58 2 9 Từ ánh sáng lặng lẽ trên tấm huân chương của cha, tôi đã mang theo một câu hỏi cho mình, rằng, giữa những thanh âm rực rỡ của tuổi trẻ hôm nay, liệu có còn một khoảng lặng nào dành cho tuổi trẻ của những người đã đi qua chiến tranh? Và rồi, giữa biển người, giữa những lá cờ Tổ quốc bay lên trong ánh sáng, câu trả lời đến thật khẽ, như một giai điệu cũ bất chợt chạm vào kí ức… Có những đêm Hà Nội rất khác. Không phải bởi bầu trời nhiều sao hơn, cũng không phải bởi những con phố bỗng nhiên rộng ra, mà bởi người ta chợt nhìn thấy đất nước hiện hữu gần đến thế. Đêm Concert Thanh xuân ở Trường đua F1 Mỹ Đình (Hà Nội), hơn hai vạn người trẻ đứng bên nhau, cùng hát, cùng vẫy những lá cờ đỏ sao vàng trong ánh sáng và kí ức là khoả nh khắ c như thế. Tôi đứng giữa biển người ấy và nghĩ, hòa bình là một điều rất lạ. Khi sinh ra trong hòa bình, người ta dễ coi nó như không khí - vẫn ở đó, vẫn quanh mình, đến mức chẳng mấy khi nghĩ về sự hiện diện của nó. Chỉ đến một lúc nào đó, giữa tiếng hát của hàng vạn người, khi cờ Tổ quốc bất ngờ bay lên trên những mái đầu xanh, ta mới nhận ra mình đang sống trong một điều mà thế hệ đi trước phải đánh đổi bằng tuổi trẻ, bằng máu, bằng những cuộc chia li không bao giờ có ngày đoàn tụ. Vì thế, với tôi, đó không chỉ là một đêm nhạc. Nó giống như một cuộc gặp gỡ giữa những thế hệ. Nơi ấy có tuổi trẻ của hôm nay, họ là những chàng trai, cô gái hát theo thần tượng, nhún nhảy trong ánh sáng rực rỡ và tại một nơi sâu hơn của kí ức, có tuổi trẻ của những người đã đi qua chiến tranh, những con người từng có một tuổi hai mươi không giống chúng ta. Họ không có những sân khấu ngập ánh đèn, không có những đêm hội hàng vạn người, không có quyền được thong thả lựa chọn tương lai. Họ đã trao những năm tháng đẹp nhất của đời mình cho một điều lớn hơn rất nhiều: Độc lập của Tổ quốc, sự sống còn của dân tộc và một ngày mai tươi sáng mà chính họ có thể không được nhìn thấy. Tôi nghĩ đến cha mình, một trong những người lính già đã đi qua bom đạn của nửa thế kỉ trước. Những năm tháng Trường Sơn đã lùi rất xa, nhưng dường như ánh trăng rừng, những cung đường hành quân, những ngày tháng đối mặt hiểm nguy vẫn để lại một thứ ánh sáng diệu kì trong đôi mắt ông. Đến tuổi da mồi, á nh nhìn không còn tinh anh, người lính năm xưa không còn mang theo súng đạn, nhưng, có một thứ ông chưa bao giờ đặt xuống: khí phách của người lính. Những người lính già như cha tôi thường sống rất lặng. Họ ít kể về chiến tranh, càng không lấy quá khứ hào hùng làm vốn liếng để ngợi ca mình. Bởi với họ, chiến tranh chưa bao giờ là một câu chuyện để kể cho hay. Đó là một phần máu thịt, một phần đời đã sống, một phần kí ức mà chỉ cần chạm nhẹ cũng có thể thức dậy. Tôi từ ng nhìn cha trong một buổi chiều muộn. Ánh mặt trời xiên qua ô cửa rồi hắt một vệt sáng lên gương mặt đã hằn đầy nếp nhăn. Tôi bỗng nhận ra những nếp nhăn ấy không chỉ là dấu vết của tuổi tác. Chúng giống như những đường vân của thời gian, ghi lại một đời người từng đi qua những năm tháng dữ dội nhất của đất nước. Đôi chân từng bước giữa chiến trường rực lửa nay chậm rãi đi trong khoảng sân nhỏ. Đôi mắt từng nhìn cái chết đến trong gang tấc nay nhìn đàn cháu, nhìn nhữ ng chậ u cây cả nh, nhìn một buổi chiều bình yên. Chính khoảnh khắc ấy, tôi hiểu rằng những người như cha là cây cầu lặng thầm nối hai bờ lịch sử: một bên là chiến tranh, mất mát, hi sinh - một bên là cuộc sống yên bình mà chúng ta đang có. Họ không chỉ kể lại lịch sử bằng lời. Họ mang lịch sử trong dáng đứng, trong sự im lặng, trong cách sống giản dị và bền bỉ của mình. SỰ KHÚ C XẠ CỦ A LÒ NG BIẾ T ƠN Những thế hệ đã đi qua chiến tranh thường không có nhiều cơ hội để sống tuổi trẻ cho riêng mình. Còn những người sinh ra trong hòa bình lại có quá nhiều cơ hội để sống tuổi thanh xuân. Chúng ta có thể chọn một nghề mình thích, đi đến một nơi mình muốn, nghe một bản nhạc mình yêu. Những điều ấy bình thường đến mức chúng ta dễ quên