GIAN NAN PHỔ BIẾN Ngay cả người được mệnh danh nhạc sĩ của tuổi thơ vẫn có bài chưa được phổ biến. Con gái nhạc sĩ Phạm Tuyên xác nhận: “Nhiều bài của bố tôi vẫn còn nằm trong sổ”. Gia đình đang nỗ lực phổ biến những tác phẩm “còn nằm trong sổ” của nhạc sĩ Phạm Tuyên đến với người yêu nhạc, đặc biệt là khán giả nhí. “Mấy năm nay tôi nỗ lực đưa đến khán giả những bài chưa được khai thác của bố tôi. Cụ thể nhạc sĩ Phạm Tuyên có 41 bài đồng dao, trong đó chỉ được thu thanh 5,6 bài, phổ biến như Dềnh dềnh dàng dàng, Gánh gánh gồng gồng, còn bao nhiêu bài khác chưa được phổ biến. Mà đó là gia tài quý, là công sức của bố mẹ tôi sưu tầm, sau đó bố tôi cố gắng phổ nhạc, mong được phổ biến cho thiếu nhi. Gia đình đang rất loay hoay, làm sao đưa được những bài hát đó đến với khán giả nhí. Bởi phải phối khí, thu thanh… tốn rất nhiều công sức và tiền bạc”, bà Phạm Hồng Tuyến tâm sự. Gia đình nhạc sĩ Phạm Tuyên đã ra mắt bộ sách Khúc đồng dao của bé, chia thành 5 tập, đã xuất bản 2 tập, tập 3 ra mắt trong năm nay. Điểm đặc biệt của bộ sách chính là hình thức đa phương tiện khi mỗi câu chuyện, mỗi bài hát đều có mã QR. “Các em vừa đọc sách, vừa có thể thưởng thức giai điệu. Điều này còn giúp cha mẹ và cô giáo có thể dạy các bé hát”, nhà báo Phạm Hồng Tuyến giải thích. Con gái của nhạc sĩ Phạm Tuyên tiết lộ, gia đình bà đang dự định làm tổng tập Phạm Tuyên, chứa toàn bộ tác phẩm của ông, gồm cả những bản thảo lưu trong quyển sổ chép tay của nhạc sĩ, với dung lượng lên tới 1.000 trang (800 trang bản thảo, còn lại là hồi ký, những câu chuyện khác). “Hy vọng đón sinh nhật năm tới của bố tôi cuốn sách sẽ ra mắt”, bà nói. Ít ai nhớ, Hồng Đăng, nhạc sĩ của tình khúc được giới trẻ nhiều thế hệ yêu thích Hoa sữa, còn là cha đẻ của nhiều ca khúc thiếu nhi. Trong đó, có ca khúc đã phổ biến như Màu hoa: “Màu hoa tím, màu hoa đỏ, màu hoa vàng, nhiều hoa xinh thế/Một rừng lá, một vườn hoa, cô giáo đưa chúng em đi thăm vườn hoa”. Bà Anh Thúy, phu nhân của cố nhạc sĩ Hồng Đăng không khỏi chạnh lòng, chia sẻ: “Mùa hoa được các bé hát từ lâu lắm rồi nhưng giờ có ai dựng lại đâu? Mỗi show của chồng, tôi đều đưa ra bài hát thiếu nhi nhưng người ta không đoái hoài. Chồng tôi còn có bài Chú vịt con rất hóm, bài hát ông viết cho một phim hoạt hình nhưng giờ cũng rơi vào quên lãng. Gia tài nhạc thiếu nhi của chồng tôi còn cả chục bài cất kho, chưa được dựng”. Phu nhân tác giả Hoa sữa cho rằng, không chỉ Hồng Đăng mà nhiều nhạc sĩ nổi tiếng khác chắc chắn vẫn còn ca khúc thiếu nhi đang cất trong kho. Bà giải thích: “Nhạc sĩ nào cũng từng làm cha trẻ con cả, khi con còn nhỏ họ đều viết cho con. Nhạc sĩ Tân Huyền có bài Chị ong nâu và em bé. Nhạc sĩ Văn Dung có bài Chim chích bông (lời: Nguyễn Viết