9 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Hai n Ngày 27/7/2026 Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn ác liệt, cụ Lê Quý lên đường nhập ngũ và hy sinh, để lại người vợ trẻ một mình gồng gánh nuôi 4 con thơ, cuộc sống vô cùng cơ cực. Sau mỗi vụ gặt, bà Quý lại dắt cậu con trai cả Lê Ngọc Long đi bộ hàng chục cây số ra đồng mót từng bông lúa, củ khoai còn sót lại sau vụ mùa để nuôi các em qua ngày. Cũng trong những lần mưu sinh ấy, mẹ Quý quen bà Nguyễn Thị Minh. Hai người phụ nữ cùng cảnh nghèo dần trở nên thân thiết. Thương cậu bé Long ngoan ngoãn, chịu thương chịu khó, trong khi vợ chồng mình lại hiếm muộn, bà Minh nhiều lần ngỏ ý xin nhận anh Long làm con nuôi. Thấu hiểu hoàn cảnh và cũng mong con trai có cuộc sống đỡ vất vả hơn, mẹ Quý đồng ý. Từ đó, anh Long lớn lên dưới hai mái nhà. Một người sinh thành, một người cưu mang. Cả hai đều dành cho anh tình yêu của một người mẹ. Năm 1964, khi tròn 23 tuổi, chàng trai Lê Ngọc Long tiếp bước người cha lên đường nhập ngũ vào chiến trường phía Nam. Trước ngày vào chiến trường, người thanh niên lần lượt trở về chào hai người mẹ đã nuôi dưỡng mình nên người. Từ căn nhà của mẹ nuôi Nguyễn Thị Minh, anh đạp xe gần 15km về ôm mẹ ruột Nguyễn Thị Quý và ba em thơ để nói lời tạm biệt. Trong buổi chia tay ấy, cả hai người mẹ đều giấu nước mắt tiễn con lên đường. Không ai ngờ, đó là lần gặp cuối cùng của người lính trẻ với gia đình. LỜI HẸN CHƯA THÀNH Gần 60 năm kể từ ngày anh trai hy sinh, bà Lê Thị Lan (SN 1953, trú xã Sơn Tiến, Hà Tĩnh) vẫn đau đáu một mong ước là tìm được hài cốt liệt sĩ Lê Ngọc Long để đưa anh trở về quê hương. Đó cũng là lời căn dặn cuối cùng của mẹ ruột Nguyễn Thị Quý trước lúc qua đời. Trong ký ức của người em gái út, anh Long luôn là chàng trai cao lớn, khôi ngô, hiền lành và rất chịu khó. Dù sống với mẹ nuôi, anh vẫn thường xuyên đạp xe hàng chục cây số về thăm mẹ ruột và các em.”Ngày đó mẹ tôi nghèo quá nên mới gửi anh sang ở với mẹ Minh. Nhưng anh chưa bao giờ quên gia đình. Mỗi lần về, anh đều động viên mẹ và các em cố gắng vượt qua khó khăn. Trước lúc nhập ngũ, anh về nhà động viên mẹ, các em rồi hẹn chờ anh trở về...”, bà Lan nghẹn ngào nhớ lại. Thế nhưng, lời hẹn ấy mãi mãi dang dở. Năm 1966, sau hai năm chiến đấu tại chiến trường miền Nam, liệt sĩ Lê Ngọc Long anh dũng hy sinh khi vừa tròn 25 tuổi. Điều khiến gia đình thêm quặn lòng là giấy báo tử được gửi về nhà mẹ nuôi trước. Mãi một thời gian sau, mẹ ruột mới biết tin con trai đã ngã xuống. “Hôm ấy mẹ tôi đang ở ngoài vườn. Nghe tin anh Long hy sinh, mẹ chạy vào sân rồi ngã quỵ, khóc không thành tiếng...”, bà Lan nghẹn ngào kể. Bà Lan chia sẻ thêm, tiếp nối truyền thống gia đình, sau ngày anh trai Lê Ngọc Long lên đường, người em trai Lê Đình Phượng (SN 1944) cũng nhập ngũ. Ông Phượng trở về sau chiến tranh với những vết thương trên cơ thể, nhưng với mẹ Quý, nỗi đau chưa bao giờ nguôi ngoai. Người chồng hy sinh trong kháng chiến chống Pháp và người con trai cả ngã xuống ở chiến trường miền Nam vẫn chưa tìm thấy phần mộ. Trước khi qua đời năm 1999, hưởng thọ 84 tuổi, điều khiến mẹ Quý canh cánh nhất không phải bản thân mình mà là chồng và con vẫn còn nằm lại nơi chiến trường. Trước lúc nhắm mắt, mẹ Quý dặn người thân: “Phải cố gắng tìm được cha và anh Long đưa về quê hương”. Hơn hai thập kỷ qua, bà Lan cùng chị gái Lê Thị Đào (77 tuổi) và các thành viên trong gia đình vẫn miệt mài thực hiện lời căn dặn ấy. Họ tìm đến nhiều địa phương, dò hỏi đồng đội cũ, lần theo từng thông tin ít ỏi với hy vọng tìm được manh mối, nhưng