11 XÃ HỘI n Thứ Tư n Ngày 17/6/2026 ở Điên Biên QUY TẬP, XÁC ĐỊNH DANH TÍNH LIỆT SĨ phần mộ, tiến độ khai quật, lấy mẫu ADN và tình trạng hồ sơ liệt sĩ đều được cập nhật, phục vụ quản lý và đối chiếu dữ liệu. "Việc số hóa giúp xác định chính xác vị trí phần mộ, thông tin và mã định danh của từng mẫu hài cốt. Từ đó, dữ liệu được đưa vào hệ thống để xây dựng ngân hàng ADN, phục vụ quá trình đối chiếu và xác định danh tính liệt sĩ thông qua mẫu ADN thân nhân", Đại úy Bùi Mạnh Tuấn, nhân viên Ban Thông tin, Phòng Tham mưu, Bộ CHQS tỉnh Điện Biên, đảm nhận hệ thống số hóa dữ liệu cho biết. Tính đến hết ngày 11/6, đội khai quật đã khai quật 57 mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính, trong đó 3 ngôi mộ chưa đủ điều kiện lấy mẫu được hoàn trả nguyên trạng. Sau khi được xác định đủ điều kiện, các mẫu hài cốt được niêm phong, bàn giao cho bộ phận pháp y thuộc Sở Y tế. Trong thời gian không quá 72 giờ, các mẫu tiếp tục được chuyển đến đơn vị giám định ADN của Bộ Công an để thực hiện các bước phân tích, đối chiếu phục vụ xác định danh tính liệt sĩ. NỖ LỰC QUY TẬP PHẦN MỘ LIỆT SĨ TRONG CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN PHỦ Gắn bó với Ban Chính sách, Phòng Chính trị, Bộ CHQS tỉnh Điện Biên suốt 18 năm, Trung tá Đào Xuân Trường đã tham gia nhiều đợt tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên địa bàn. Dù từng có cơ hội chuyển công tác để thuận tiện chăm sóc gia đình, anh vẫn lựa chọn ở lại. "Tôi luôn cảm thấy mình còn một món nợ ân tình với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc", Trung tá Trường nói. Một trong những cuộc tìm kiếm khiến anh nhớ nhất là hành trình tìm phần mộ liệt sĩ Tô Văn Thủy, quê huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình (cũ), hy sinh ngày 21/3/1954 trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Manh mối gia đình còn giữ là Giấy chứng nhận Tổ quốc ghi công và sơ đồ vị trí chôn cất do đồng đội để lại. Theo sơ đồ, liệt sĩ Thủy được chôn cất cùng ba đồng đội dưới gốc cây to tại khu vực trạm y tế Nà Tấu, nay thuộc xã Nà Tấu, tỉnh Điện Biên. Tuy nhiên, sau hơn 70 năm, cảnh quan đã thay đổi nhiều khiến việc xác định vị trí gặp không ít khó khăn. Từ những thông tin ít ỏi, Trung tá Trường cùng đồng đội, thân nhân liệt sĩ đã nhiều lần đối chiếu sơ đồ, khoanh vùng, tìm gặp nhân chứng địa phương. Có thời điểm, một khu vực nghi là nơi chôn cất được xác định nhưng kết quả khai quật vẫn chưa trùng khớp với các thông tin thu thập được. "Thủ trưởng đơn vị từng hỏi tôi, với những manh mối ít ỏi như vậy liệu có thể tìm được không. Nhưng tôi nghĩ, chỉ cần còn một tia hy vọng thì vẫn phải tiếp tục tìm kiếm", Trung tá Trường nhớ lại. Trong quá trình tìm kiếm, cũng có những câu chuyện khiến nhiều người tham gia không khỏi suy nghĩ. Theo lời kể của Trung tá Trường, sau một buổi làm lễ của gia đình, người cháu gọi liệt sĩ Thủy bằng ông bất ngờ có những biểu hiện khác thường về cử chỉ, giọng nói và liên tục nhắc đến, chỉ dẫn vị trí cụ thể của phần mộ cùng một hòn đá có khắc tên do đồng đội để lại. "Nhiều người lúc đó nửa tin nửa ngờ. Đến giờ, đó vẫn là một trong những câu chuyện khiến tôi nhớ nhất trong quá trình tìm kiếm liệt sĩ", Trung tá Trường kể. Đại tá Dương Quốc Long, Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Điện Biên cho biết, trong Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, tỉnh xác định hai nhiệm vụ trọng tâm là tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ còn thất lạc và lấy mẫu ADN các phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Theo Đại tá Long, việc lựa chọn Nghĩa trang Liệt sĩ Tuần Giáo làm điểm triển khai đầu tiên thực hiện theo nguyên tắc “dễ làm trước, khó làm sau”. Sau khi hoàn thành và rút kinh nghiệm từ 128 phần mộ tại đây, lực lượng sẽ tiếp tục triển khai tại các nghĩa trang có quy mô lớn, điều kiện phức tạp hơn tại Trung tâm của Điện Biên Phủ như đồi A1, đồi Độc Lập và đồi Him Lam. THÀNH ĐẠT nhằm giám định ADN sẽ ngày càng ít đi. NHỮNG ĐÔI CHÂN, BÀN TAY KHÔNG MỎI Chiến dịch 500 ngày đêm là minh chứng sống động cho việc phối hợp sức người và sự hỗ trợ của khoa học, công nghệ, được triển khai đồng bộ trên khắp cả nước với quy mô lớn, diễn ra trên ba mặt trận then chốt: Tại các vùng rừng núi, các chiến sĩ quy tập làm việc với tinh thần