4 n Thứ Tư n Ngày 22/7/2026 KINH TẾ ĐIỂM NGHẼN NẰM Ở ĐÂU? Ngày 21/7, báo Tiền Phong tổ chức hội thảo “Tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước: Từ sắp xếp nguồn lực đến dẫn dắt tăng trưởng”. Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho biết, khu vực DNNN thời gian qua đã đạt nhiều kết quả tích cực, xuất hiện nhiều doanh nghiệp quy mô lớn giữ vai trò dẫn dắt trong các lĩnh vực trọng yếu, đóng góp quan trọng cho ngân sách, tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, theo ông Hiển, kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với nguồn lực đang nắm giữ cũng như yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới. Tiến độ cơ cấu lại, cổ phần hóa và thoái vốn còn chậm, đặc biệt trong giai đoạn 2021-2025; một số doanh nghiệp tiếp tục thua lỗ, trong khi năng suất lao động, năng lực quản trị, đổi mới sáng tạo còn hạn chế. Một trong những vấn đề lớn được ông Hiển đặt ra là phải tách bạch rõ nhiệm vụ kinh doanh với nhiệm vụ chính trị và nhiệm vụ công ích. Theo ông, cần ưu tiên tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế để DNNN có đủ quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong đầu tư, sản xuất, kinh doanh nhưng vẫn bảo đảm cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ. Ông Nguyễn Đức Hiển cũng nhấn mạnh cần phân định rõ vai trò của từng nhóm doanh nghiệp, tránh tình trạng DNNN quy mô lớn làm thay vai trò của doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Việc tái cơ cấu không chỉ dừng ở sắp xếp doanh nghiệp mà phải chuyển sang cơ cấu lại và phân bổ lại nguồn lực, tập trung xây dựng các doanh nghiệp đứng đầu chuỗi trong các lĩnh vực hạ tầng chiến lược, công nghệ nền tảng, ngành thiết yếu hoặc những lĩnh vực khu vực tư nhân chưa đủ khả năng đầu tư. Theo số liệu của Cục Phát triển DNNN (Bộ Tài chính), sau hơn ba thập kỷ đổi mới, số DNNN đã giảm từ hơn 12.000 doanh nghiệp xuống còn 695 vào cuối năm 2025, gồm 497 doanh nghiệp do Nhà nước nắm 100% vốn và 198 doanh nghiệp có vốn Nhà nước chi phối. Khối DNNN hiện quản lý khoảng 4,5 triệu tỷ đồng tài sản, đạt doanh thu gần 2,9 triệu tỷ đồng và đóng góp ngân sách khoảng 390.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến hết năm 2025 mới có 180/676 doanh nghiệp hoàn thành đề án cơ cấu lại; chưa có doanh nghiệp nào hoàn tất cổ phần hóa, trong khi chỉ 17/146 doanh nghiệp hoàn thành thoái vốn. Ở góc độ cơ quan quản lý, ông Nguyễn Ngọc Anh, đại diện Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết, một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là yêu cầu phải hoàn tất xử lý tài chính và phương án sử dụng đất trước khi cổ phần hóa. Điển hình như quá trình cổ phần hóa Tổng Công ty Giấy Việt Nam triển khai từ năm 2015, đến nay vẫn chưa thể hoàn tất do vướng mắc Dự án bột giấy Phương Nam cùng nhiều tồn đọng tài chính. Bên cạnh đó, việc phối hợp giữa doanh nghiệp, cơ quan đại diện chủ sở hữu và địa phương trong phê duyệt phương án sử dụng đất còn thiếu đồng bộ, khiến tiến độ cổ phần hóa tiếp tục bị kéo dài. Trong khi đó, các doanh nghiệp còn lại do Bộ Công Thương quản lý chủ yếu quy mô nhỏ, hiệu quả thấp... Ông Bùi Khắc Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, vấn đề cốt lõi của tái cơ cấu không phải là cổ phần hóa hay chuyển giao doanh nghiệp, mà là nâng cao hiệu quả quản trị. Theo ông Hiền, Nhà nước hiện giao vốn, đất đai và nhiều tài sản cho doanh nghiệp nhưng chưa trao đầy đủ quyền khai thác, sử dụng như một nguồn lực kinh doanh. Doanh nghiệp quản lý khối tài sản rất lớn nhưng không có quyền chủ động khai thác hoặc huy động vốn từ các tài sản đó, trong khi vẫn phải bảo toàn và phát triển vốn. Vì