Kết quả của phiên tòa không chỉ quyết định liệu bà Duterte có thể tranh cử tổng thống hay không, mà còn là phép thử đối với niềm tin của người dân vào các thể chế và nền chính trị Philippines. Giới phân tích cho rằng yếu tố then chốt là liệu dư luận có coi phán quyết là đáng tin cậy hay bị chi phối bởi động cơ chính trị. “Nếu phiên tòa bị nhìn nhận là mang động cơ chính trị hoặc thiếu tính thuyết phục, dư luận sẽ tiếp tục nghi ngờ bất kể kết quả ra sao”, ông Ederson Tapia, giáo sư quản trị công tại Đại học Makati, nhận định. Chưa rõ phiên tòa sẽ kéo dài bao lâu, bởi tiến độ phụ thuộc vào những tranh luận về thủ tục, số lượng nhân chứng và quá trình trình bày chứng cứ. Phiên tòa luận tội Chánh án Tòa án Tối cao Philippines năm 2012 kéo dài 4 tháng. Để kết tội, cần ít nhất 16 trong tổng số 24 thượng nghị sĩ bỏ phiếu tán thành. Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy bà Duterte là một trong những ứng viên sáng giá cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2028. Tuy nhiên, nếu bị kết tội, tham vọng tranh cử của bà có thể chấm dứt. “Nếu công chúng cho rằng quá trình xét xử diễn ra công bằng, việc được tuyên trắng án có thể giúp củng cố vị thế chính trị của bà”, ông Tapia nói. Đây là lần đầu tiên một phó tổng thống Philippines đối mặt phiên toà luận tội. Bà Duterte bị cáo buộc sử dụng ngân sách công sai mục đích, sở hữu khối tài sản không giải trình được nguồn gốc và đe dọa tính mạng của Tổng thống Ferdinand Marcos Jr., Đệ nhất phu nhân và một cựu Chủ tịch Hạ viện. Bà Duterte, con gái của cựu Tổng thống Rodrigo Duterte, phủ nhận mọi cáo buộc và khẳng định việc luận tội mang động cơ chính trị. “Đó là điều có thể dự đoán được. Chúng tôi sẽ để các chứng cứ tự lên tiếng”, Hạ nghị sĩ Robert Barbers, người phát ngôn của cơ quan công tố, nói về lập luận của bà Duterte. Bà Jean Encinas-Franco, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Philippines, cho rằng cả bên công tố lẫn bên bào chữa đều phải có cơ hội trình bày đầy đủ lập luận để bảo đảm niềm tin của công chúng. Bà dẫn lại vụ luận tội cựu Tổng thống Joseph Estrada, khi Thượng viện bỏ phiếu không công bố một chứng cứ quan trọng, làm dấy lên làn sóng phẫn nộ trong dư luận, khiến phiên tòa bị đình chỉ và châm ngòi cho các cuộc biểu tình quy mô lớn dẫn đến việc ông Estrada bị phế truất vào tháng 1/2001. “Bên công tố và bên bào chữa thực sự phải có đủ thời gian và cơ hội trình bày quan điểm… để công chúng không cho rằng phiên tòa thiên vị bất kỳ bên nào”, bà Encinas-Franco nói. RẠN NỨT GIỮA HAI GIA TỘC CHÍNH TRỊ Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. và bà Sara Duterte xuất thân từ hai gia tộc chính trị quyền lực nhất Philippines. Họ từng liên danh tranh cử trong cuộc bầu cử năm 2022. Tuy nhiên, liên minh này sau đó tan rã và chuyển thành cuộc đối đầu ngày càng gay gắt, đặc biệt sau khi cựu Tổng thống Rodrigo Duterte bị bắt và chuyển tới Tòa án Hình sự quốc tế (ICC) tại Hà Lan vào tháng 3 năm ngoái để chờ xét xử. Sự chia rẽ đã lan sang Thượng viện. Tháng 5 vừa qua, đúng thời điểm Thượng viện chuẩn bị tiếp nhận hồ sơ luận tội từ Hạ viện, Thượng nghị sĩ Ronald Rosa, đồng minh của bà Duterte, bất ngờ xuất hiện tại Thượng viện sau nhiều tháng vắng bóng và bỏ lá phiếu quyết định, giúp ông Alan Peter Cayetano trở thành Chủ tịch Thượng viện. Sau đó, hỗn loạn xảy ra trong Thượng viện vì nhiều tiếng súng nổ. Hiện chưa rõ tung tích của ông Rosa. Kết quả của phiên tòa cũng có thể tác động đến việc ai sẽ trở thành ứng cử viên đại diện phe của Tổng thống Marcos trong cuộc bầu cử năm 2028, vì ông Marcos không được phép tranh cử nhiệm kỳ 2 theo Hiến pháp Philippines. BÌNH GIANG (theo Reuters) 16 QUỐC TẾ n Thứ Ba n Ngày 7/7/2026 BÁO TIỀN PHONG CÓ MẶT HẰNG NGÀY TRÊN CÁC CHUYẾN BAY CỦA VIETNAM AIRLINES Rạn nứt giữa hai gia tộc chính trị quyền lực nhất Philippines Ông Michael Poa, luật sư của bà Sara Duterte, cho biết nhóm bào chữa đã sẵn sàng chứng minh các cáo buộc là “không có cơ sở”. Phiên tòa luận tội Phó Tổng thống Philippines Sara Duterte bắt đầu ngày 6/7. Kết quả phiên tòa có thể sẽ định hình cuộc đua tổng thống năm 2028 và làm trầm trọng thêm rạn nứt