rằng, có một thời, bình thường chính là điều xa xỉ. Cha tôi đã sống phần đời sau chiến tranh mà càng lớn tôi càng hiểu đó là tâm thế của một người lính Cụ Hồ. Chiến tranh có thể đi qua, những trận đánh có thể lùi vào quá khứ, những người lính có thể trở về với ruộng vườn, gia đình và cuộc sống thường nhật, nhưng lòng yêu nước, tinh thần phụng sự và niềm tin vào lẽ phải không bao giờ rời khỏi họ, mà hòa vào máu thịt, trở thành một cách sống. Những điều cha dạy con cháu đôi khi chẳng phải những bài học lớn lao. Chỉ là phải sống cho tử tế, biết trân trọng những gì mình đang có. Năm thá ng trôi qua cho tôi hiểu, phía sau những lời dạy giản dị ấy là một nền tảng đạo lí được tôi luyện từ những năm tháng mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau một khoảnh khắc. Đó là cách một thế hệ nhữ ng người lính già tiếp tục chiến đấu sau khi chiến tranh kết thúc - không phải bằng tiếng súng, mà bằng cách giữ gìn những giá trị đã khiến họ đứng vững giữa chiến trường. Càng nhìn cha trong những năm cuối đời, tôi càng nhận ra, phẩm chất của người lính không nằm ở việc họ đã làm được những điều lớn lao đến đâu, mà ở việc sau tất cả những điều lớn lao ấy, họ vẫn giữ được tâm hồn bình dị. Một người lính khi trở về có thể rời khỏi chiến trường, nhưng chiến trường không phải lúc nào cũng rời khỏi họ. Đằng sau một đời sống bình yên của người lính năm xưa có thể là một nghĩa trang không tên, một cánh rừng đã đổi màu theo năm tháng, một người vợ chờ chồng, một người mẹ chờ con, một lời hẹn không bao giờ thành. Chúng ta nhìn thấy hòa bình ở phía trước, còn họ đã phải đi qua chiến tranh để mở con đường ấy. Vì thế, tôi nghĩ về hai chữ “biết ơn” theo một nghĩa khác. Biết ơn không phải chỉ là nhớ đến những người đã hi sinh vào những ngày lễ, thắ p một nén hương trên bàn thờ. Những điều ấy cần thiết, nhưng có lẽ chưa đủ. Biết ơn sâu xa nhất là hiểu mình đang được sống nhờ những gì người khác đã đánh đổi. Và khi hiểu được điều ấy, ta phải biết sống thế nào để xứng đáng với sự hi sinh ấy. Và có lẽ đó cũng là điều Thanh xuân đã làm được trong đêm nhạ c khi đưa lịch sử đến gần tuổi trẻ bằng một cách rất tự nhiên. Ngay từ những tiết mục đầu tiên, khi những giai điệu quen thuộc vang lên, hàng nghìn người cùng cất tiếng hát. Những lá cờ đỏ sao vàng xuất hiện giữa biển lightstick và banner cổ vũ thần tượng. Những thứ tưởng như thuộc về hai thời đại khác nhau: kí ức chiến tranh và văn hóa của tuổi trẻ đương đại lại hòa quyện và o nhau đầ y sứ c số ng. Từ câu chuyện của cha, tôi càng hiểu vì sao lá cờ Tổ quốc có sức lay động đến vậy. Chú ng ta nhìn thấy lá cờ mỗi ngày, quen thuộc đến mức đôi khi ta không còn để ý. Nhưng có những biểu tượng càng ngắm lâu càng cần được nhìn lại. Bởi phía sau một màu đỏ không chỉ là màu sắ c. Phía sau ngôi sao vàng không chỉ là một hình ảnh. Đó là kí ức của một dân tộc. Có những lá cờ đã đi qua chiến tranh. Có những lá cờ đã phủ lên những người con nằm xuống vì quê hương. Có những lá cờ được kéo lên trong ngày đất nước thống nhất. Và hôm nay, cũng lá cờ ấy nằm trong bàn tay của những người trẻ đang hòa và o đêm nhạc. Tôi đặc biệt xúc động trước sự tiếp nối ấy. Đó là sự tiếp nối những thế hệ chưa từng gặp nhau nhưng giữa họ có một điểm chung: cùng thuộc về một đất nước. Hình ảnh ấy lay động con tim bởi nó cho thấy một điều, truyền thống không nhất thiết phải đứng im. Lịch sử không nhất thiết chỉ được kể trong sách giáo khoa. Lòng yêu nước cũng không nhất thiết phải Vệt nắng chiều lóa trên những huân chương của cha nơi bức tường cũ, bừng lên trong tôi màu bất diệt của thanh xuân - sự tận hiến mãi mãi tuổi đôi mươi mà thời gian là kẻ đứng rìa. Và đêm nay, giữa sóng cuộn của tuổi trẻ, một lần nữa tôi cúi đầu tri ân. Đó là giai điệu giao hòa mang tên tình yêu Tổ quốc trong đêm Thanh xuân… CHẠM VÀO n THÁI HÀ VĂN HÓA - VĂN NGHỆ Đêm concert Thanh xuân do báo Tiền Phong tổ chức ẢNH: NHƯ Ý
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==