6 n Thứ Ba n Ngày 30/6/2026 KHOA GIÁO NHIỀU TRƯỜNG MỞ NGÀNH MỚI Điểm chung dễ nhận thấy ở các chương trình đào tạo mới là tính liên ngành, tích hợp chặt chẽ công nghệ và kĩ năng số, nhằm trang bị cho người học không chỉ kiến thức chuyên môn mà còn cả năng lực tiếp cận dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và ngoại ngữ để thích ứng tốt với môi trường làm việc hiện đại. Trường ĐH Kinh tế (ĐH Huế) công bố thêm hai ngành đào tạo mới là Digital Marketing và Kinh doanh quốc tế. Tại ĐH Đà Nẵng, các trường trực thuộc cũng mở nhiều ngành mới. Trường ĐH Bách khoa đưa vào đào tạo các chương trình kĩ thuật phương tiện đường sắt tốc độ cao, điện hạt nhân, an toàn thông tin trên không gian số, chuyên ngành cơ khí hàng không bằng tiếng Anh và 7 chương trình đào tạo kĩ sư tài năng thuộc lĩnh vực STEM như công nghệ thông tin, kĩ thuật cơ điện tử, kĩ thuật điều khiển và tự động hóa. Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật bắt đầu tuyển sinh chuyên ngành vật liệu bán dẫn. Trường ĐH Sư phạm mở các ngành công nghệ giáo dục, hỗ trợ giáo dục người khuyết tật và nông nghiệp thông minh. Tại phía Nam, các trường ĐH lớn cũng đón đầu xu thế bằng những ngành học gắn liền với các lĩnh vực chiến lược của đất nước và kỉ nguyên số. Trường ĐH Giao thông vận tải TPHCM tuyển sinh loạt chuyên ngành mang tính thời thượng như khoa học dữ liệu và AI, blockchain và AI, smart logistics, logistics xanh và phát triển bền vững, kinh tế số và AI, quản lí và công nghệ UAV, kĩ thuật điều khiển thiết bị bay không người lái. Trường ĐH Luật TPHCM mở 4 ngành mới gồm: công nghệ tài chính, kinh tế số, thương mại điện tử và ngôn ngữ Trung Quốc. Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TPHCM) chính thức đưa vào giảng dạy các ngành kĩ thuật bán dẫn, kĩ thuật hạt nhân, kĩ thuật đường sắt, kĩ thuật địa chất và kĩ thuật dầu khí. Khảo sát trên diện rộng cho thấy nhóm ngành liên quan đến AI, khoa học dữ liệu, an ninh mạng, công nghệ bán dẫn và công nghệ tài chính xuất hiện với tần suất dày đặc. Đáng chú ý, AI không còn là đặc quyền của khối kĩ thuật mà đã len sâu vào khối kinh tế, thương mại như Trường ĐH Ngoại thương, ĐH Kinh tế Quốc dân, Trường ĐH Thương mại. Ở một góc nhìn khác, lĩnh vực y-dược, điều dưỡng và kĩ thuật y sinh được nhiều trường ĐH y dược và đa ngành đã chủ động mở thêm. "TỰ BẮN CHÂN MÌNH" GS.TS Phạm Tất Dong, nguyên Phó Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam cho rằng, xu hướng mở các ngành học mới tại các trường ĐH hiện nay đang bộc lộ nhiều vấn đề bất cập, đặc biệt là tình trạng chạy đua theo các ngành nghề thời thượng mà thiếu đi sự cân đối mang tính chiến lược. Ông Dong chỉ ra rằng, trước ngành nghề nóng, các trường thường có xu hướng ồ ạt mở để cạnh tranh, dẫn đến nguy cơ mất cân bằng nghiêm trọng về nguồn nhân lực, gây ra tình trạng thừa ở lĩnh vực này nhưng lại thiếu hụt ở lĩnh vực khác. Việc đào tạo nguồn nhân lực đòi hỏi một tầm nhìn dài hạn, phải cân đối kĩ lưỡng giữa ngành nghề với trình độ đào tạo thay vì để các trường tự phát đua tranh lẫn nhau. Sự hợp tác này không chỉ giúp phân khúc thị trường rõ ràng, tránh việc các trường ĐH đào tạo chồng chéo ngành nghề dẫn đến lãng phí, mà còn là chìa khóa để phát triển các vườn ươm tài năng và khởi nghiệp. Ông Dong phân tích, Bộ GD&ĐT và các trường ĐH đều không thể có đủ nguồn vốn đầu tư khổng lồ để đào tạo tài năng hàng đầu. Những mô hình vườn ươm xuất sắc bắt buộc phải dựa vào doanh nghiệp để có khả năng huy động vốn nhanh chóng, thu hút các quỹ đầu tư mạo hiểm hay các nhà đầu tư thiên thần, đồng thời định hướng thẳng tới mục tiêu khởi nghiệp thực tế. GS Phạm Tất Dong đề xuất Bộ GD&ĐT cần đóng vai trò cầu nối để tập hợp các doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế lớn trong và ngoài nước cùng ngồi lại với các trường ĐH. Ông Dong cảnh báo rằng, nếu các trường ĐH vẫn giữ tư duy cũ, cố tình mở rộng sang những ngành nghề không thuộc thế mạnh hay chuyên môn của mình, ví dụ như trường kĩ thuật mở ngành y dược, thì đó chính là hành động tự “tự bắn vào chân” và làm giảm năng lực cốt lõi của chính mình. LỜI KHUYÊN CỦA BỘ TRƯỞNG Trao đổi với phóng viên, Bộ trưởng GD&ĐT Hoàng Minh Sơn khẳng định, xu hướng mở ngành mới là tín hiệu đáng mừng của tự chủ ĐH. Nó làm gia tăng cạnh tranh, gây áp lực cho các trường