12 n Thứ Sáu n Ngày 19/6/2026 QUỐC TẾ Tuy nhiên, sau khi Chính phủ Mỹ công bố nội dung bản ghi nhớ thỏa thuận với Iran, giới quan sát cho rằng nội dung văn bản cũng như những phát biểu của Tổng thống Donald Trump tại Hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp dường như thừa nhận cuộc chiến này không cần thiết ngay từ đầu, sau khi khoảng 3.400 người Iran cùng hàng nghìn người khác trên khắp Trung Đông thiệt mạng sau các đợt không kích của Mỹ và Israel. Thỏa thuận yêu cầu “chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm Li-băng”, nơi các cuộc tấn công của lực lượng Israel đã khiến hơn 3.600 người thiệt mạng kể từ đầu tháng 3. Văn bản cũng cho phép dành 60 ngày để các bên đàm phán những điều khoản cuối cùng của thỏa thuận và khẳng định Iran sẽ “duy trì nguyên trạng chương trình hạt nhân hiện nay”. Bản ghi nhớ nêu rõ: “Mỹ sẽ không áp đặt thêm bất kỳ lệnh trừng phạt mới nào và sẽ không triển khai thêm lực lượng tới khu vực”. Một số đối thủ của ông Trump tại Mỹ cho rằng thỏa thuận không khác nào sự đầu hàng của Mỹ. Một số nghị sĩ Dân chủ cũng chế giễu điều khoản về lập quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD cho Iran, sau khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã phá hủy hoặc làm hư hại khoảng 100.000 căn nhà, nhiều trường học, bệnh viện, cầu cống và các cơ sở hạ tầng thiết yếu khác. Ngược lại, phe ủng hộ thỏa thuận cho rằng các điều khoản mang lại lợi ích cho cả hai bên. Ông Ryan Costello, Giám đốc chính sách của Hội đồng Quốc gia người Mỹ gốc Iran (NIAC), nhận xét: “Những điều khoản cốt lõi của thỏa thuận hoặc mang lại lợi ích cho cả hai bên, hoặc có những mặt tích cực đáng kể, kể cả những điều khoản đang bị chỉ trích, lên án và diễn giải sai lệch. Thời gian sẽ trả lời liệu bản ghi nhớ này có thể vượt qua bầu không khí chính trị đầy cay nghiệt ở Washington và Tehran hay không”. Theo ông Costello, thỏa thuận này thách thức tư duy lâu nay ở Washington, rằng mọi kết quả trong quan hệ Mỹ - Iran đều phải là bên được bên mất, rằng lợi ích của Iran đồng nghĩa với tổn thất của Mỹ. MUỘN CÒN HƠN KHÔNG Trong cuộc trao đổi với báo chí bên lề hội nghị G7, ông Trump trả lời các câu hỏi về việc thỏa thuận sẽ ngăn Iran phát triển vũ khí hạt nhân như thế nào - mục tiêu chủ chốt của cuộc chiến mà giới chức Nhà Trắng nhiều lần nhấn mạnh. Ông Trump trước tiên đe dọa sẽ “ném bom họ” nếu Iran không từ bỏ ý định phát triển vũ khí hạt nhân, nhưng sau đó lại thể hiện quan điểm mà các chuyên gia chính sách đối ngoại và những người phản đối chiến tranh nói đến từ lâu. “Điều có phần khó khăn khi nói đến một quốc gia muốn có nó, trong khi những nước khác đã có, các quốc gia láng giềng cũng có, trong khi bạn lại không cho họ sở hữu vì các mục đích như sản xuất điện và những mục đích tương tự”, Tổng thống Trump nói về chương trình hạt nhân của Iran. Ông Trump cũng cho biết các nước láng giềng của Iran đều sở hữu tên lửa đạn đạo, trong khi Tehran muốn duy trì năng lực này để bảo đảm an ninh quốc gia. Theo ông Matt Duss, Phó Chủ tịch điều hành của Trung tâm Chính sách quốc tế, những vấn đề đó “đáng lẽ nên được giải quyết trước khi (Mỹ và Israel) phát động cuộc chiến”. Ông Danny Citrinowicz, chuyên gia chính sách Trung Đông, nhận xét: “Trải qua một cuộc xung đột kéo dài, tốn kém và phức tạp, nước Mỹ dường như cuối cùng cũng đã đi tới kết luận lẽ ra phải hiểu ngay từ đầu: Chương trình tên lửa của Iran không thể đem ra đàm phán, bởi nó nằm ở trung tâm học thuyết an ninh của quốc gia này”. “Nhiều người có thể đặt câu hỏi liệu một cuộc chiến kéo dài như vậy có thực sự cần thiết để đi đến kết luận này hay không. Tuy nhiên, nhận ra thực tế chiến lược muộn còn tốt hơn là không bao giờ nhận ra. Trước khi tình hình hoàn toàn vượt khỏi tầm kiểm soát, chính quyền Mỹ đã từ bỏ các mục tiêu tối đa hóa và quay trở lại cách tiếp cận thận trọng, thực tế hơn”, ông Citrinowicz nói. Tổng thống Trump cũng cho rằng lễ ký kết chính thức dự kiến diễn ra vào ngày 19/6 vẫn có khả năng đổ vỡ. Ông cũng đe dọa sẽ nối lại các cuộc không kích nếu giới lãnh đạo Iran không “hành xử đúng mực”. Ông còn nói rằng nếu thỏa thuận được duy trì, ông sẽ nhận công lao về mình; còn nếu thất bại, ông sẽ quy trách nhiệm cho Phó Tổng thống JD Vance. BÌNH GIANG (theo Asia Times) Sau cuộc chiến đẫm máu, Mỹ trở về vạch xuất phát với Iran Bản ghi nhớ thỏa thuận quy định, eo biển Hormuz sẽ được mở trở lại, với việc Iran đồng ý cho phép “tàu thương mại đi qua an toàn mà không mất phí trong vòng 60 ngày”, tiếp theo là các cuộc đàm phán với Oman để “xác định việc quản lý eo biển trong tương lai”. Giới phân tích chính sách đối ngoại và những người ủng hộ hòa bình bày tỏ nhẹ nhõm khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận chấm dứt chiến tranh, cuộc chiến vốn bị coi là không có lý do chính đáng từ đầu. Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp ẢNH: AP Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh kho dự trữ tên lửa đánh chặn của Ukraine ngày càng cạn kiệt, trong khi các đợt tập kích bằng tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo của Nga vẫn diễn ra với cường độ cao. Tuyên bố chung sau hội nghị G7 cho biết các nước thành viên cam kết tăng cường cung cấp hệ thống phòng không, tên lửa đánh chặn và năng lực tấn công tầm xa cho Kiev, đồng thời sẵn sàng xem xét cấp giấy phép nhằm mở rộng năng lực sản xuất quốc phòng của Ukraine, The Guardian và Bloomberg đưa tin ngày 18/6 Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho rằng, ngành công nghiệp quốc phòng phương Tây hiện sản xuất không đủ nhanh để đáp ứng nhu cầu chiến trường. Theo ông, việc cấp phép cho các doanh nghiệp châu Âu và Ukraine sản xuất các loại vũ khí hiện đại có thể giúp bù đắp tình trạng thiếu hụt ngày càng nghiêm trọng. Đáng chú ý, kế hoạch này không chỉ liên quan các hệ thống phòng không mà còn bao gồm các loại vũ khí có khả năng tấn công sâu vào hậu phương đối phương. Đây được xem là dấu hiệu cho thấy phương Tây đang chuyển từ mô hình hỗ trợ vũ khí đơn thuần sang xây dựng năng lực quốc phòng tự chủ lâu dài cho Ukraine. Cùng lúc, các nhà lãnh đạo G7 cũng ghi nhận sự đồng thuận lớn hơn trong việc gây sức ép lên Nga. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhận định đã xuất hiện một sự thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận của Mỹ đối với cuộc xung đột. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đã có các cuộc trao đổi với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cũng như Tổng thống Nga Vladimir Putin về triển vọng chấm dứt chiến tranh. CANH BẠC CÔNG NGHIỆP GIỮA LÀN ĐẠN Tuy nhiên, việc biến Ukraine thành một trung tâm sản xuất vũ khí hiện đại không phải nhiệm vụ dễ dàng. Nhiều chuyên gia chỉ ra rằng phần lớn cơ sở công nghiệp quốc phòng mà Ukraine thừa hưởng từ thời Liên Xô đã suy giảm đáng kể trong nhiều thập niên qua, đặc biệt sau khi xung đột bùng nổ ở miền Đông và cuộc chiến toàn diện với Nga. Nhiều nhà máy quan trọng nằm tại các khu vực từng là chiến trường hoặc hiện nằm trong tầm tấn công của quân đội Nga, hãng tin Nga RT đưa tin ngày 17/6. Ngay cả những hệ thống được Kiev quảng bá là sản phẩm nội địa cũng thường phụ thuộc nhiều vào linh kiện, đạn dược hoặc nền tảng kỹ thuật từ phương Tây. Các dòng pháo tự hành, tên lửa và máy bay không người lái do Ukraine sử dụng hiện nay phần lớn được lắp ráp từ các bộ phận nhập khẩu. Mặt khác, việc chuyển giao công nghệ quân sự nhạy cảm luôn là vấn đề khiến Washington thận trọng. Trong nhiều năm, Mỹ thường ưu tiên xuất khẩu thành phẩm thay vì cấp phép sản xuất cho đối tác nước ngoài. Tuy nhiên, nhu cầu duy trì nguồn cung vũ khí cho Ukraine, cùng áp lực gia tăng đối với năng lực sản xuất quốc phòng của phương Tây, đang buộc các nước phải cân nhắc những giải pháp linh hoạt hơn. Nếu được triển khai, kế hoạch cấp phép sản xuất có thể giúp Ukraine giảm phụ thuộc vào các chuyến hàng viện trợ từ bên ngoài, rút ngắn thời gian bổ sung khí tài và xây dựng nền tảng công nghiệp quốc phòng hậu chiến. Tuy nhiên, các nhà máy mới cũng sẽ trở thành mục tiêu ưu tiên của các đòn tấn công từ Nga, khiến việc bảo vệ cơ sở sản xuất trở thành thách thức không nhỏ. THÁI AN (theo The Guardian, RT) G7 mở đường cho Ukraine tự sản xuất tên lửa phương Tây Các nước G7 đang xem xét một bước đi chưa từng có trong hơn bốn năm xung đột Nga-Ukraine: cấp phép để các doanh nghiệp Ukraine sản xuất ngay trong nước những loại tên lửa phòng không và vũ khí tấn công tầm xa vốn trước đây chỉ được chế tạo tại phương Tây. Tên lửa hành trình tầm xa Storm Shadow tại nhà máy sản xuất tên lửa của hãng MDBA ở Anh ẢNH: PA IMAGES Dù còn nhiều dấu hỏi về tính khả thi, động thái mới của G7 cho thấy phương Tây đang chuẩn bị cho một cuộc đối đầu kéo dài hơn dự kiến, trong đó mục tiêu không chỉ là giúp Ukraine cầm cự trước Nga, mà còn trao cho nước này khả năng tự sản xuất những loại vũ khí then chốt phục vụ cuộc chiến.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==