16 n Thứ Tư n Ngày 1/7/2026 QUỐC TẾ Mỹ và Iran chỉ còn chưa đầy 60 ngày để đạt được một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột toàn diện, tuy nhiên hai bên vẫn thể hiện quan điểm trái ngược về việc thực thi thỏa thuận ngừng bắn tạm thời vừa đạt được trong tháng này. Hiện cũng chưa rõ thời điểm các cuộc đàm phán sẽ được nối lại. “Tình hình rất nhạy cảm và phức tạp”, Thứ trưởng Ngoại giao Iran kiêm nhà đàm phán cấp cao Kazem Gharibabadi viết trên mạng xã hội X hôm 29/6. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố trên mạng xã hội hôm 29/6, rằng Iran đã đề nghị tổ chức một cuộc gặp và cuộc họp sẽ diễn ra tại Doha vào ngày hôm sau. Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei khẳng định hiện không có bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ ở bất kỳ cấp độ nào được lên lịch trong những ngày tới. Theo kế hoạch, Mỹ và Iran có thời hạn đến khoảng giữa tháng 8 để đạt được một thỏa thuận hòa bình toàn diện, trong đó trọng tâm là chương trình hạt nhân gây tranh cãi của Tehran. Trước khi các nhà đàm phán cấp cao gặp lại, hai bên dự kiến tiến hành các cuộc đàm phán kỹ thuật. Pakistan và Qatar, hai nước đóng vai trò trung gian, đều đang thúc đẩy tiến trình này. Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner đã tới Qatar để chuẩn bị cho các cuộc trao đổi với phía Iran. Trong khi đó, truyền thông nhà nước Iran dẫn lời ông Baghaei xác nhận một đoàn chuyên gia sẽ tới Qatar trong tuần này, nhưng không có kế hoạch gặp phía Mỹ. Các nội dung cần thảo luận bao gồm cơ chế hoạt động tại eo biển Hormuz, việc nới lỏng trừng phạt đối với Iran và tương lai kho dự trữ uranium làm giàu ở mức cao của nước này. Tuy nhiên, thỏa thuận ngừng bắn quy định các hoạt động quân sự phải chấm dứt trước khi đàm phán được nối lại. Sau các cuộc giao tranh cuối tuần qua, Iran từng cảnh báo có thể “ngừng hoàn toàn” tiến trình đàm phán. Đến ngày 29/6, tình hình quân sự giữa hai bên đã tạm lắng. EO BIỂN HORMUZ TIẾP TỤC LÀ ĐIỂM NÓNG Theo Mỹ, thỏa thuận tạm thời bảo đảm eo biển Hormuz vẫn mở cửa cho hoạt động hàng hải quốc tế. Trong khi đó, Iran khẳng định nước này phải giữ vai trò kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này. Ngoại trưởng Abbas Araghchi tuyên bố mọi nỗ lực thiết lập các cơ chế mới ngoài khuôn khổ hiện nay sẽ chỉ làm gia tăng căng thẳng và trì hoãn việc khôi phục hoạt động bình thường tại eo biển Hormuz. Tehran cho rằng các tàu thương mại phải đi theo những tuyến đường do Iran chỉ định và phối hợp với chính quyền nước này. Iran cũng phản đối tuyến hàng hải mới do Mỹ giám sát dọc bờ biển Oman - động thái được cho là đã châm ngòi cho các cuộc đụng độ cuối tuần qua. Một quan chức Mỹ cho biết Washington hiểu rằng hai bên đang trong giai đoạn hạ nhiệt căng thẳng và tàu thuyền có thể tiếp tục lưu thông qua eo biển Hormuz. Dù vậy, lưu lượng vận tải biển hiện vẫn thấp hơn đáng kể so với thời điểm trước khi xung đột bùng phát. Iran khẳng định mọi cuộc giao tranh phải chấm dứt trên tất cả các mặt