13 TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG n Thứ Ba n Ngày 7/7/2026 ÁP LỰC THANH KHOẢN ĐẨY LÃI SUẤT TĂNG Theo TS. Nguyễn Văn Lộc, Giám đốc Chương trình đào tạo Kinh doanh Thương mại, Đại học Phenikaa, về nguyên tắc, lãi suất huy động là "giá" ngân hàng trả cho người gửi tiền và phải được niêm yết công khai để mọi khách hàng đều có thể tiếp cận. Tuy nhiên, trên thực tế đang xuất hiện một mặt bằng lãi suất khác ngoài bảng niêm yết. Bên cạnh mức công khai khoảng 6%/ năm, nhiều ngân hàng triển khai các chương trình ưu đãi dành cho khách hàng VIP, người gửi số tiền lớn hoặc sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm dịch vụ. Người gửi tiền có thể được cộng thêm lãi suất ngoài hợp đồng, nhận phiếu mua hàng, quà tặng hoặc các ưu đãi quy đổi thành tiền. Tính tổng giá trị lợi ích, mức sinh lời thực tế có thể lên tới 9-10%/năm. Đơn cử, một khách hàng gửi 1 tỷ đồng kỳ hạn 6 tháng có thể chỉ nhận lãi suất niêm yết 6,2%/năm trên sổ tiết kiệm. Tuy nhiên, nếu đồng thời mua bảo hiểm, sử dụng thêm sản phẩm đầu tư hoặc thuộc nhóm khách hàng ưu tiên, tổng lợi ích nhận được có thể tương đương mức lãi suất 9-10%/năm. Theo TS. Nguyễn Văn Lộc, điều đáng lo ngại không phải người gửi tiền được hưởng lợi nhiều hơn, mà là thị trường đang tồn tại hai mặt bằng lãi suất song song: một mức công khai để báo cáo và một mức thực tế dùng để cạnh tranh huy động vốn. Điều này khiến cơ quan quản lý khó đánh giá chính xác mức độ căng thẳng thanh khoản cũng như quy mô thực sự của cuộc đua lãi suất giữa các ngân hàng. Chuyên gia cho rằng nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự mất cân đối giữa nguồn vốn huy động và nhu cầu cho vay. Trong khi phần lớn tiền gửi có kỳ hạn ngắn từ 3 tháng đến 1 năm thì tín dụng lại tập trung vào các khoản vay trung và dài hạn như mua nhà, đầu tư bất động sản, nhà xưởng, máy móc. Khi dùng vốn ngắn hạn để tài trợ cho các khoản vay dài hạn, ngân hàng phải đối mặt với áp lực thanh khoản nếu người gửi rút tiền trước khi các khoản cho vay được thu hồi. Vì vậy, nhiều ngân hàng buộc phải tăng chi phí huy động để giữ chân dòng tiền, thay vì chỉ dựa vào mức lãi suất niêm yết. TS. Nguyễn Văn Lộc cũng lưu ý, khi lãi suất thực tế của kỳ hạn 6 tháng bị đẩy lên 9-10%/năm trong khi lãi suất cho vay hoặc lợi suất các tài sản dài hạn không tăng tương ứng, cấu trúc lãi suất của thị trường sẽ bị méo mó. CẠNH TRANH CẦN ĐI CÙNG KỶ LUẬT PGS.TS. Nguyễn Văn Phương cho rằng những ngân hàng huy động vốn với lãi suất cao bất thường cần được giám sát chặt chẽ hơn. Trong trường hợp cần thiết, cơ quan quản lý có thể áp dụng các biện pháp như hạn chế tăng trưởng tín dụng hoặc yêu cầu bổ sung vốn tự có nhằm giảm thiểu rủi ro. Theo ông, mục tiêu không phải hạn chế cạnh tranh mà là ngăn chặn tình trạng cạnh tranh bằng mọi giá, đẩy rủi ro sang toàn hệ thống. Về phía các ngân hàng, chạy đua lãi suất chỉ là giải pháp ngắn hạn và tiềm ẩn nhiều hệ lụy. Lợi thế cạnh tranh bền vững cần được xây dựng từ uy tín, chất lượng dịch vụ, hệ sinh thái ngân hàng số, thanh toán, thẻ và các dịch vụ quản lý tài chính cá nhân, thay vì chỉ dựa vào lãi suất. Đồng thời, các