DI TÍCH QUỐC GIA... VƯỚNG CƠ CHẾ Nép mình bên bờ sông Sa Giang (phường Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp), di tích cấp quốc gia nhà cổ Huỳnh Thủy Lê có tuổi đời 131 năm, từ lâu đã trở thành một biểu tượng di sản huyền thoại, hút khách du lịch quốc tế, đặc biệt khách châu Âu. Ngôi nhà mang phong cách kiến trúc Đông - Tây độc đáo, với mái lợp ngói âm dương cong vút hình chiếc thuyền đặc trưng của miền sông nước. Đặc biệt, ngôi nhà này càng nổi tiếng châu Âu, vì từng chứng kiến mối tình lay động lòng người giữa vị công tử họ Huỳnh và nữ văn hào Pháp Marguerite Duras - tác giả cuốn tiểu thuyết lừng danh “Người tình” (L’amant). Đây là nơi sinh sống của ông Huỳnh Thủy Lê, nhân vật nam chính trong cuốn tiểu thuyết “Người tình”. Ngôi nhà trở nên nổi tiếng khắp thế giới khi cuốn tiểu thuyết của nữ văn hào Marguerite Duras được chuyển thể thành bộ phim cùng tên (L’Amant) năm 1991. Trung bình mỗi năm, nhà cổ Huỳnh Thủy Lê đón hơn 40.000 lượt khách, trong đó khách châu Âu chiếm đến 70%. Thế nhưng, trái ngược với vẻ hào nhoáng trong những thước phim, du khách tấp nập, di tích cấp quốc gia này đang gồng mình “đau đớn” trước sự xuống cấp theo thời gian. Theo ghi nhận của PV Tiền Phong, bước qua cánh cửa gỗ nhuốm màu thời gian, cảnh tượng đập vào mắt là những mảng tường bong tróc, ẩm ướt. Hệ thống ngói âm dương lâu ngày không được duy tu đã rệu rã, tạo thành những kẽ hở “hứng nước” mỗi khi mưa xuống. Một hướng dẫn viên tại di tích này cũng phải thốt lên rằng: “Hệ thống ngói âm dương trên trần nhà lâu ngày xuống cấp, gặp mưa bị dột. Khi mưa lớn, nước sẽ theo kẽ tường dột xuống ướt khắp nhà. Chưa kể các loại gỗ gặp mưa lâu ngày cũng bị hư, xuống cấp. Giờ bắt đầu vào mùa mưa, hôm nào khách đi ngay lúc mưa xuống sẽ tận mắt chứng kiến cảnh phòng khách bị dột”. Dù các cổ vật, hiện vật vô giá bên trong như tủ, giường, chén, dĩa... tạm thời chưa bị hư hại, nhưng nếu tình trạng thấm dột này tiếp tục kéo dài, việc toàn bộ kiến trúc gỗ, nền móng, tường gạch hư hỏng chỉ là câu chuyện sớm hay muộn. Điều đáng nói, dù nguồn thu từ vé tham quan (40.000 đồng/người) vẫn có, và đơn vị khai thác biết sự nguy cấp của công trình, nhưng họ không thể tự ý động vào một viên gạch, mảnh ngói của di tích cấp quốc gia. Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Bình Minh - Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL Đồng Tháp, thừa nhận thực trạng xuống cấp trầm trọng của hệ thống nhà cổ trên địa bàn, có cả nhà cổ Huỳnh Thủy Lê. Để tháo gỡ nút thắt, Sở đang xây dựng đề án tu bổ, bảo quản và phát huy giá trị di tích, không chỉ riêng nhà cổ Huỳnh Thủy Lê và làng cổ Đông Hòa Hiệp, các nhà cổ trên địa bàn tỉnh sẽ được rà soát, tu bổ. “Sở đã tổng hợp các di tích ở các xã, phường, đang xin ý kiến các ngành để trình UBND tỉnh Đồng Tháp trong thời gian sớm nhất, nhằm thực hiện việc tu bổ từ nguồn kinh phí phát triển du lịch và ngân sách tỉnh”, ông Minh cho hay. NHÀ CỔ TRĂM NĂM NGÓNG… KHÁCH Tỉnh Vĩnh Long có hàng trăm di tích, trong đó có những nhà cổ hàng trăm năm tuổi. Tiêu biểu trong đó có nhà cổ Huỳnh Kỳ (còn 8 n Thứ Ba n Ngày 9/6/2026 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ Cùng mang danh phận "báu vật" kiến trúc độc đáo bậc nhất của vùng, chứng tích cho một giai đoạn lịch sử - văn hóa của vùng đất Nam Bộ, nhưng một số di tích đang đối mặt với những nghịch lý riêng. Có nơi xuống cấp vẫn nằm im vì vướng cơ chế, có nơi được giao cho tư nhân khai thác nhưng hiệu quả không như kỳ vọng. MỘT CÔNG THỨC, NHIỀU CON MA