17 2 9 cần đi cùng với khuyến khích địa phương dám làm, dám chịu trách nhiệm và phát huy lợi thế riêng. “Nếu địa phương có tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm, không dám quyết định thì rất khó tạo ra động lực phát triển. Cần khuyến khích địa phương khai thác tốt quyền được trao và phát huy tính đặc thù. Đó chính là sáng tạo địa phương”, ông Lạng nhấn mạnh. Với cách tiếp cận này, KPI cũng không nên được hiểu đơn thuần là một con số phải đạt. Theo ông Lạng, KPI phải trở thành công cụ thúc đẩy tăng tốc, giúp theo dõi tiến độ, nhận diện điểm nghẽn và buộc bộ máy phải liên tục trả lời câu hỏi: đã làm hết sức chưa, đã sử dụng hiệu quả nguồn lực chưa và đã sáng tạo hết mức chưa? ĐỊA PHƯƠNG CẦN TRẢ LỜI BA CÂU HỎI LỚN PGS.TS Nguyễn Văn Phương, Trường Đại học Kinh tế, (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, mục tiêu tăng trưởng hai con số đang đặt các địa phương vào một cuộc đua mới: không chỉ tăng nhanh hơn mà còn phải nâng chất lượng điều hành, khơi thông nguồn lực và tạo năng lực cạnh tranh thực chất. Nếu làm đúng, đây là cơ hội để tái cơ cấu mô hình tăng trưởng. Ngược lại, nếu quá nóng vội, chỉ tiêu cao có thể biến thành áp lực chạy theo con số, kéo theo đầu tư dàn trải, nới lỏng kỷ luật tài chính và cạnh tranh ưu đãi thiếu lành mạnh. Năm 2026, Chính phủ đặt mục tiêu GDP cả nước tăng từ 10% trở lên, đồng thời yêu cầu các bộ, ngành và địa phương xây dựng kịch bản tăng trưởng theo quý, theo ngành và từng động lực cụ thể. Nghị quyết 169/NQ-CP ngày 27/6/2026 lần đầu giao mục tiêu tăng trưởng cụ thể cho từng địa phương trong cả năm 2026 và giai đoạn 2026-2030. Theo ông Phương, đây không đơn thuần là thay đổi về kỹ thuật lập kế hoạch mà cho thấy sự chuyển dịch từ tư duy quản lý theo bình quân sang quản trị bằng trách nhiệm và kết quả. Tăng trưởng cao không phải mục tiêu xa lạ với Việt Nam. Tuy nhiên, mục tiêu hai con số trong bối cảnh hiện nay khó hơn nhiều so với giai đoạn tăng trưởng dựa chủ yếu vào lao động giá rẻ, vốn đầu tư tăng nhanh và khai thác đất đai. Dư địa của các nguồn lực truyền thống đang thu hẹp, trong khi chi phí vốn, logistics, yêu cầu chuyển đổi xanh, tiêu chuẩn lao động và hàng rào thương mại quốc tế ngày càng cao. Sáu tháng đầu năm 2026, GDP ước tăng khoảng 8,18%, mức cao nhất trong cùng kỳ kể từ năm 2011. Tuy nhiên, theo kịch bản điều hành, nền kinh tế phải tăng khoảng 11,9% trong sáu tháng cuối năm mới có thể đạt mục tiêu cả năm từ 10% trở lên. “Khoảng cách này cho thấy tăng trưởng hai con số không thể hình thành từ những biện pháp thông thường hoặc việc đẩy nhanh giải ngân vào cuối kỳ”, ông Phương nhận định. Việc giao chỉ tiêu cụ thể cho từng tỉnh, thành giúp lượng hóa trách nhiệm. Hải Phòng được đặt mục tiêu GRDP khoảng 13-13,5% năm 2026; Hà Nội khoảng 10-10,5%; TPHCM 10%. Những con số này phản ánh vai trò của các cực tăng trưởng lớn nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu về năng lực hấp thụ vốn, chuẩn bị mặt bằng, cải cách thủ tục và tổ chức triển khai dự án. Theo chuyên gia, rủi ro lớn là áp dụng cùng một công thức tăng trưởng cho những địa phương có xuất phát điểm và lợi thế hoàn toàn khác nhau. Một tỉnh có nền công nghiệp chế biến, chế tạo mạnh cần mở rộng không gian sản xuất, hạ tầng logistics, nguồn nhân lực kỹ thuật và chuỗi cung ứng. Trong khi đó, địa phương nông nghiệp không thể duy trì tăng trưởng bền vững chỉ bằng tăng diện tích hay sản lượng mà phải chuyển sang chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, ứng dụng công nghệ, mở rộng thị trường xuất khẩu và phát triển kinh tế nông thôn. PGS.TS Nguyễn Văn Phương cho rằng, mỗi địa phương cần trả lời ba câu hỏi: “Động lực tăng trưởng nào có thể tạo giá trị gia tăng cao nhất trong 3-5 năm