giữa hai gia tộc chính trị quyền lực nhất nước này. Phó Tổng thống Philippines Sara Duterte và cha – cựu Tổng thống Rodrigo Duterte ẢNH: EAST ASIA FORUM Các nghị sĩ tuyên bố sẽ xem xét toàn diện những cáo buộc về việc Cục Điều tra liên bang Mỹ (CIA) từng tiến hành các thí nghiệm trên người mà không có sự đồng ý của nạn nhân, đồng thời giải mật thêm nhiều tài liệu chưa từng công bố. MKULTRA là dự án nghiên cứu tối mật và bất hợp pháp về kiểm soát tâm trí do CIA thực hiện giai đoạn 1950-1973. Mục đích của dự án là phát triển các loại thuốc, hóa chất và phương pháp như thôi miên, sốc điện để thao túng trạng thái tinh thần và ép cung các điệp viên hoặc kẻ thù. Phiên điều trần diễn ra ngày 30/6 trước Nhóm chuyên trách về giải mật liên bang của Quốc hội Mỹ. Chủ tịch Nhóm, nghị sĩ Anna Paulina Luna, gọi những gì bị cáo buộc trong MKULTRA là “tội ác chống lại loài người”. Bà Luna nhấn mạnh, việc bí mật sử dụng thuốc lên con người, tra tấn tâm lý, biến tù nhân và bệnh nhân thành đối tượng nghiên cứu không tự nguyện là những hành vi nghiêm trọng nhất của thế kỷ XX. Theo bà, các nạn nhân và gia đình họ xứng đáng được biết toàn bộ sự thật cũng như nhận được công lý, trong khi đến nay chưa có cá nhân nào bị kết án hay bồi thường vì những thiệt hại họ gây ra. Các nỗ lực điều tra đã bị cản trở bởi lệnh của Giám đốc CIA Richard Helms là tiêu hủy tất cả hồ sơ MKULTRA vào năm 1973. Tại phiên điều trần, nhà báo điều tra Tom O’Neill trình bày nhiều bức thư trao đổi giữa bác sĩ tâm thần Louis Jolyon West và tiến sĩ Sidney Gottlieb - người được xem là kiến trúc sư của MKULTRA. Ông Gottlieb được mệnh danh là “phù thủy đen” của CIA - điều hành chương trình thao túng và kiểm soát tâm trí tuyệt mật mang tên MKULTRA. Ông đứng đầu bộ phận hóa chất của CIA; mục tiêu của ông là tìm cách xóa bỏ và viết lại ký ức, điều khiển hành vi con người nhằm cạnh tranh với Liên Xô. Theo ông O’Neill, các bức thư giữa bác sĩ West và ông Gottlieb cho thấy chương trình không đơn thuần là chuỗi thử nghiệm thất bại như CIA từng khẳng định, mà là một kế hoạch bài bản nhằm thao túng tâm trí con người. Những đề xuất của bác sĩ West bao gồm việc thử nghiệm trên binh sĩ, bệnh nhân tâm thần, tù nhân và các “đối tượng đặc biệt” do CIA lựa chọn. Các phương pháp được đề cập trải rộng từ sử dụng ma túy tổng hợp cực mạnh LSD, thôi miên đến tạo trạng thái mất trí nhớ, rối loạn nhận thức, cấy ký ức giả và thay đổi niềm tin hoặc lòng trung thành của con người. Theo nhà báo O’Neill, mục tiêu cuối cùng không chỉ là khai thác thông tin mà còn phát triển khả năng lập trình hành vi của đối tượng mà họ không hề hay biết. Ông cho rằng nội dung các tài liệu giống như “một trang sổ nghiên cứu của bác sĩ phát xít Josef Mengele”. Một trong những trường hợp gây tranh cãi nhất được ông O’Neill nhắc đến là Jimmy Shaver - cựu quân nhân Không quân Mỹ bị kết án tử hình sau khi đột nhiên bắt cóc, hiếp dâm và sát hại một bé gái ba tuổi. Trước đó, Shaver không có tiền án, tiền sự bạo lực nào. Theo ông O’Neill, trước khi xảy ra vụ án, Shaver từng điều trị chứng đau nửa đầu tại bệnh viện nơi bác sĩ West phụ trách khoa tâm thần. Sau khi bị bắt, người này liên tục khẳng định không nhớ bất cứ điều gì về vụ giết người cho đến ngày bị hành quyết. Nhà báo-nhà sử học Stephen Kinzer, tác giả cuốn sách về ông Sidney Gottlieb, cho rằng điều đáng lo ngại nhất không chỉ là những gì đã xảy ra trong Chiến tranh Lạnh mà còn là khả năng chương trình có thể đã tiến hóa cùng công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo. Ông Kinzer cảnh báo Quốc hội không chỉ nên điều tra lịch sử mà còn phải xem xét khả năng một “phiên bản MKULTRA của thế kỷ XXI” đang tồn tại dưới hình thức khác. THÁI AN (theo RT, House.gov) Phiên điều trần lật lại chương đen tối nhất của CIA Hơn nửa thế kỷ sau khi chương trình thí nghiệm kiểm soát tâm trí MKULTRA chính thức khép lại, Quốc hội Mỹ một lần nữa mở lại cuộc điều tra nhằm làm sáng tỏ những bí mật bị chôn vùi suốt nhiều thập kỷ. MKULTRA là dự án nghiên cứu tối mật và bất hợp pháp về kiểm soát tâm trí do CIA thực hiện giai đoạn 1950-1973
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==