Nếu nhìn lại các phim kinh dị Việt trong vòng 5 năm đổ lại đây, có thể thấy sau nhiều năm loay hoay với những mô hình chịu ảnh hưởng từ Hollywood, Nhật Bản hay Hàn Quốc, các nhà làm phim đã bắt đầu chuyển mục tiêu về kho tàng dân gian trong nước. Quỷ cẩu (2023) khai thác truyền thuyết chó đội nón mê. Kẻ ăn hồn (2023) dựa trên các truyền thuyết và tín ngưỡng dân gian vùng cao. Ma da (2024) lấy cảm hứng từ những câu chuyện về vong nước ở miền Tây Nam Bộ. Linh miêu: Quỷ nhập tràng (2024) sử dụng truyền thuyết quỷ nhập tràng kết hợp bối cảnh gia tộc Huế. Đèn âm hồn (2025) phát triển từ chất liệu của Chuyện người con gái Nam Xương. Ma xó (2026) khai thác một dạng vong hồn quen thuộc trong tín ngưỡng dân gian. Phí phông: Quỷ máu rừng thiêng (2026) tiếp tục tìm đến truyền thuyết về ma cà rồng của đồng bào miền núi phía Bắc. Sau khi biết gần một nửa trong số này có doanh thu trăm tỷ đồng, một số người lạc quan đã cho rằng “thời của phim kinh dị Việt đến cản không nổi”. Nên nhớ rằng danh sách trăm tỷ cứ năm sau cao hơn năm trước. Ví dụ Ma da (127 tỷ đồng), Heo năm móng (124 tỷ đồng), Làm giàu với ma (128 tỷ đồng), Quỷ nhập tràng 2 (134 tỷ đồng), đến Phí phông thì con số đã vọt lên hơn 200 tỷ đồng, thậm chí nó trở thành phim có doanh thu cao thứ hai trong năm 2026, chỉ xếp sau Thỏ ơi của Trấn Thành. Tuy nhiên, nếu đặt các bộ phim cạnh nhau, chúng có vẻ như là chị em cùng một mẹ, đều vận hành trên những mô típ quen thuộc. Trước hết là sự xuất hiện dày đặc của các yếu tố tâm linh dân gian. Hết quỷ cẩu, ma da, quỷ nhập tràng lại tới ma xó, phí phông. Mỗi bộ phim chọn một truyền thuyết khác nhau nhưng đều đặt yếu tố siêu nhiên làm trung tâm thu hút khán giả. Bối cảnh cũng ít nhiều lặp lại. Không gian quen thuộc thường là làng quê biệt lập, vùng sông nước, bản làng miền núi hoặc những ngôi nhà cổ chất chứa bí mật của nhiều thế hệ. Đô thị hiện đại, chung cư, văn phòng, mạng xã hội hay những nỗi bất an của đời sống đương đại gần như vắng bóng. Ngay cả cách dẫn dắt câu chuyện cũng không khác nhau quá nhiều. Các nhân vật thường lần theo dấu vết của một biến cố cũ, bóc tách từng lớp bí mật rồi phát hiện mọi bi kịch hiện tại đều có nguồn gốc từ một sự kiện đã xảy ra nhiều năm trước. “Việc nhiều bộ phim cùng khai thác chất liệu dân gian không phải là vấn đề đáng bàn, bởi đây Lối mòn phim kinh dị Việt nhiều ma, ít nỗi sợ “Hiện nay hệ thống ngói âm dương trên trần nhà lâu ngày xuống cấp, gặp mưa bị dột. Khi mưa lớn, nước sẽ theo kẽ tường dột xuống ướt khắp nhà. Chưa kể các loại gỗ gặp mưa lâu ngày cũng bị hư, xuống cấp. Giờ bắt đầu vào mùa mưa, nếu hôm nào khách đi ngay lúc mưa sẽ tận mắt chứng kiến cảnh phòng khách bị dột”. Một thuyết minh viên tại nhà cổ Huỳnh Thủy Lê xót xa Khuôn viên nhà cổ Huỳnh Kỳ tại tỉnh Vĩnh Long là quán cà phê Chỉ trong vài năm, phim kinh dị từ vị trí bên lề đã trở thành một trong những thể loại hút khách bậc nhất của điện ảnh Việt Nam. Các nhà sản xuất liên tục tìm về làng quê, truyền thuyết dân gian và tín ngưỡng bản địa để tạo nên những bộ phim trăm tỷ. Song càng nhiều phim ra mắt, khán giả càng thấy hầu hết các tác phẩm đều giống nhau từ bối cảnh, nhân vật đến mô típ gây sợ hãi. Các bộ phim kinh dị Việt những năm gần đây liên tục khai thác truyền thuyết dân gian, tín ngưỡng bản địa và những lời nguyền từ quá khứ, tạo nên một dòng phim ăn khách nhưng cũng khiến chúng na ná nhau DI SẢN MIỀN TÂY: VÒNG XOÁY SỐNG CÒN Kỳ 2: Nghịch lý những "báu vật" trăm năm
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==