chưa có kết quả. Đầu tháng 7 vừa qua, bà Lan và bà Đào được cơ quan chức năng lấy mẫu ADN để phục vụ giám định, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Sau gần 60 năm mòn mỏi chờ đợi, gia đình thêm một lần thắp lên hy vọng có thể đưa cha và anh trai liệt sĩ trở về với quê hương. “Chúng tôi không mong gì hơn là một ngày nào đó, cha và anh Long được gọi đúng tên, trở về với gia đình sau ngần ấy năm nằm lại nơi chiến trường”, bà Lan xúc động nói. H.N mà bạn bè nước ngoài đến Hà Nội cũng nên trải nghiệm, vì chỉ trong một buổi tối đã có thể hình dung khá rõ nét về nghệ thuật chèo và bản sắc văn hóa Bắc Bộ”. TẠO “ĐẶC SẢN” ĐÊM CHO VĂN HÓA HÀ NỘI Khi nhắc đến các hoạt động buổi tối tại Hà Nội, du khách thường nghĩ đến phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm, phố ẩm thực, các tour đêm tại di tích hoặc không gian cà phê. Trong khi đó, các chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống có lịch diễn ổn định, đủ sức trở thành điểm hẹn văn hóa cho khách du lịch vẫn chưa nhiều. “Một thành phố muốn phát triển du lịch văn hóa không thể chỉ dựa vào di tích hay lễ hội theo mùa. Điều du khách cần là những trải nghiệm có thể tiếp cận bất cứ thời điểm nào trong năm. Khi một du khách đến Hà Nội vào tối thứ Ba hay tối thứ Sáu đều biết mình có thể xem chèo, cải lương, kịch hoặc múa rối ở đâu, lúc đó nghệ thuật biểu diễn mới thực sự trở thành một mắt xích của hệ sinh thái du lịch”, bà Thanh Xa (Hanoitourist) nhận định. Bà Xa dẫn ví dụ tại Bắc Kinh, nhiều nhà hát như Liyuan Theatre thường không biểu diễn nguyên một vở Kinh kịch mà xây dựng chương trình tổng hợp gồm các trích đoạn nổi tiếng nhất, giới thiệu nhiều trường đoạn kinh điển, kỹ thuật biểu diễn và các vai mẫu. Thời lượng thường khoảng 60-90 phút, phù hợp với lịch trình của du khách. Và “đặc sản” này đã trở thành một trong những trải nghiệm văn hóa nhất định phải thử khi đến Bắc Kinh. Ông Nguyễn Minh Đức, chuyên gia phát triển sản phẩm du lịch đánh giá, điểm được nhất của Nét duyên Chèo Hà thành là chương trình đã được thiết kế theo tư duy của một sản phẩm dành cho công chúng, với thời lượng vừa phải và khả năng biểu diễn định kỳ. Tuy nhiên, để thực sự trở thành một sản phẩm du lịch, trải nghiệm của du khách cần bắt đầu từ trước khi tấm màn sân khấu mở ra và tiếp tục sau khi buổi diễn kết thúc. “Nét duyên Chèo Hà thành đã có phần lõi là buổi biểu diễn, song cần mở rộng thành một hệ sinh thái trải nghiệm, từ khu vực check-in mang dấu ấn chèo, không gian giới thiệu nhạc cụ, phục trang, mặt nạ, đến các sản phẩm lưu niệm và tour kết nối với phố cổ, ẩm thực hay các di tích lân cận. Khi đó, du khách không chỉ nhớ mình đã xem chèo, mà sẽ nhớ mình đã có một buổi tối rất Hà Nội”. Ông Đức nhấn mạnh, nếu điều đó trở thành hiện thực, chèo nói riêng và nghệ thuật truyền thống nói chung sẽ không chỉ được gìn giữ bằng trách nhiệm bảo tồn, mà còn được nuôi dưỡng bằng chính nhu cầu thưởng thức thực sự của công chúng. HẠNH ĐỖ Căn nhà nơi Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Minh đang sinh sống, được anh Dưng - cháu rể phụng dưỡng hằng ngày Biểu diễn định kỳ để tạo điểm hẹn văn hóa của Thủ đô Bà Lê Thị Ánh Mai, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho biết, việc xây dựng chuỗi chương trình nghệ thuật chất lượng cao mang thương hiệu Hà Nội là một trong những bước cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/ TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa trong thời kỳ mới, cùng các chủ trương của Thành ủy và UBND thành phố về phát triển công nghiệp văn hóa. Trong