13 n Thứ Sáu n Ngày 10/7/2026 Mỗi ngày, tại nhiều bệnh viện lớn ở Hà Nội, hàng trăm bệnh nhân ung thư được chụp PET/CT để phát hiện sớm tổn thương, đánh giá giai đoạn bệnh và theo dõi hiệu quả điều trị. Đằng sau mỗi ca chụp là một lọ dược chất phóng xạ 18F-FDG có thời gian bán rã chỉ khoảng 110 phút, buộc phải được sản xuất, kiểm soát chất lượng và vận chuyển trong một khoảng thời gian rất ngắn. FDG được ứng dụng rộng rãi trong chẩn đoán, đánh giá giai đoạn bệnh, theo dõi đáp ứng điều trị và phát hiện tái phát của nhiều loại ung thư. FDG còn được ứng dụng trong lĩnh vực tim mạch, thần kinh và một số bệnh lý viêm nhiễm. Theo các chuyên gia, nhu cầu FDG tại Việt Nam đang tăng nhanh do với sự gia tăng số lượng bệnh nhân ung thư cũng như sự mở rộng mạng lưới PET/CT trên toàn quốc và xu hướng ứng dụng PET/CT ngày càng rộng rãi trong chẩn đoán và theo dõi điều trị ung thư. Theo PGS.TS Trần Minh Quỳnh, Phó Giám đốc Trung tâm Chiếu xạ Hà Nội, quá trình nghiên cứu phát triển FDG tại Trung tâm được triển khai theo từng giai đoạn, từ nghiên cứu công nghệ, tối ưu hóa quy trình sản xuất đến xây dựng hệ thống kiểm soát chất lượng và đáp ứng yêu cầu GMP. Trước hết, cơ sở này đã nghiên cứu tổng quan tài liệu, tiếp cận các hướng dẫn của IAEA, WHO, Dược điển châu Âu và Dược điển Mỹ liên quan sản xuất và kiểm soát chất lượng FDG. Trên cơ sở đó, quy trình tổng hợp được xây dựng phù hợp với điều kiện thiết bị, cơ sở vật chất và nguồn nhân lực hiện có. Nhóm nghiên cứu thực hiện nhiều đợt chạy thử nghiệm để tối ưu các thông số công nghệ, đồng thời xây dựng, thẩm định các phương pháp kiểm nghiệm và hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật phục vụ sản xuất GMP. Sau khi quy trình được ổn định, Trung tâm tiến hành các lô sản xuất đánh giá hiệu năng, đánh giá độ lặp lại của quy trình và xây dựng hệ thống tài liệu. Theo ông Nguyễn Quang Anh, Trưởng phòng Phòng Hóa phóng xạ, thách thức lớn nhất trong sản xuất FDG không phải là tổng hợp được phân tử FDG, mà là duy trì được chất lượng ổn định giữa các lô sản xuất, đáp ứng đồng thời các yêu cầu của GMP thuốc phóng xạ, an toàn bức xạ và bảo đảm sản phẩm đến bệnh viện đúng thời gian. TIẾP TỤC PHÁT TRIỂN DƯỢC CHẤT PHÓNG XẠ THẾ HỆ MỚI Theo ông Nguyễn Thế Vinh, Giám đốc Trung tâm Chiếu xạ Hà Nội, Trung tâm đã tích lũy được kinh nghiệm quan trọng về sản xuất thuốc phóng xạ PET, tạo nền tảng để tiếp tục phát triển các dược chất phóng xạ thế hệ mới. Trung tâm định hướng thời gian tới tập trung vào hai nhóm sản phẩm chính. Đầu tiên là các dược chất phóng xạ PET thế hệ mới, phục vụ chẩn đoán chính xác trong ung thư và các bệnh lý chuyên biệt, như 18F-PSMA cho ung thư tuyến tiền liệt, 18F-FLT đánh giá tăng sinh tế bào ung thư, 18F-FAPI cho nhiều loại ung thư tạng đặc và đánh giá vi môi trường khối u, các dược chất phóng xạ PET mới phục vụ chẩn đoán cá thể hóa. Trung tâm cũng hướng tới nghiên cứu và sản xuất các thuốc phóng xạ điều trị, phù hợp với xu hướng điều trị đích bằng y học hạt nhân hiện đại, như Lu-177 PSMA-617 điều trị ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn tiến triển, Lu177 DOTATATE điều trị các khối u thần kinh nội tiết hay các thuốc phóng xạ điều trị thế hệ mới theo định hướng theranostics (kết hợp chẩn đoán và điều trị). Bên cạnh đó, Trung tâm quan tâm các dược chất phóng xạ đánh dấu kháng thể và phân tử sinh học phục vụ y học chính xác, như các hợp chất gắn Zr-89 để hỗ trợ lựa chọn bệnh nhân trước điều trị bằng thuốc sinh học. Ông Vinh cho biết, giá trị lớn nhất của việc nghiên cứu và sản xuất thành công FDG không chỉ nằm ở việc tạo ra một sản phẩm phục vụ chẩn đoán ung thư, mà quan trọng hơn là làm chủ toàn bộ chuỗi công nghệ dược chất phóng xạ, từ sản xuất đồng vị trên máy gia tốc cyclotron, tổng hợp hóa phóng xạ, kiểm soát chất lượng theo tiêu chuẩn GMP đến cung ứng sản phẩm cho các cơ sở y học hạt nhân. “Khi đã làm chủ FDG, chúng tôi có nền tảng để phát triển các dược chất phóng xạ thế hệ mới phục vụ chẩn đoán và điều trị ung thư theo hướng y học chính xác. Đây mới là giá trị lâu dài”, ông nói. TUỆ MINH Các nhà khoa học của Trung tâm Chiếu xạ Hà Nội đã sản xuất thành công dược chất phóng xạ FDG phục vụ hỗ trợ chẩn đoán ung thư, giúp bảo đảm tính chủ động về dược chất phóng xạ - một loại sản phẩm có thời gian bán rã rất ngắn và yêu cầu cung ứng đặc biệt. Sản xuất thành công dược chất phóng xạ hỗ trợ chẩn đoán ung thư Dược chất phóng xạ FDG được gửi chuyển đến các bệnh viện hằng ngày để hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi ung thư ẢNH: NGUYỄN HOÀI Ông Nguyễn Quang Anh nói rằng, ý nghĩa lớn nhất của việc sản xuất được FDG là