ngân hàng cần cơ cấu lại nguồn vốn theo hướng tăng tỷ trọng vốn trung, dài hạn thông qua cổ đông chiến lược, phát hành trái phiếu minh bạch và các nguồn vốn ổn định khác, giảm phụ thuộc vào tiền gửi ngắn hạn. Đối với doanh nghiệp, mặt bằng lãi suất huy động thực tế lên tới 9-10%/năm là tín hiệu cho thấy chi phí vốn của nền kinh tế đã tăng đáng kể. Doanh nghiệp cần rà soát lại chiến lược tài chính, hạn chế sử dụng vốn vay ngắn hạn cho các dự án dài hạn, tăng vốn chủ sở hữu và chỉ triển khai các dự án có khả năng sinh lời đủ bù đắp chi phí lãi vay. NGỌC MAI TÀI KHOẢN "RÁC" TIẾP TAY CHO TỘI PHẠM Hàng loạt vụ án bị phát hiện thời gian gần đây cho thấy hoạt động mua bán tài khoản ngân hàng không còn diễn ra nhỏ lẻ mà đã hình thành các đường dây chuyên nghiệp, phục vụ trực tiếp cho tội phạm công nghệ cao. Đầu tháng 7, lực lượng công an liên tiếp khởi tố nhiều vụ mua bán trái phép thông tin tài khoản ngân hàng. Ngày 5/7, Công an tỉnh Hưng Yên khởi tố 4 bị can vì thu thập, mua bán trái phép 117 tài khoản ngân hàng của 56 người, chủ yếu là học sinh THPT. Từ tháng 12/2024 đến tháng 5/2026, các đối tượng dụ dỗ người dân mở tài khoản với tiền công 200.000-300.000 đồng rồi bán lại để hưởng chênh lệch. Trước đó một ngày, Công an tỉnh Quảng Ninh cũng khởi tố Đỗ Quang Huy về hành vi mua bán trái phép thông tin 28 tài khoản ngân hàng nhằm thu lợi bất chính. Để có nguồn cung, đối tượng còn lôi kéo nhiều người tham gia tìm kiếm người mở tài khoản và thu thập thông tin cá nhân. Theo Thượng tá, Tiến sĩ Đào Trung Hiếu, thành viên Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, nhiều tài khoản "rác" đang bị biến thành công cụ phục vụ các hoạt động lừa đảo, đánh bạc trực tuyến và rửa tiền. Thay vì chiếm đoạt tài khoản như trước, các đối tượng hiện chủ động thuê người mở hoặc mua lại tài khoản đứng tên người khác. Những lời mời gọi như "việc nhẹ lương cao", "mở tài khoản nhận tiền công", "cho thuê tài khoản nhận hoa hồng" vẫn xuất hiện tràn lan trên mạng xã hội, lôi kéo không ít người vô tình tiếp tay cho tội phạm. Cơ quan công an cảnh báo, hành vi cho thuê, cho mượn tài khoản ngân hàng có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự. Việc thu thập, mua bán trái phép thông tin tài khoản ngân hàng cũng có thể bị xử phạt tới 500 triệu đồng hoặc phạt tù đến 7 năm, tùy tính chất và mức độ vi phạm. NGĂN TÀI KHOẢN RÁC Để ngăn chặn tình trạng tài khoản "rác" bị lợi dụng, Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi Nghị định 52/2024/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt. Điểm đáng chú ý là dự thảo cho phép các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán chủ động đóng những tài khoản không phát sinh giao dịch trong ba năm liên tục, nếu không có thỏa thuận khác với khách hàng. Theo Ngân hàng Nhà nước, quy định này nhằm xử lý hai nhóm tài khoản tiềm ẩn rủi ro cao: tài khoản mở hợp pháp nhưng bị bỏ quên trong thời gian dài và tài khoản được mở bằng giấy tờ giả hoặc lợi dụng thông tin định danh để mạo danh. Việc "làm sạch" dữ liệu sẽ góp phần thu hẹp nguồn tài khoản có thể bị tội phạm lợi dụng. Song song với hoàn thiện chính sách, ngành