12 n Thứ Sáu n Ngày 29/5/2026 QUỐC TẾ Bước đi này cho thấy sự chuyển hướng của Na Uy, từ phụ thuộc nhiều vào Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) cũng như “ô hạt nhân” của Mỹ sang hợp tác quốc phòng chặt chẽ hơn trong nội bộ châu Âu. Tổng thống Macron và Thủ tướng Støre công bố kế hoạch trên trong cuộc gặp tại Paris, nơi hai bên ký thỏa thuận quốc phòng bao gồm việc Na Uy tham gia sáng kiến vũ khí hạt nhân do Pháp dẫn dắt. Thủ tướng Støre khẳng định năng lực răn đe chủ yếu của Na Uy vẫn là liên minh NATO và Mỹ, nhưng mô tả năng lực hạt nhân của Pháp là “một đóng góp quan trọng” cho thế trận răn đe tổng thể của liên minh. “Năng lực của Pháp là đóng góp quan trọng cho thế trận răn đe của NATO, điều rất quan trọng đối với chúng tôi”, ông Støre nói. Theo kế hoạch, Na Uy sẽ tham gia chương trình mà Pháp gọi là “răn đe hạt nhân tiền phương”, theo đó các đối tác châu Âu sẽ tham gia sâu hơn vào thế trận chiến lược của Paris về phòng thủ hạt nhân. “Thỏa thuận này thiết lập nguyên tắc hỗ trợ lẫn nhau giữa hai nước chúng ta”, Tổng thống Macron phát biểu, bày tỏ tin tưởng quan hệ hợp tác sâu rộng hơn sẽ hỗ trợ kế hoạch tăng cường tự chủ chiến lược của châu Âu. Sáng kiến được đưa ra trong bối cảnh các nước châu Âu tìm cách củng cố năng lực phòng thủ riêng, giữa những nghi ngờ về cam kết lâu dài của Mỹ cũng như căng thẳng gia tăng với Nga. Tháng 3 năm nay, Pháp nêu kế hoạch mở rộng “ô hạt nhân” của mình cho các quốc gia châu Âu khác, nghĩa là một cuộc tấn công nhằm vào quốc gia được bảo vệ có thể kích hoạt phản ứng hạt nhân từ Pháp. Na Uy trở thành quốc gia mới nhất nhận được sự bảo vệ hạt nhân của Pháp, sau Ba Lan và Lithuania. Thủ tướng Støre trước đó nói với hãng tin NTB rằng, sẽ không có vũ khí hạt nhân được triển khai tại Na Uy trong thời bình. Quốc gia Bắc Âu với 5,6 triệu dân là thành viên NATO nhưng không thuộc Liên minh châu Âu (EU), đồng thời có chung đường biên giới với Nga tại Bắc Cực. “Sự hợp tác chặt chẽ hơn sẽ giúp tăng cường an ninh châu Âu và xuyên Đại Tây Dương. Chúng tôi đang cùng nhau thực hiện việc chuyển dịch gánh nặng. Nhu cầu đó đã xuất hiện từ trước thời ông Trump, rằng châu Âu cần chi nhiều hơn và đầu tư khôn ngoan hơn, không chỉ từng nước riêng lẻ mà theo hướng phối hợp”, ông Støre nói. TÚ LINH (theo AP) Ngày 28/5, Tổng thống Emmanuel Macron và Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre cho biết hai bên sẽ bắt đầu đàm phán về việc Na Uy tham gia “ô hạt nhân” của Paris, cho thấy mối lo ngày càng lớn ở châu Âu về tình trạng phụ thuộc vào Mỹ trong vấn đề an ninh. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre trong cuộc gặp tại Paris ẢNH: GETTY IMAGES Thêm một nước châu Âu gia nhập “ô hạt nhân” của Pháp Samir Puri - chuyên gia nghiên cứu chiến tranh tại King’s College (London, Anh) - cho rằng, Mỹ đang cố gắng làm suy yếu tuyên bố kiểm soát eo biển Hormuz của Iran để giành lợi thế trong các cuộc đàm phán. “Rõ ràng là Mỹ đang cố gắng chứng minh rằng tuyên bố của Iran về việc kiểm soát eo biển Hormuz là không bền vững”, ông Puri nói với Al Jazeera. “Lợi thế luôn là yếu tố quyết định trong các cuộc đàm phán”, ông nói thêm, cho rằng điều quan trọng là phải xem bên nào tạo ra “lợi thế đủ lớn để gây áp lực buộc bên kia chấp nhận các điều khoản”. Tuy nhiên, theo ông Puri, nếu hành động quân sự ăn miếng trả miếng tiếp diễn khi cả Iran và Mỹ tranh giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz, thì “điều đó sẽ gây nguy hiểm cho hoạt động vận chuyển hàng hóa”. Nhận định của ông Puri được đưa ra trong bối cảnh Mỹ và Iran tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công nhỏ lẻ nhằm vào đối phương. Theo một báo cáo từ hãng thông tấn Tasnim của Iran ngày 28/5, bốn tàu - trong đó có một tàu chở dầu của Mỹ - đã tắt radar và cố gắng đi qua eo biển Hormuz. