thần trong một vũ điệu như đất trời ngả nghiêng. Cú ngả nghiêng đất trời ấy là sáng tạo của tay máy Nguyễn Khánh Dư. Mới đây gặp lại cô Mai, vợ chú Khánh Dư, tôi được cô kể cho nghe những chuyện vui làm phim thời ấy. Khi Khánh Dư quay cảnh vợ chồng chị Tư Hậu trên chiếc giường trong căn nhà mái lá, một đám người chen chúc vào xem. Những cảnh quay như vậy lạ lẫm và gây ra sự hiếu kỳ. Cô vợ trẻ của Khánh Dư cũng chen vào cùng xem với mọi người. Thế là nhà quay phim cáu: Đuổi hết ra ngoài đi, xúm đông vào thế này, chúng nó diễn làm sao được. Ở phim Người chiến sĩ trẻ, có lần phải quay từ trên không, nhà quay phim Khánh Dư ôm máy, thò đầu ra khỏi chiếc trực thăng đang bay, có hai người đứng đằng sau giữ chân cho khỏi bay xuống. Ống kính chĩa xuống nữ diễn viên Minh Đức đang chạy quanh bờ ao bên dưới. Vợ nhà quay phim cũng đứng ở bên dưới nhìn lên chiếc trực thăng vòng qua vòng lại mấy lần mà thót tim. Trong giới quay phim, Nguyễn Khánh Dư gây được ấn tượng bằng những khuôn hình đạt đến độ kinh điển, đến giờ vẫn mang tính giáo khoa cho sinh viên ngành điện ảnh. Ông cũng nhiều lần được trao giải Bông Sen Vàng, Bông Sen Bạc tại Liên hoan phim Việt Nam, và cả giải Bồ Câu Vàng với điểm 10 tuyệt đối tại Liên hoan phim quốc tế Leipzig năm 1975 cho phim Thành phố lúc rạng đông. Một cảnh trong phim Những đứa con Nhờ con mắt quan sát và sự tái hiện của đạo diễn Nguyễn Khánh Dư, mà bây giờ ta còn được thấy lại những khung cảnh dường như chỉ có một thời rồi khó bao giờ tìm lại được nữa. HỒ ANH THÁI Ông đạo diễn toàn chơi với… Đạo diễn NSND Nguyễn Khánh Dư NGUYỄN KHÁNH DƯ trẻ con
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==