trận, đồng thời yêu cầu Israel rút quân khỏi miền Nam Li-băng trước khi tiến hành các bước tiếp theo trong tiến trình ngoại giao. Trong khi đó, thủ lĩnh Hezbollah, ông Naim Qassem, tuyên bố lực lượng này sẽ tiếp tục chống lại sự hiện diện quân sự của Israel ở miền Nam Li-băng, đồng thời phản đối việc gắn điều kiện Israel rút quân với yêu cầu Hezbollah giải giáp. QUỲNH NHƯ (theo AP) Các tàu thuyền trên eo biển Hormuz nhìn từ Musandam, Oman ngày 18/6/2026 ẢNH: REUTERS Từ chương trình hạt nhân, quyền kiểm soát eo biển Hormuz đến xung đột tại Li-băng, hàng loạt bất đồng tiếp tục phủ bóng lên triển vọng đạt được một thỏa thuận hòa bình lâu dài. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định quân đội nước này sẽ tiếp tục hiện diện tại miền Nam Li-băng đến khi Hezbollah và các nhóm vũ trang khác bị giải giáp hoàn toàn và không còn gây ra mối đe dọa đối với Israel. Trước đây, mùa hè châu Âu gắn với những buổi tối mát mẻ, cửa sổ mở rộng và những kỳ nghỉ trong thời tiết dễ chịu. Thế nhưng khi châu Âu nóng lên nhanh hơn bất kỳ lục địa nào khác, thực tế đó đang dần biến mất. Các đợt nắng nóng xuất hiện thường xuyên hơn, kéo dài hơn và khắc nghiệt hơn. Những ngôi nhà từng mát mẻ nay phải hứng chịu nhiều ngày liên tiếp với nền nhiệt trên 35 độ C cùng những đêm gần như không hạ nhiệt. Bệnh viện ghi nhận số ca bệnh liên quan đến nắng nóng tăng mạnh, trong khi trường học, viện dưỡng lão và nơi làm việc đều chưa có đủ thiết bị. Điều đó đặt ra một nghịch lý: Điều hòa có thể cứu sống nhiều người khi xảy ra nắng nóng cực đoan, nhưng nếu được sử dụng đại trà lại có nguy cơ làm tăng nhu cầu điện và phát thải, từ đó khiến biến đổi khí hậu trở nên nghiêm trọng hơn. Chính vì vậy, chiếc điều hòa - vốn chỉ là thiết bị gia dụng - nay trở thành chủ đề gây chia rẽ trên chính trường châu Âu. Đợt nắng nóng lần này đã ảnh hưởng tới hơn 150 triệu người, làm gián đoạn sản xuất điện, gây hư hại cơ sở hạ tầng và tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế. Đợt nắng nóng kỷ lục tại Pháp tuần trước được cho là có liên quan tới khoảng 1.000 ca tử vong, phần lớn là người cao tuổi. Nhiều quốc gia châu Âu khác cũng đang đối mặt với tình cảnh tương tự. Châu Âu không chỉ là lục địa có dân số già nhất thế giới mà còn là khu vực nóng lên nhanh nhất do biến đổi khí hậu. Mặc dù có ít ngày nắng nóng hơn nhiều khu vực khác trên thế giới, châu Âu lại ghi nhận tỷ lệ tử vong do nắng nóng tính theo đầu người cao nhất. Theo Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus, kể từ ngày 21/6, châu Âu đã ghi nhận hơn 1.300 ca tử vong vượt mức bình thường liên quan đến nắng nóng. NGHỊ TRƯỜNG NÓNG LÊN VÌ ĐIỀU HÒA Đảng Tập hợp Quốc gia cực hữu do bà Marine Le Pen lãnh đạo đề xuất lập kế hoạch quốc gia nhằm lắp điều hòa cho toàn bộ trường học và bệnh viện ở Pháp, đồng thời triển khai gói vay ưu đãi trị giá 20 tỷ euro để khoảng 40 triệu hộ gia đình có thể lắp đặt thiết bị làm mát. Tại Anh, đảng Bảo thủ đối lập cũng kêu gọi mở rộng sản xuất năng lượng trong