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) yêu cầu các tàu nhận dạng, nhưng họ không trả lời hoặc không hợp tác. Kết quả là, IRGC đã bắn một số phát súng cảnh cáo. Theo truyền thông nhà nước Iran, lực lượng Mỹ sau đó đã nhắm mục tiêu vào ba địa điểm gần sân bay Bandar Abbas của Iran, nhưng không gây thương vong hay thiệt hại nào. Đáp trả, IRGC đã nhắm mục tiêu vào một căn cứ của Mỹ trong khu vực, nơi Mỹ tiến hành cuộc tấn công vào Bandar Abbas. IRGC không nêu rõ căn cứ nào của Mỹ bị tấn công, nhưng dựa trên việc kích hoạt hệ thống phòng không ở Kuwait, có thể suy đoán rằng lực lượng Iran đã tấn công căn cứ ở Kuwait. IRGC cũng cảnh báo rằng, nếu những hành vi vi phạm này lặp lại, phản ứng của Iran sẽ quyết liệt hơn. Cùng ngày, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) thông báo bắn hạ bốn máy bay không người lái của Iran. Lực lượng Mỹ sau đó tấn công một cơ sở ở Iran, nơi được cho là đang chuẩn bị triển khai chiếc máy bay không người lái thứ năm. Đây là lần thứ ba Mỹ và Iran có động thái quân sự kể từ khi thoả thuận ngừng bắn được công bố hồi tháng 4. Mặc dù vậy, cả Mỹ và Iran đều không nói rằng thỏa thuận ngừng bắn đã sụp đổ. Bà Kaja Kallas - người phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) - cho rằng, việc nối lại xung đột sẽ không mang lại lợi ích cho bất cứ ai. “Hiện tại họ đang ở giữa vùng nguy hiểm giữa chiến tranh và hòa bình, và việc chiến tranh tiếp diễn không có lợi cho bất cứ ai”, bà nói với các phóng viên tại cuộc họp của các bộ trưởng ngoại giao EU ngày 28/5. MINH HẠNH (theo Al Jazeera) Mỹ và Iran tiếp tục giằng co quanh eo biển Hormuz bằng các vụ tấn công và cảnh cáo quân sự, trong khi cả hai vẫn chưa tuyên bố thoả thuận ngừng bắn sụp đổ. Theo chuyên gia, điều này có liên quan đến cuộc đàm phán đang bị đình trệ. Binh sĩ Iran đi xuồng cao tốc gần một tàu chở dầu ở eo biển Hormuz ẢNH: GETTY IMAGES Nga và Mỹ hiện là hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới, mỗi nước sở hữu hơn 5.000 đầu đạn hạt nhân. Trung Quốc có khoảng 600 đầu đạn, Pháp có 290 và Anh có 225, theo số liệu của Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ. Ông Trump không muốn Iran chuyển uranium sang nước thứ ba Phát biểu tại cuộc họp nội các hôm 27/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông không hài lòng với khả năng Nga hoặc Trung Quốc tiếp nhận kho uranium làm giàu cao của Iran và khẳng định không có cuộc thảo luận nào về việc hỗ trợ tài chính cho Iran trước khi nước này hoàn thành các cam kết của mình. “Không, tôi sẽ không cảm thấy thoải mái”, ông Trump nói khi được hỏi về khả năng Mátxcơva hoặc Bắc Kinh tiếp nhận lượng uranium gần đạt cấp độ chế tạo bom. Đầu tuần này, Tổng thống Trump cho biết sẵn sàng xem xét việc "phá hủy uranium tại chỗ hoặc tại một địa điểm khác", song chưa nêu rõ bất kỳ phương án nào. Nhà lãnh đạo Mỹ dường như không muốn giảm bớt bất kỳ áp lực kinh tế nào đối với Iran mà nước này đang tìm kiếm như một phần của thỏa thuận. “Chúng tôi không bàn về việc nới lỏng lệnh trừng phạt hay hỗ trợ tài chính. Không trừng phạt, không tiền, không gì cả... Chúng tôi đang kiểm soát số tiền mà họ tuyên bố là của họ. Chúng tôi sẽ tiếp tục kiểm soát số tiền đó, khi họ cư xử đúng mực và làm điều đúng đắn, chúng tôi sẽ hoàn trả, nhưng hiện tại chúng tôi chưa làm điều đó”, ông Trump nói. Tổng thống Trump hôm 27/5 ám chỉ việc ông có thể từ chối đạt được thỏa thuận với Iran đến khi một số quốc gia Trung Đông đồng ý tham gia khuôn khổ Hiệp định Abraham, nhằm bình thường hóa quan hệ với Israel. “Đó thực sự sẽ là một tín hiệu tuyệt vời, và tôi nghĩ các quốc gia nợ chúng ta điều đó... Tôi không chắc chúng ta có nên ký kết thỏa thuận nếu họ không ký...”, ông Trump nói. Đầu tuần này, Tổng thống Trump thúc giục một số quốc gia, bao gồm Ảrập Xêút, Qatar và Pakistan, tham gia Hiệp định Abraham, được thiết lập trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông, song đến nay vẫn chưa có dấu hiệu nào cho thấy các quốc gia nào trong số đó tỏ ra hào hứng. Lãnh đạo Nhà Trắng cho biết ông muốn những cuộc thảo luận đó trở thành một phần của các cuộc đàm phán rộng hơn hướng tới một thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran. “Chúng tôi có thể đạt được một thỏa thuận tốt ngay bây giờ, nhưng có lẽ không phải là một thỏa thuận tuyệt vời... Và nếu nó không phải là một thỏa thuận tuyệt vời, chúng tôi sẽ không chấp nhận”, ông lưu ý. Tổng thống Trump cũng khẳng định Mỹ không vội vàng đạt thỏa thuận và bác bỏ nhận định cho rằng Tehran có thể kéo dài đàm phán để chờ tác động chính trị từ cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ. “Họ nghĩ có thể chờ lâu hơn tôi vì tôi phải lo bầu cử giữa nhiệm kỳ. Nhưng tôi không quan tâm đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ”, ông Trump tuyên bố. QUỲNH NHƯ (theo CNN) Điều gì khiến Mỹ và Iran quyết không nhượng bộ ở Hormuz?
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==