10 n Thứ Hai n Ngày 1/6/2026 ĐỜI SỐNG Đáng chú ý, chỉ trong chưa đầy 30 phút của một buổi sáng, Trung tâm đã liên tiếp tiếp nhận 3 trường hợp đến xử trí phơi nhiễm dại. Mỗi trường hợp đều cho thấy sự chủ quan nguy hiểm của người nuôi thú cưng. NGUY CƠ TỬ VONG NẾU CHẦN CHỪ Một trong những trường hợp điển hình là ông N.V.B. (67 tuổi, ở Sóc Sơn, Hà Nội). Hai tuần trước, khi thấy chó nhà lao vào cắn con bê, ông chạy đến can ngăn và bị chó cắn vào lòng bàn tay, tạo vết thương dài khoảng 1cm. Cho rằng chó nuôi từ bé, khỏe mạnh nên không có nguy cơ mắc dại, ông không đi tiêm phòng. Tuy nhiên, sau đó hai tuần, con chó bất ngờ bỏ ăn rồi chết. Lúc này gia đình mới hốt hoảng đưa ông đến bệnh viện tiêm phòng. Các bác sĩ nhận định, việc chậm trễ suốt hai tuần là khoảng thời gian đặc biệt nguy hiểm với một ca phơi nhiễm dại. Trường hợp khác là anh N.T.A. (23 tuổi, ở Vĩnh Thanh, Hà Nội). Anh mới mua một con mèo con khoảng 2 tháng tuổi về nuôi và chưa kịp tiêm phòng. Trong lúc cho ăn, anh bị mèo cắn vào tay. Ba ngày sau, con mèo chết đột ngột nhưng anh vẫn nghĩ vật nuôi mắc bệnh thông thường nên chưa đi tiêm ngay. Chỉ đến khi được người thân thúc giục, anh mới đến bệnh viện tiêm huyết thanh và vắc xin phòng dại. Khác với 2 trường hợp trên, bà N.T.H. (65 tuổi, ở Đông Anh, Hà Nội) được các bác sĩ đánh giá là xử trí đúng cách sau phơi nhiễm. Ngay sau khi bị chó nhà hàng xóm cắn vào ngón chân gây vết thương hở, bà đã đến bệnh viện tiêm phòng ngay trong ngày hôm sau mà không chờ theo dõi con vật. Theo các bác sĩ, việc tiêm phòng sớm giúp cơ thể kịp tạo kháng thể bảo vệ trước khi virus dại xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương. BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền cảnh báo, bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính cực kì nguy hiểm do virus dại gây ra. Khi đã lên cơn dại, tỉ lệ tử vong gần như 100% và hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Theo bác sĩ Huyền, virus dại có thể tồn tại trong cơ thể chó, mèo nhiều tháng trước khi phát bệnh. Vì vậy, một con vật nhìn bề ngoài khỏe mạnh, hiền lành vẫn có thể đang mang virus và có nguy cơ lây bệnh cho người. “Sai lầm lớn nhất là chờ xem chó, mèo có chết hay không rồi mới đi tiêm phòng. Nếu vết cắn ở vùng đầu, mặt, cổ hoặc đầu ngón tay, ngón chân - nơi có nhiều dây thần kinh, virus sẽ di chuyển rất nhanh. Sự chần chừ có thể phải trả giá bằng tính mạng”, BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền nhấn mạnh. Các chuyên gia cũng khuyến cáo, chó mèo từ 2 tháng tuổi trở lên cần được tiêm phòng dại định kì hằng năm để giảm nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng. Khi bị chó, mèo cắn hoặc cào gây trầy xước, người dân cần lập tức xối rửa vết thương dưới vòi nước chảy liên tục với xà phòng trong ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn bằng cồn 70 độ hoặc cồn iod. Ngay sau sơ cứu, cần nhanh chóng đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ đánh giá nguy cơ và chỉ định tiêm huyết thanh, vắc xin phòng dại càng sớm càng tốt. TRIỆU CHỨNG BỆNH DẠI Giai đoạn tiền triệu chứng: thường kéo dài 1- 4 ngày, biểu hiện cảm giác sợ hãi, đau đầu, sốt, mệt mỏi, khó chịu, cảm giác tê và đau tại vết thương nơi virus xâm nhập. Giai đoạn viêm não: triệu chứng của bệnh dại thường là mất ngủ, tăng cảm giác kích thích như: sợ ánh sáng, tiếng động, sợ nước. Ngoài ra, còn có rối loạn hệ thần kinh thực vật như giãn đồng tử, tăng tiết nước bọt, vã mồ hôi, hạ huyết áp... Bệnh thường kéo dài từ 2- 6 ngày, đôi khi lâu hơn và chết do liệt cơ hô hấp. Bệnh dại có thể lây truyền từ người mắc bệnh dại sang người lành, như tiếp xúc với nước bọt của người mắc bệnh dại thông qua vết cắn, hôn, qua da bị tổn thương, qua niêm mạc, do sử dụng chung đồ ăn, vật dụng ăn uống có dính nước dãi của người mắc bệnh dại… Lây nhiễm bệnh dại từ người sang người là không phổ biến, và trên thế giới chỉ có 1 vài báo cáo mô tả tình huống mắc bệnh dại từ người sang người thông qua vết cắn. HÀ MINH Theo ghi nhận tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, chỉ trong hai tuần gần đây khi thời điểm nắng nóng gay gắt diễn ra, Trung tâm Tiêm chủng của bệnh viện đã