nước, bao gồm nhiên liệu hóa thạch, nhằm đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng khi người dân sử dụng điều hòa nhiều hơn. Ngược lại, nhiều chuyên gia cảnh báo phổ cập điều hòa có thể đẩy châu Âu vào vòng luẩn quẩn: Tiêu thụ nhiều điện hơn, phát thải nhiều hơn và cuối cùng khiến biến đổi khí hậu tiếp tục trầm trọng. Sau khi nhiều du khách Mỹ phàn nàn việc Pháp thiếu điều hòa trong bối cảnh nhiệt độ vượt ngưỡng 40 độ C, bà Audrey Pulvar, Phó Thị trưởng Paris phụ trách quan hệ quốc tế, đã đáp trả trên Facebook. “Bấy lâu nay, một số nhà báo và người có ảnh hưởng trên mạng xã hội Mỹ liên tục chế giễu Paris vì thành phố không lắp điều hòa trong mọi căn phòng. Thật mỉa mai!”, bà viết. Theo bà Pulvar, những lời chỉ trích này là thiếu công bằng bởi Mỹ vẫn là một trong những quốc gia phát thải khí nhà kính lớn nhất thế giới. “Các thành phố của các bạn, nơi 90% công trình đều có điều hòa, không hề vô can trong thực trạng này”, bà nhấn mạnh. Phó Thị trưởng Paris phụ trách quan hệ quốc tế cho biết Paris nhiều năm qua đã theo đuổi các chính sách giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu như mở rộng không gian xanh, hạn chế xe cá nhân, nâng cao hiệu quả năng lượng của các tòa nhà và thúc đẩy nông nghiệp bền vững. “Paris không đợi đến mùa hè năm 2026 mới bắt đầu giảm dấu chân carbon và thích ứng với biến đổi khí hậu. Vì vậy, xin đừng tiếp tục lên lớp chúng tôi. Hãy bắt đầu làm phần việc của chính mình”, bà nói. Một nghiên cứu năm 2007 cho thấy điều hòa có thể giúp giảm tới 75% số ca tử vong do nắng nóng. Dẫu vậy, chỉ khoảng 20% hộ gia đình châu Âu sở hữu điều hòa, trong khi tỷ lệ này tại Mỹ lên tới khoảng 90%. Ngoài tác động môi trường, chi phí cũng là một rào cản lớn. Giá điện tại châu Âu cao hơn đáng kể so với Mỹ. Thay vì khuyến khích lắp điều hòa, nhiều chính phủ đầu tư vào các giải pháp làm mát khác như xây dựng các điểm tránh nóng công cộng hay cải tạo không gian đô thị. Tại Rome, chính quyền phát thiết bị đeo theo dõi sức khỏe cho người cao tuổi - nhóm dễ bị tổn thương nhất trước các đợt nắng nóng. Dù vậy, Ý vẫn là một trong số ít quốc gia châu Âu cởi mở hơn với điều hòa. Theo số liệu năm 2024 của Viện Thống kê quốc gia Ý, khoảng 56% hộ gia đình nước này đã lắp điều hòa. Ý cũng chiếm hơn 1/3 tổng lượng điện dành cho điều hòa của toàn Liên minh châu Âu. Một khảo sát gần đây tại Pháp cho thấy cứ 6 người thì có 1 người sẵn sàng chấp nhận chịu nóng vì mục tiêu bảo vệ môi trường. BÌNH GIANG (theo CBS, AA, The Guardian) Máy điều hòa gây bão chính trường châu Âu Giữa đợt nắng nóng như thiêu như đốt khiến hàng nghìn người tử vong, các nhà hoạch định chính sách châu Âu đang kêu gọi thay đổi, nhưng không phải theo hướng lắp đặt máy điều hòa không khí. Chỉ khoảng 25% số hộ gia đình ở Pháp có máy điều hòa nhiệt độ ẢNH: GETTY IMAGES Bất đồng hậu ngừng bắn phủ bóng tiến trình đàm phán Mỹ-Iran BÁO TIỀN PHONG CÓ MẶT HẰNG NGÀY TRÊN CÁC CHUYẾN BAY CỦA VIETNAM AIRLINES
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==