góp phần nâng cao khả năng tiếp cận các kỹ thuật chẩn đoán hiện đại cho người bệnh, giúp bảo đảm tính chủ động về dược chất phóng xạ. Nhờ đó, các cơ sở y học hạt nhân và người bệnh có điều kiện tiếp cận dịch vụ PET/CT thuận lợi hơn, góp phần nâng cao chất lượng chẩn đoán, phát hiện sớm và theo dõi điều trị ung thư. Theo Bộ Nội vụ, qua rà soát báo cáo của các bộ, ngành, địa phương cho thấy, việc tổ chức thực hiện thu hút tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng và chuyên gia khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại nhiều nơi còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu đề ra. Trong đó có một số khó khăn thực tế như việc rà soát nhu cầu, xác định tiêu chí, đánh giá và lựa chọn nhân tài, chuyên gia trong một số lĩnh vực còn lúng túng, chưa xây dựng được cơ sở dữ liệu về chuyên gia, nhà khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao. Điều kiện về nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất, hạ tầng khoa học, công nghệ, dữ liệu và môi trường làm việc tại một số cơ quan, địa phương chưa đáp ứng yêu cầu để triển khai các cơ chế, chính sách mới. Bộ Nội vụ đề nghị các cơ quan, đơn vị chủ động rà soát, xác định nhu cầu tuyển chọn, thu hút tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng và chuyên gia trên cơ sở yêu cầu phát triển ngành, lĩnh vực, địa phương gắn với các nhiệm vụ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Bên cạnh đó, tăng cường kết nối, tìm kiếm, phát hiện, giới thiệu và thu hút các chuyên gia, nhà khoa học, người Việt Nam ở nước ngoài, chuyên gia quốc tế có trình độ cao tham gia thực hiện các nhiệm vụ trọng điểm. Cần ưu tiên thu hút nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và những lĩnh vực có khả năng tạo động lực tăng trưởng mới. Cùng với việc tìm kiếm, lựa chọn nhân lực, Bộ Nội vụ cũng đề nghị các cơ quan, đơn vị phải bảo đảm nguồn lực thực hiện chính sách. Trong đó, cần chủ động bố trí kinh phí, cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, điều kiện làm việc và các điều kiện cần thiết khác để thu hút, tuyển chọn chuyên gia, thực hiện đầy đủ, kịp thời các chế độ, chính sách theo quy định. Đồng thời, tăng cường phối hợp với các cơ quan liên quan nhằm kịp thời xử lý hoặc đề xuất xử lý những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai. TUỆ MINH Tăng tốc thu hút tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng Bộ Nội vừa có văn bản yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương triển khai thực chất chính sách tuyển chọn, thu hút tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng và chuyên gia khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Ban hành danh mục tiêu chuẩn phục vụ phát triển công nghệ chiến lược Bộ KH&CN đã ban hành danh mục gồm 3.030 tiêu chuẩn, trong đó có 1.150 tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và 1.880 tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài để phục vụ phát triển công nghệ chiến lược. Đây là hệ thống tiêu chuẩn có quy mô lớn, bao phủ 30 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược thuộc nhiều lĩnh vực trọng điểm của nền kinh tế. Trong đó, nhóm các sản phẩm công nghệ chiến lược đã có thị trường và có khả năng tạo tác động lớn đến phát triển kinh tế gồm 22 lĩnh vực với tổng số 1.632 tiêu chuẩn. Trả lương nghiên cứu sinh theo vị trí việc làm Lần đầu tiên, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TPHCM) triển khai mô hình tuyển 21 nghiên cứu viên toàn thời gian đồng thời là nghiên cứu sinh tiến sĩ, với chính sách hỗ trợ từ 50% học phí trở lên và trả lương theo vị trí việc làm. Mô hình mới hướng tới xây dựng đội ngũ nghiên cứu trẻ chất lượng cao, giúp nghiên cứu sinh yên tâm theo đuổi học thuật, tập trung nghiên cứu và phát triển năng lực chuyên môn ngay trong môi trường đại học. Hỗ trợ chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và vừa Sở KH&CN TPHCM vừa công bố Kế hoạch triển khai Đề án chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại TPHCM giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu hỗ trợ từ 150.000-200.000 doanh nghiệp, trong đó ít nhất 100.000 doanh nghiệp tiếp cận và ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo. Thành phố cũng hướng đến xây dựng 200 mô hình doanh nghiệp chuyển đổi số tiêu biểu, đồng thời hình thành mạng lưới khoảng 500 tổ chức và chuyên gia tư vấn đồng hành với doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi số. NGUYỄN HOÀI Bộ Nội vụ đề nghị các bộ, ngành, địa phương tiếp tục đẩy mạnh thu hút nhân tài khoa học công nghệ ẢNH MINH HỌA: NGUYỄN HOÀI
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==