Ngân hàng cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để tăng cường an toàn thanh toán. Đến ngày 22/5, toàn hệ thống đã hoàn thành đối chiếu, xác thực sinh trắc học đối với hơn 161,2 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và 2,26 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức thông qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID. Đây được xem là nền tảng quan trọng giúp hạn chế tình trạng giả mạo danh tính khi mở và sử dụng tài khoản. Trong khi đó, Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO) cũng phát huy hiệu quả. Đến cuối tháng 5/2026, hệ thống đã phát đi hơn 4,4 triệu cảnh báo giao dịch bất thường; hơn 1,5 triệu khách hàng chủ động dừng hoặc hủy giao dịch sau khi nhận cảnh báo, qua đó ngăn chặn các giao dịch có tổng giá trị trên 5.000 tỷ đồng. Theo các chuyên gia, dù công nghệ và hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện, yếu tố quyết định vẫn là ý thức của người sử dụng. Phần lớn các vụ mua bán tài khoản đều bắt nguồn từ việc chủ tài khoản xem việc bán, cho thuê tài khoản hoặc cung cấp mật khẩu, mã OTP, thiết bị xác thực chỉ là một giao dịch dân sự thông thường. Vì vậy, nâng cao nhận thức của người dân vẫn là giải pháp căn cơ để ngăn chặn các đường dây lừa đảo và tội phạm tài chính ngay từ gốc. THANH HUYỀN Chặn “đất sống” của tài khoản rác Chỉ vì vài trăm nghìn đồng, không ít người sẵn sàng bán hoặc cho thuê tài khoản ngân hàng mà không lường hết hệ lụy pháp lý. Khi thanh toán số phát triển mạnh, những tài khoản "rác" đang trở thành mắt xích quan trọng trong các đường dây lừa đảo, rửa tiền và che giấu dòng tiền bất hợp pháp. Việc siết quản lý tài khoản thanh toán được kỳ vọng sẽ thu hẹp "đất sống" của loại tội phạm này. Người dân tuyệt đối không bán, cho thuê, cho mượn tài khoản ngân hàng; không cung cấp mật khẩu, mã OTP hoặc thiết bị xác thực cho người khác. Chỉ vì khoản tiền công vài trăm nghìn đồng, chủ tài khoản có thể vô tình tiếp tay cho các hành vi lừa đảo, rửa tiền và phải đối mặt với nguy cơ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Không ít người sẵn sàng bán hoặc cho thuê tài khoản ngân hàng mà không lường hết hệ lụy pháp lý Cuộc đua lãi suất ngầm Mặt bằng lãi suất huy động niêm yết tại nhiều ngân hàng vẫn quanh 6-7%/năm, nhưng trên thực tế không ít nhà băng áp dụng mức sinh lời tương đương 9-10%/năm thông qua các chương trình ưu đãi, thỏa thuận riêng hoặc quà tặng quy đổi. Sự tồn tại của "hai mặt bằng lãi suất" không chỉ phản ánh áp lực huy động vốn mà còn làm gia tăng rủi ro đối với thị trường tiền tệ và nền kinh tế. Nhiều ngân hàng tăng ưu đãi huy động, khiến mức sinh lời thực tế cao hơn đáng kể so với lãi suất niêm yết Theo TS. Nguyễn Văn Lộc, điều đáng lo ngại không phải người gửi tiền được hưởng lợi nhiều hơn, mà là thị trường đang tồn tại hai mặt bằng lãi suất song song: một mức công khai để báo cáo và một mức thực tế dùng để cạnh tranh huy động vốn. Điều này khiến cơ quan quản lý khó đánh giá chính xác mức độ căng thẳng thanh khoản cũng như quy mô thực sự của cuộc đua lãi suất giữa các ngân hàng.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==