khẩn trương. Hàng vạn mét khối đất đá sẽ được lật tung lên, có khi những người lính phải treo mình trên vách đá đứng, vượt qua đèo cao vực sâu để tìm đến nơi liệt sĩ yên nghỉ. Tốc độ được đẩy lên tối đa nhưng từng thao tác lại đòi hỏi sự cẩn trọng tuyệt đối, tỉ mẩn, để giữ vẹn nguyên những phần di cốt thiêng liêng. Trong các trung tâm giám định ADN, các nhà khoa học, kỹ thuật viên sẽ trải qua những ngày làm việc căng thẳng. Việc tách chiết ADN từ những mẩu xương đã mục nát, nhiễm tạp chất sau hơn nửa thế kỷ nằm dưới lòng đất là một bài toán vô cùng hóc búa. Nhưng bằng tình yêu thương và trách nhiệm, ứng dụng những công nghệ giải trình gene tiên tiến nhất, miệt mài đối chiếu với ngân hàng dữ liệu ADN của thân nhân liệt sĩ. Mỗi một kết quả trùng khớp hiện ra trên màn hình máy tính là một lần một người lính được trả lại tên, một gia đình được xoa dịu nỗi đau. Một hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về liệt sĩ được khẩn trương xây dựng và hoàn thiện. Bản đồ số về mộ chí và các khu vực tìm kiếm được cập nhật liên tục. Công nghệ đã giúp kết nối hàng triệu mảnh vỡ thông tin từ các cựu chiến binh, các cơ quan chức năng và thân nhân liệt sĩ, rút ngắn quy trình xác minh từ nhiều tháng xuống còn vài ngày, tạo nên bước đột phá về mặt tốc độ cho toàn chiến dịch. VĨ THANH Khi những con số của chiến dịch 500 ngày đêm được tổng kết, chúng ta nhận ra đó không phải là những con số thống kê, mà đằng sau mỗi chiếc thẻ ADN được xác định, đằng sau mỗi bộ hài cốt được quy tập là một cuộc đoàn tụ thiêng liêng sau hàng chục năm đằng đẵng chờ đợi, ngóng trông. Biết bao giọt nước mắt rơi trên những nấm mộ mới được khắc tên tại nghĩa trang quê nhà đúng vào dịp 27/7. Đó là những giọt nước mắt của sự thanh thản, của niềm hạnh phúc muộn màng nhưng trọn vẹn của những người mẹ, người con. Chiến dịch đã chứng minh cho thế giới thấy một sự thật: Dân tộc Việt Nam không bao giờ lãng quên những người đã hy sinh vì đất nước. Một chế độ nhân văn là một chế độ sẵn sàng huy động mọi nguồn lực, dùng cả khoa học hiện đại và tình cảm thiêng liêng nhất để thực hiện bằng được nghĩa vụ với lịch sử. Hơn thế nữa, chiến dịch này chính là ngọn lửa thắp sáng tinh thần yêu nước cho thế hệ trẻ hôm nay. Nhìn vào cuộc chạy đua nghẹt thở của các cha anh trên mặt trận quy tập, thế hệ thanh niên hiểu rõ hơn giá trị của độc lập, tự do. Lòng biết ơn không dừng lại ở những đóa hoa, những nén hương thắp vội ngày lễ, mà phải được chuyển hóa thành hành động cụ thể: sống có lý tưởng, học tập và lao động sáng tạo, làm chủ công nghệ để cống hiến cho sự phồn vinh của đất nước. Ngọn lửa tri ân sẽ tiếp tục được thắp lên bằng những trái tim ấm nóng tình đồng chí, đồng bào và một tinh thần hành động quyết liệt. Đây là một bước đi mang tính đột phá, thể hiện trách nhiệm chính trị cao cả và sự tri ân sâu sắc của Đảng, Nhà nước đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc. QUANG LONG Mệnh lệnh từ trái tim và cuộc chạy đua với thời gian trong chiến dịch 500 ngày đêm sẽ khép lại một giai đoạn, nhưng hành trình tri ân thì không bao giờ có điểm dừng. Chừng nào còn một liệt sĩ nằm lại giữa rừng sâu, chừng nào còn một dòng chữ "chưa xác định được thông tin" trên bia mộ liệt sĩ, thì mệnh lệnh ấy vẫn vang lên trong tâm thức mỗi người. Ngày 22/3/2026, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ ban hành Quyết định số 27/QĐ-BCĐQG, phát động chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027). Chiến dịch huy động đồng bộ các lực lượng, ứng dụng công nghệ số hiện đại và xây dựng ngân hàng gen quy mô lớn để đẩy nhanh tiến độ khớp nối, xác định danh tính thông tin liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN. Đội khai quật và trực tiếp lấy mẫu hài cốt liệt sĩ thực hiện cắt mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Tuần Giáo Trung tá Đào Xuân Trường (mặc áo bộ đội, không đội mũ) trong một cuộc tìm kiếm, khai quật mộ liệt sĩ ẢNH: MINH TRÍ Đưa các anh về với quê hương Theo thống kê, toàn tỉnh Điện Biên có 8.933 liệt sĩ hy sinh và được chôn cất ban đầu trên địa bàn. Đến nay, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 4.903 hài cốt liệt sĩ. Hiện vẫn còn khoảng 1.040 liệt sĩ cần tiếp tục tìm kiếm và 2.990 liệt sĩ chưa rõ thông tin.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==