ĐH đang có thế mạnh đào tạo những ngành đó, đồng thời qua đó giúp người học có thêm cơ hội lựa chọn về chất lượng và chi phí đào tạo. Tuy nhiên, thực tế trong nhiều năm qua cho thấy, phần lớn các ngành, chương trình đào tạo mở mới không thành công như mong đợi. Theo số liệu thống kê tuyển sinh nhiều năm của Bộ GD&ĐT, phần lớn những ngành, chương trình tuyển sinh kém thuộc nhóm mới mở. Có hai nguyên nhân chủ yếu dẫn tới việc này: một là do phân tích, dự báo nhu cầu chưa trúng, hai là khả năng cạnh tranh của ngành kém về uy tín, thương hiệu và các điều kiện bảo đảm chất lượng so với các trường đang đào tạo. Bộ trưởng nêu thực tế, từ trước tới nay việc mở một ngành mới thực ra là mở một chương trình đào tạo mới, thuộc một ngành đã có hoặc chưa có trong danh mục ngành do Bộ GD&ĐT quy định. Bộ trưởng Sơn thông tin, hầu hết trong số 243 ngành mới (ở trình độ ĐH) do các cơ sở giáo dục ĐH đề xuất đưa vào danh mục ngành thí điểm năm 2024 chỉ là các chương trình đào tạo thuộc các ngành đã có sẵn trong danh mục, chỉ có 40 ngành được chấp nhận đưa vào danh mục “thí điểm”. Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh cần có sự rạch ròi giữa khái niệm lĩnh vực công nghệ, vốn mang tính biến đổi nhanh, và ngành đào tạo mang tính nền tảng. Để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu như công nghệ bán dẫn hay AI, nền giáo dục nước nhà cần nguồn nhân lực đến từ rất nhiều ngành khoa học cơ bản và kĩ thuật khác nhau, không đơn thuần là mở ra một ngành học mới mang tên công nghệ bán dẫn. Cách tiếp cận của ĐH Quốc gia Hà Nội và nhiều trường ĐH lớn hiện nay phù hợp khi thiết kế các chương trình đào tạo chuyên sâu hoặc các định hướng tự chọn nằm trong các ngành gốc. Ví dụ, chương trình thiết kế vi mạch thuộc ngành kĩ thuật điện tử-viễn thông, hoặc chương trình vật liệu bán dẫn thuộc ngành khoa học vật liệu. Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn chia sẻ, xu hướng phát triển hiện nay đang ghi nhận sự bùng nổ của công nghệ số và AI đã thúc đẩy nhiều chương trình đào tạo mới ra đời theo các mô hình “X số” như ô tô số, sinh học số, mô hình “X+AI” như robot và AI, hoặc mô hình “AI+X” như AI trong y học. Dù theo mô hình nào, tất cả các chương trình này đều phải dựa trên gốc là một ngành khoa học cơ bản hoặc kĩ thuật then chốt như sinh học, kĩ thuật cơ khí, khoa học máy tính, hay AI. Chiến lược này giúp sinh viên sở hữu cái gốc vững chắc của khoa học nền tảng, đồng thời có được cái ngọn sắc bén của công nghệ thời thượng. Trước ma trận thông tin về các ngành học có tên gọi mới mẻ, lời khuyên cốt lõi của Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn dành cho phụ huynh thí sinh được gói gọn trong một thông điệp là hãy “soi” kĩ “thực đơn”, tức là nội dung chương trình, đừng chỉ nhìn biển hiệu là tên ngành hay tên chương trình đào tạo. NGHIÊM HUÊ Thí sinh tìm hiểu thông tin tuyển sinh năm 2026 ẢNH: DUY PHẠM Mùa tuyển sinh năm 2026 chứng kiến làn sóng mở ngành và chuyên ngành đào tạo mới với những tên gọi “lấp lánh” bắt theo xu thế tại hàng loạt trường đại học (ĐH). Chuyên gia cảnh báo hàng loạt vấn đề phát sinh nếu thí sinh chỉ nhìn vào tên gọi “hào nhoáng” bề ngoài. Thí sinh cẩn trọng với tên ngành hào nhoáng “Khi đứng trước quyết định chọn trường, phụ huynh thí sinh đừng để bị “lóa mắt” bởi những tên gọi hào nhoáng, mà hãy chủ động đi sâu tìm hiểu cấu trúc chương trình đào tạo, chuẩn đầu ra và nội dung chi tiết của các môn học. Hãy ưu tiên chọn một nền tảng vững chắc để vươn xa, thay vì chọn một cái tên kêu nhưng thiếu đi giá trị cơ bản”. Bộ trưởng Bộ GD&ĐT HOÀNG MINH SƠN TUYỂN SINH ĐẠI HỌC 2026: Để giải quyết bài toán này, GS Phạm Tất Dong nhấn mạnh tầm quan trọng cốt lõi của việc gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường và các doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế lớn. Theo ông Dong, các doanh nghiệp trong ngành mới hiểu rõ nhu cầu nhân lực. Lấy ví dụ về đào tạo AI, ông cho biết, những lĩnh vực mang tính chuyên sâu nên được giao cho các tập đoàn lớn tự đào tạo để phục vụ nhu cầu thực tế của họ, bởi áp lực sử dụng lao động sẽ buộc họ phải đảm bảo chất lượng cao nhất. Trong khi đó, các trường ĐH chỉ nên tập trung vào các mảng kiến thức nền tảng mang tính đại chúng và phổ quát hơn.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==