Bình), nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu có bài Đội kèn tí hon… Tôi tin gia tài âm nhạc dành cho thiếu nhi rất giàu có, rất giàu màu sắc, nhưng chưa được khai thác hết, chưa được quảng bá, tuyên truyền tích cực”. KÍCH HOẠT GIA TÀI CA KHÚC THIẾU NHI Nhiều phụ huynh than phiền về bài hát thiếu nhi bao năm vẫn thế. Bé Xuân Mai giờ đã làm vợ, làm mẹ, bận bịu mưu sinh nơi đất khách nhưng những video của “bé” vẫn là “bảo bối” dỗ trẻ ăn. Những bài hát Xuân Mai đã hát được những ca sĩ nhí thế hệ sau hát lại: Cháu lên ba, Cả nhà thương nhau, Quả, Nhong nhong nhong, Chim chích bông, Đội kèn tí hon… Người có công thổi làn gió mới vào âm nhạc thiếu nhi chính là nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung. Anh đã xác lập kỷ lục Nhạc sĩ trẻ sáng tác nhiều ca khúc thiếu nhi nhất Việt Nam với hơn 300 ca khúc dành cho thiếu nhi. Nhiều bài hát của anh được các bé yêu thích như Gia đình nhỏ hạnh phúc to, Mẹ ơi có biết, Vui đến trường… Theo Nguyễn Văn Chung, sáng tác ca khúc thiếu nhi vừa dễ, vừa khó. “Khó là nếu chưa có con, chưa đủ trải nghiệm dễ viết những bài sáo rỗng, không theo sát tâm lý trẻ nhỏ. Còn dễ ở chỗ, nếu đã có con, khi nói chuyện và chơi với con, người viết sẽ hiểu được cách trẻ nhỏ nói chuyện, cách chúng nhìn thế giới và giao tiếp với người lớn… Đó là cảm hứng để ra đời những bài hát dễ nhớ, dễ thuộc, dễ hát dành cho các bé”, anh nói. Điều này cũng lý giải cho trường hợp nhạc sĩ Ngọc Lễ. Anh là chủ nhân của những ca khúc được giới trẻ một thời yêu thích như Xe đạp ơi, Con gái, Cà phê một mình… Nhưng anh cũng là cha đẻ của những ca khúc lấy lòng thiếu nhi: Ba ngọn nến lung linh, Heo đất… Những trải nghiệm từ cuộc sống gia đình, từ vai trò làm cha đã giúp Ngọc Lễ tìm được nguồn mạch mới trong sáng tác. Tuy nhiên, không phải lúc nào Ngọc Lễ cũng thành công khi viết cho trẻ nhỏ. Anh từng gây tranh cãi khi đưa cả chiếc bô của con vào ca khúc: “Mẹ thương cái nôi con nằm/Mẹ thương cái bô con ngồi” (Con mãi tuổi lên ba). Điều này cũng chứng tỏ viết ca khúc cho thiếu nhi dễ bị “soi”. Nhưng không phải vấn đề khó, dễ trong sáng tác khiến các nhạc sĩ ngại khai thác mảnh đất này. Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung thừa nhận, suốt một thời gian dài các nhạc sĩ ít tập trung cho nhạc thiếu nhi. Anh giải thích: “Các chương trình dành cho thiếu nhi cũng thiếu, không có sân chơi cho trẻ nhỏ giống như ngày xưa có những chương trình dành cho các bé trong khung giờ vàng, như chương trình Những bông hoa nhỏ hay các cuộc thi ca hát dành cho thiếu nhi. Nhưng tất cả đã mai một. Những cuộc thi dành cho thiếu nhi hát đúng nhạc thiếu nhi cũng không còn nữa, thay vào đó các bé hát những bài kỹ thuật cao hơn. Các nhạc sĩ viết nhạc thiếu nhi không có sân chơi, không