tới? Điểm nghẽn thể chế hoặc hạ tầng nào đang làm chậm dòng vốn tư nhân? Và chỉ tiêu tăng trưởng có đi kèm các chỉ tiêu về năng suất, thu nhập, môi trường, việc làm chính thức và chất lượng dịch vụ công hay không? Nếu không trả lời được ba câu hỏi này, chỉ tiêu GRDP cao rất dễ trở thành áp lực chạy số”. ƯU TIÊN DỰ ÁN CÓ HIỆU ỨNG LAN TỎA TS Nguyễn Văn Lộc, Giám đốc chương trình đào tạo ngành Kinh doanh thương mại (Đại học Phenikaa) cho rằng, các địa phương cần chuyển từ tư duy “có vốn là làm” sang lựa chọn dự án tạo hiệu ứng lan tỏa lớn nhất. Hạ tầng kết nối liên vùng, logistics, điện, nước, xử lý chất thải, chuyển đổi số khu vực công và đào tạo nhân lực cần được ưu tiên hơn các công trình phân tán, hiệu quả thấp hoặc mang tính hình thức. Trong nhiều địa phương, thiếu vốn chưa chắc là nút thắt lớn nhất. Điểm nghẽn có thể nằm ở thủ tục đất đai, quy hoạch, đầu tư, xây dựng, giải phóng mặt bằng và sự phối hợp giữa các cơ quan. Một dự án có vốn, có nhà đầu tư, có thị trường nhưng mất nhiều năm để hoàn thiện thủ tục đồng nghĩa nền kinh tế bỏ lỡ cơ hội tăng trưởng. Do đó, tăng trưởng hai con số trước hết phải được hiểu là tăng tốc độ giải quyết công việc của bộ máy công quyền. Địa phương cần công khai tiến độ xử lý hồ sơ, quy trách nhiệm cá nhân đối với tình trạng chậm trễ, vận hành cơ chế một cửa thực chất, số hóa hồ sơ và chia sẻ dữ liệu giữa thuế, đất đai, đầu tư, xây dựng và bảo hiểm xã hội. Mỗi ngày dự án chậm triển khai là một ngày vốn nằm im, việc làm chưa được tạo ra và nguồn thu ngân sách bị trì hoãn. Theo ông Lộc một chính quyền hiệu quả không cần tạo ra quá nhiều ưu đãi đặc biệt. Điều nhà đầu tư cần nhất là quy hoạch ổn định, thủ tục có thể dự đoán, thực thi hợp đồng đáng tin cậy, hạ tầng đủ dùng và chi phí không chính thức được kiểm soát. Đây mới là lợi thế cạnh tranh dài hạn của một địa phương. Ông Lộc cũng cho rằng mục tiêu tăng trưởng cao phải đi cùng kỷ luật ngân sách, kiểm soát nợ, ổn định giá cả và bảo vệ môi trường. Theo ông Lộc các địa phương không nên chạy theo thu hút đầu tư bằng mọi giá, hạ chuẩn môi trường, ưu đãi đất đai quá mức hoặc đẩy rủi ro sang ngân sách tương lai. Đặc biệt, không nên xem tăng giá đất là thành tích tăng trưởng. Đất đai chỉ tạo ra giá trị bền vững khi được đưa vào sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, nhà ở phù hợp nhu cầu và hạ tầng công cộng. Nếu tăng trưởng dựa quá nhiều vào chuyển đổi đất và giao dịch tài sản, địa phương có thể có chỉ số GRDP đẹp trong ngắn hạn nhưng phải đối mặt với giá nhà cao, doanh nghiệp khó thuê mặt bằng và sự phân bổ nguồn lực lệch lạc. Cuối cùng, mục tiêu tăng trưởng hai con số cần được quy về những kết quả người dân và doanh nghiệp có thể cảm nhận: việc làm tốt hơn, thu nhập cao hơn, dịch vụ công nhanh hơn, chi phí kinh doanh thấp hơn, giao thông thuận lợi hơn và môi trường sống an toàn hơn. Tăng trưởng mà không cải thiện năng suất lao động, không mở rộng tầng lớp trung lưu và không nâng sức cạnh tranh của doanh nghiệp địa phương sẽ khó bền vững. n “Chỉ tiêu cao là cần thiết để tạo áp lực thay đổi. Nhưng điều quan trọng hơn là mỗi địa phương phải biến áp lực ấy thành động lực cải cách: chọn đúng lĩnh vực mũi nhọn, ưu tiên dự án có hiệu ứng lan tỏa, gỡ đúng điểm nghẽn và xây dựng bộ máy thực thi đáng tin cậy. Khi đó, tăng trưởng hai con số không còn là phép cộng cơ học của các chỉ tiêu, mà trở thành kết quả của một nền kinh tế địa phương vận hành hiệu quả và có năng lực cạnh tranh thực chất”. TS NGUYỄN VĂN LỘC Dự án nút giao An Phú hiện đại nhất Thành phố Hồ Chí Minh ẢNH: HUY PHÚ Lễ khai trương dịch vụ khai thác container tại Cảng quốc tế Long An ẢNH: ĐĂNG KHOA BỨT PHÁ TĂNG TRƯỞNG
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==