đó, Nét duyên Chèo Hà thành là chương trình mở đầu, hướng tới biểu diễn định kỳ, phục vụ người dân và du khách, từng bước hình thành các sản phẩm văn hóa đặc trưng của Thủ đô. Sau Nét duyên Chèo Hà thành, Hà Nội sẽ tiếp tục giới thiệu Chuyện Hà Nội - Một ngày rất Hà Nội của Nhà hát Ca Múa Nhạc Thăng Long, vở cải lương Người con gái Hà thành, tác phẩm kịch Những người con Hà Nội cùng một chương trình nghệ thuật mới của Nhà hát Múa rối Thăng Long. Theo bà Ánh Mai, việc duy trì các chương trình biểu diễn thường xuyên sẽ từng bước hình thành hệ thống sản phẩm nghệ thuật mang thương hiệu Hà Nội, góp phần phát triển công nghiệp văn hóa, quảng bá hình ảnh Thủ đô và tạo thêm những điểm đến hấp dẫn trong hành trình khám phá Hà Nội. Nét duyên Chèo Hà thành chương trình đầu tiên trong chuỗi các chương trình nghệ thuật chất lượng cao mang thương hiệu Hà Nội, hướng tới biểu diễn thường xuyên, phục vụ người dân và khách du lịch Theo Quyết định số 48 COM 7B.25, Ủy ban Di sản Thế giới ghi nhận và biểu dương những tiến bộ của Việt Nam trong việc xây dựng định hướng bảo tồn, khôi phục Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội, đồng thời đánh giá cao công tác chuẩn bị các tài liệu kỹ thuật phục vụ dự án phục dựng điện Kính Thiên. Bên cạnh đó, Ủy ban Di sản Thế giới cũng khuyến khích Việt Nam tiếp tục phát huy giá trị sống của khu di sản thông qua việc tổ chức các lễ hội, sự kiện văn hóa, chính trị và khai thác di sản văn hóa phi vật thể để từng bước khôi phục chức năng vốn có của Hoàng thành Thăng Long với tư cách là trung tâm văn hóa, tôn giáo và chính trị của đất nước. Việc các nghi lễ truyền thống như Tết Nguyên đán và nhiều hoạt động văn hóa được tổ chức tại Hoàng thành Thăng Long góp phần đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng, đồng thời khẳng định vai trò của khu di sản như một di sản sống, có ý nghĩa đối với người dân Thủ đô và cả nước. Trong khuôn khổ kỳ họp, đoàn Việt Nam cũng có buổi làm việc với Tổng Giám đốc ICOMOS Céline Noguès-Weber. Tại đây, PGS.TS Lê Thị Thu Hiền - Cục trưởng Cục Di sản văn hóa - nhấn mạnh sự đồng hành của ICOMOS và các đoàn tư vấn UNESCO trong nhiều năm qua đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng bảo tồn Hoàng thành Thăng Long theo các chuẩn mực quốc tế. Đáng chú ý, Đoàn tư vấn UNESCO/ICOMOS đã hai lần trực tiếp khảo sát Hoàng thành Thăng Long (tháng 7/2023 và tháng 7/2025) nhằm hỗ trợ Việt Nam xây dựng định hướng bảo tồn theo các tiêu chuẩn khoa học quốc tế. Các chuyên gia đã tư vấn về kế hoạch khơi thông Trục Trung tâm đến năm 2035, hệ thống hóa tư liệu khảo cổ, đồng thời đánh giá độ tin cậy và cơ sở khoa học các phương án phục dựng điện Kính Thiên trong thời gian tới. Ông Nguyễn Thanh Quang - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội - cho biết thành phố Hà Nội đang tích cực triển khai các khuyến nghị của UNESCO và ICOMOS để nghiên cứu giải pháp kỹ thuật phục dựng điện Kính Thiên, khôi phục Ngự đạo, nền móng các hành lang và Kính Thiên Môn trên cơ sở khoa học. GIA LINH Thêm bước tiến trong lộ trình phục dựng điện Kính Thiên Ủy ban Di sản Thế giới biểu dương những tiến bộ của Việt Nam trong bảo tồn Hoàng thành Thăng Long và công tác chuẩn bị phục dựng điện Kính Thiên Tại Kỳ họp lần thứ 48 ở Busan (Hàn Quốc), Ủy ban Di sản Thế giới đánh giá cao những nỗ lực của Việt Nam trong bảo tồn Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội, đặc biệt là quá trình chuẩn bị cơ sở khoa học và hồ sơ kỹ thuật cho dự án phục dựng điện Kính Thiên.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==