tiếp nhận hơn 50 trường hợp đến tiêm huyết thanh và vắc xin phòng dại sau khi bị chó, mèo cắn hoặc cào. Nắng nóng, đề phòng bệnh dại do chó mèo cắn Từ xa xưa, ở các vùng cao Quảng Ngãi đã có truyền thống sản xuất lúa rẫy. Không đơn thuần là cây lương thực để duy trì cuộc sống, lúa rẫy còn ẩn chứa một nét đẹp văn hóa của đồng bào vùng cao. Trong các dịp đặc biệt như lễ hội, cúng, giỗ, cơm lúa rẫy hay các loại bánh truyền thống làm từ nguyên liệu này là món ẩm thực dâng cúng không thể thiếu, thông báo đến thần linh, ông bà tổ tiên về một mùa vụ ấm no, hạnh phúc. Ngược lại, mâm cúng sẽ mất đi hồn riêng trong đời sống hằng ngày nếu không có sự hiện diện của lúa rẫy. Dù năng suất không cao như lúa nước, nhưng lúa rẫy lại có hương vị thơm đặc trưng, giàu dinh dưỡng và được xem là “hạt ngọc” của núi rừng. Thế nhưng suốt nhiều năm, loại nông sản này vẫn chỉ quanh quẩn trong phạm vi tự cung tự cấp, chưa tạo ra giá trị kinh tế rõ rệt cho người dân địa phương. Từ thực tế đó, hai học sinh người Ca Dong của Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học và THCS Sơn Tân là em Đinh Văn Chinh và Đinh Thị Quỳnh Như đã mạnh dạn tìm hướng đi mới, biến hạt lúa rẫy truyền thống thành những sản phẩm mang giá trị thương mại, góp phần đưa đặc sản vùng cao đến gần hơn với cộng đồng. Sau nhiều lần thử nghiệm, những sản phẩm đầu tiên như bánh in, trà gạo rang và bột dinh dưỡng từ lúa rẫy đã được hoàn thiện. Các sản phẩm nhanh chóng nhận được phản hồi tích cực từ người tiêu dùng nhờ hương vị riêng và nguyên liệu đặc trưng của vùng cao. Không chỉ dừng ở việc chế biến sản phẩm, hai em còn tận dụng mạng xã hội để giới thiệu hình ảnh lúa rẫy và văn hóa Ca Dong theo cách gần gũi với giới trẻ. Những đoạn video, hình ảnh về quá trình làm bánh, rang gạo hay câu chuyện phía sau hạt lúa rẫy đã giúp sản phẩm tiếp cận được nhiều người hơn. Em Đinh Thị Quỳnh Như chia sẻ, hiện sản phẩm đã có nhiều người đặt mua, tuy nhiên vì còn bận học nên các em chưa thể làm số lượng lớn. “Hè này chúng em sẽ cố gắng dành thêm thời gian để làm bánh, quảng bá sản phẩm để nhiều người biết đến đặc sản quê hương mình hơn”, Như nói. Theo cô giáo Đinh Thị Hạnh (giáo viên Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học và THCS Sơn Tân), dự án là kết quả của việc ứng dụng giáo dục STEM vào thực tế đời sống, giúp học sinh phát huy khả năng sáng tạo và hiểu hơn về giá trị văn hóa quê hương. “Hiện nay diện tích trồng lúa rẫy ngày càng ít, nguy cơ mai một rất lớn. Thông qua dự án này, các em hiểu hơn giá trị của nông sản truyền thống, từ đó thêm yêu và có ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc mình”, cô Hạnh cho hay. Điều đáng quý của dự án không chỉ nằm ở những sản phẩm được tạo ra, mà còn ở cách 2 học sinh miền núi đang kể câu chuyện về con người, quê hương mình bằng chính những điều bình dị nhất. Hạt lúa rẫy giờ đây không còn đơn thuần là lương thực, mà trở thành cầu nối đưa văn hóa vùng cao đến gần hơn với cộng đồng. Nhận thấy ý tưởng có tính thực tiễn và khả năng phát triển lâu dài, nhà trường cũng đang đồng hành cùng học sinh xây dựng dự án theo hướng khởi nghiệp. NGUYỄN NGỌC Từ hạt lúa rẫy gắn bó bao đời với đồng bào Ca Dong ở vùng cao xã Sơn Tây (tỉnh Quảng Ngãi), hai học sinh nơi đây đã sáng tạo nên nhiều sản phẩm nâng tầm nông sản bản địa, đưa hương vị đại ngàn vươn xa. Hai học sinh giới thiệu về các sản phẩm từ lúa rẫy của mình Đưa hương vị đại ngàn vươn xa Tiêm vắc xin phòng dại cho bệnh nhân bị chó cắn Thầy giáo Huỳnh Văn Thành - Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học và THCS Sơn Tân cho biết, thời gian tới nhà trường sẽ đề xuất các cấp hỗ trợ kiểm nghiệm, hoàn thiện sản phẩm để hướng đến xây dựng thành sản phẩm OCOP của địa phương. “Nếu được hỗ trợ bài bản về quy trình, bao bì và chất lượng, các sản phẩm từ lúa rẫy hoàn toàn có thể trở thành đặc sản mang dấu ấn riêng của vùng cao Sơn Tây”, thầy Thành nói. “Thời tiết oi bức không chỉ khiến con người mệt mỏi mà còn có thể khiến động vật dễ bị kích động, thay đổi hành vi, làm tăng nguy cơ tấn công người”. BSCKII NGUYỄN NGUYÊN HUYỀN, Trung tâm Tiêm chủng Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==