có sự lan tỏa cũng giảm nhiệt huyết”. Nhạc sĩ của những ca khúc ăn khách thổ lộ: “May mắn tôi có khả năng tự sản xuất, tự quay MV, tự thu âm, tự phát hành sách, nên mới có thể lan tỏa gia tài âm nhạc thiếu nhi của tôi đến với mọi người”. Nỗ lực của một người, dù người ấy có sức ảnh hưởng, có điều kiện sản xuất mọi khâu và làm truyền thông tốt cũng chỉ là “muối bỏ bể” trong việc phát triển âm nhạc thiếu nhi. Nhà báo Phạm Hồng Tuyến thừa nhận: “Nỗ lực của cá nhân là nhỏ nhoi, cần phải có chính sách cụ thể. Ngày xưa đời sống khó khăn nhưng âm nhạc thiếu nhi được chăm lo, việc lưu thông bài rất nhanh. Còn bây giờ đời sống tốt hơn nhưng âm nhạc thiếu nhi cứ mạnh ai người ấy làm, việc phổ biến bài hát vì thế trở nên khó khăn”. Phu nhân của nhạc sĩ Hồng Đăng, người đang trông coi gia tài ca khúc của cố nhạc sĩ, nói: “Muốn kích hoạt gia tài âm nhạc thiếu nhi cần lực hỗ trợ mạnh: Cần những nhà sản xuất chuyên nghiệp, yêu thiếu nhi và cần… rất nhiều tiền, vì dựng một bài hát thiếu nhi rất tốn kém. Một ca sĩ chuyên nghiệp đưa bài cho họ, họ vỡ bài rất nhanh, còn ca sĩ nhí phải dạy từng câu một”. Bà Anh Thúy tiết lộ, khi còn sống nhạc sĩ Hồng Đăng buồn vì nhiều tác phẩm của ông, trong đó có ca khúc dành cho thiếu nhi, chưa có cơ hội đến với khán giả. Ông từng nói: “Cái khó của âm nhạc là không thể tự độc lập bước ra ngoài sân khấu mà phải qua nhiều khâu. Từ ca khúc trên giấy muốn bước ra ngoài, phải có dàn nhạc hay, có ca sĩ hát hay bài hát ấy, phải có một sân khấu hấp dẫn người xem thì mọi sự mới thành”.n www.tienphong.vn VĂN HÓA 8 30-31/5/2026 CON GÁI CỦA NHẠC SĨ PHẠM TUYÊN, NHÀ BÁO PHẠM HỒNG TUYẾN, CHIA SẺ: “BỐ TÔI RẤT THÍCH KỶ LỤC NHẠC SĨ SÁNG TÁC NHIỀU CA KHÚC VỀ THIẾU NHI ĐƯỢC PHỔ BIẾN RỘNG RÃI NHẤT DO TỔ CHỨC KỶ LỤC VIỆT NAM (VIETKINGS) TRAO. VỚI ÔNG, 3 CHỮ ĐƯỢC PHỔ BIẾN MỚI QUAN TRỌNG, CHỨ CA KHÚC NẰM TRÊN GIẤY, CẤT TRONG KHO THÌ NÓI LÀM GÌ?”. THỰC TẾ CHO THẤY, LƯỢNG CA KHÚC DÀNH CHO THIẾU NHI ĐANG CẤT TRONG KHO CỦA CÁC NHẠC SĨ VIỆT NAM CÒN RẤT NHIỀU, TRONG KHI NGƯỜI TA THAN, BAO NHIÊU NĂM TRÔI QUA, BÀI HÁT DÀNH CHO CÁC BÉ VẪN… CŨ NHƯ TRÁI ĐẤT. ĐÀO NGUYÊN Nhạc sĩ Xanh Xanh, cha đẻ bài hát Quả được thiếu nhi yêu thích, từng tiết lộ, bài hát Quả còn rất nhiều phiên bản khác nhau. Ngoài bài hát Quả ông vẫn còn không ít ca khúc thiếu nhi chưa được công bố. Phu nhân cố nhạc sĩ Hồng Đăng cho biết: “Khi còn sống, nhạc sĩ An Thuyên từng có ý định làm tuyển tập bài hát thiếu nhi nhưng việc lớn chưa thành thì ông đã ra đi, để lại khoảng trống lớn và hao phí gia tài âm nhạc thiếu nhi Việt Nam vô cùng”. CA KHÚC THIẾU NHI: Kho báu Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung tích cực đưa âm nhạc đến trường học BỊ BỎ QUÊN
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==