vậy, cần xác định rõ đâu là tài sản doanh nghiệp được quyền sử dụng để kinh doanh và đâu là tài sản công chỉ giao doanh nghiệp quản lý, vận hành. Ông Hiền cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm giữa cơ quan đại diện chủ sở hữu, Bộ Tài chính, các bộ quản lý ngành và SCIC; đồng thời sớm hoàn thiện mô hình hoạt động của SCIC, nhất là cơ chế tiếp nhận và xử lý các doanh nghiệp còn tồn tại về tài chính, thay vì chỉ tiếp nhận doanh nghiệp hoạt động hiệu quả. “PHÁ” TÂM LÝ E NGẠI, SỢ SAI Phân tích nguyên nhân khiến tiến trình tái cơ cấu chậm, ông Doãn Thanh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp Nhà nước (Bộ Tài chính), cho rằng ngoài những bất cập về thể chế, nguyên nhân chủ quan là năng lực thực thi và tâm lý e ngại, sợ sai của đội ngũ cán bộ. Theo ông Tuấn, việc còn nhiều tầng nấc quản lý, chưa phân cấp, phân quyền triệt để khiến nhiều cơ quan phải xin ý kiến, xin phê duyệt ở nhiều cấp để bảo đảm an toàn, làm kéo dài thời gian xử lý công việc và có thể bỏ lỡ cơ hội phát triển. Ông Tuấn đề xuất ba giải pháp trọng tâm gồm: xây dựng cơ chế bảo vệ người thực thi khi làm đúng quy định và không vụ lợi; đơn giản hóa, thống nhất khung pháp lý về tái cơ cấu, đặc biệt là trong định giá tài sản; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát sau thực hiện. Theo ông Tuấn, những định hướng này đang được thể chế hóa thông qua các dự thảo nghị quyết và văn bản hướng dẫn của Chính phủ. Bà Đoàn Thị Kim Dung, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế - Tài chính, cho rằng cơ cấu lại DNNN không đơn thuần là giảm số lượng doanh Sau hơn 30 năm đổi mới, số lượng doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) đã giảm mạnh nhưng hiệu quả hoạt động vẫn chưa tương xứng với nguồn lực đang nắm giữ. Tại hội thảo do báo Tiền Phong tổ chức, các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp cho rằng, để DNNN thực sự giữ vai trò dẫn dắt tăng trưởng theo tinh thần Nghị quyết 79, cần tháo gỡ đồng bộ điểm nghẽn về thể chế, quản trị, nguồn lực và cơ chế thực thi. Tập đoàn Viettel đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế Kiến tạo những đầu tàu Đến lúc chấm dứt cơ chế "vừa đá bóng, vừa thổi còi" TÁI CƠ CẤU DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC: Hạ tầng đường cao tốc góp phần thúc đẩy kinh tế GS.TS Hoàng Văn Cường - nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân: Tiến trình tái cơ cấu DNNN đang bước vào giai đoạn mới với yêu cầu thay đổi không chỉ về mô hình tổ chức mà còn cả tư duy quản trị. Việc một cơ quan vừa thực hiện chức năng quản lý nhà nước, vừa đại diện chủ sở hữu doanh nghiệp đã tạo ra tình trạng “vừa đá bóng, vừa thổi còi”, làm giảm tính minh bạch và hạn chế tính chủ động của doanh nghiệp. Vì vậy, cần xây dựng mô hình quản trị mới, trong đó cơ quan quản lý nhà nước tập trung hoạch định chính sách, còn hoạt động đầu tư, quản lý vốn được giao cho tổ chức chuyên trách vận hành theo cơ chế thị trường. Để nâng cao hiệu quả quản trị, nhiều ý kiến đề xuất phân loại DNNN thành 3 nhóm. Nhóm thứ nhất là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh và các lĩnh vực thiết yếu mà Nhà nước cần trực tiếp nắm giữ. Nhóm thứ hai gồm các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ công hoặc hoạt động trong lĩnh vực thị trường chưa đủ hấp dẫn đối với khu vực tư nhân; Nhà nước giữ vai trò kiến tạo cơ chế để thu hút doanh nghiệp tư nhân tham gia. Nhóm thứ ba là các doanh nghiệp hoạt động theo cơ chế thị trường, trong đó vốn nhà nước được sử dụng như công cụ đầu tư chiến lược hỗ trợ các ngành, lĩnh vực có tiềm năng phát triển.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==