9 n Thứ Hai n Ngày 18/5/2026 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ CHUYỆN HÔM NAY Chọn ngành, chọn nghề chưa bao giờ là chuyện dễ. Nhưng với thế hệ trẻ hôm nay, nó còn khó hơn bởi thế giới đang đổi thay quá nhanh. Nhiều nghề từng “hot” vài năm trước nay đã bão hòa. Không ít công việc lặp lại đang dần bị trí tuệ nhân tạo thay thế. Trong khi đó, hàng loạt lĩnh vực mới xuất hiện mà ngay cả cha mẹ, thầy cô đôi khi cũng chưa từng trải nghiệm. Bởi vậy, nỗi hoang mang của nhiều học sinh cuối cấp là có thật. Có em chọn ngành theo điểm số. Có em chọn theo bạn bè. Có em chọn theo mong muốn của gia đình. Lại có em lao vào những ngành được đồn đoán “kiếm tiền nhanh” mà chưa hiểu mình có phù hợp hay không. Điều đáng lo nhất không phải là chọn sai ngành. Điều đáng lo là chọn một con đường chỉ vì áp lực đám đông. Tuổi 18 vốn chưa thể nhìn rõ cả cuộc đời. Không ai có thể yêu cầu một học sinh vừa rời ghế phổ thông phải lập tức biết chính xác sứ mệnh của mình. Nhưng ít nhất, người trẻ cần hiểu một điều: nghề nghiệp không chỉ là nơi kiếm sống, mà còn là nơi mình phải gắn bó bằng thời gian, cảm xúc và cả tuổi trẻ. Một ngành học có thể “thời thượng” hôm nay nhưng chưa chắc phù hợp với tất cả. Ngược lại, có những công việc âm thầm, bền bỉ lại mở ra giá trị lâu dài. Xã hội luôn cần kỹ sư, bác sĩ, giáo viên, nhà khoa học, chuyên gia công nghệ, công nhân kỹ thuật lành nghề, người làm nông nghiệp công nghệ cao, nhà nghiên cứu văn hóa hay những người làm nghề bằng đôi tay tử tế. Trong kỷ nguyên số, lựa chọn nghề nghiệp cũng không còn là chuyện “một lần cho cả đời”. Người trẻ hoàn toàn có thể học lại, chuyển hướng, tích lũy kỹ năng mới. Điều quan trọng nhất không phải là bắt đầu ở đâu, mà là khả năng thích nghi và tinh thần học tập suốt đời. Có một thực tế đang thay đổi rất nhanh: thị trường lao động hiện đại không chỉ cần người có bằng cấp, mà cần người biết sáng tạo, biết làm việc nhóm, biết giải quyết vấn đề và biết học cái mới. Một người có tư duy tốt sẽ khó bị thay thế hơn một người chỉ học thuộc kiến thức. Bởi vậy, thay vì chạy theo những cái tên ngành nghề hào nhoáng, học sinh cần được tiếp cận thông tin thật về nhu cầu xã hội, cơ hội việc làm và chính năng lực của bản thân. Các trường học, gia đình và công tác hướng nghiệp cũng cần thay đổi, thực chất hơn thay vì chỉ tập trung vào điểm chuẩn và tỷ lệ đỗ đại học. Nhiều năm qua, xã hội vẫn tồn tại tâm lý chuộng đại học bằng mọi giá, trong khi giáo dục nghề nghiệp chưa được nhìn nhận đúng mức. Nhưng một đất nước muốn phát triển mạnh về công nghệ, sản xuất và dịch vụ không thể thiếu đội ngũ lao động kỹ thuật chất lượng cao. Không phải con đường thành công nào cũng đi qua giảng đường đại học. Điều người trẻ cần lúc này không phải là những lời áp đặt kiểu “phải học ngành này mới có tương lai”, mà là cơ hội được trải nghiệm, được khám phá bản thân và được lựa chọn bằng hiểu biết. Bởi sau cánh cổng trường phổ thông không chỉ là kỳ tuyển sinh. Đó là cánh cửa đầu tiên của hành trình trưởng thành. N.T Đứng trước ngã rẽ tuổi 18 TIẾP THEO TRANG 1 bảo tồn buôn cổ cho cả tỉnh Đắk Lắk nói riêng và Tây Nguyên nói chung, buôn làng trở nên khang trang hơn. Buôn M’Liêng được tỉnh Đắk Lắk chọn đầu tư để phát triển du lịch cộng đồng vào năm 2021. Khi trở thành buôn du lịch cộng đồng, văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc M’nông R’lăm sẽ được giới thiệu quảng bá, mở ra cơ hội mới để phát triển kinh tế, nâng cao đời sống cho người dân. Bên hông ngôi nhà cộng đồng, cây đa khổng lồ vươn tán che mát một khoảng đất. Trước cây đa có tấm biển “Bảo tồn cây cổ thụ” cây đa trên 200 tuổi, tháng 7/2017, Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường tỉnh Đắk Lắk. Già Y Wé cho biết, cây đa này được cố nội dòng họ Ênuôl trồng cách đây hơn 200 năm. Trong suy nghĩ của mỗi người dân buôn M’Liêng, cây đa cổ thụ là một cây thiêng. Người M’nông xem cây như một hàng rào bảo vệ vững chắc cho cả buôn làng. Vào dịp lễ hội hằng năm, ban tự quản buôn, già làng, người dân chung tay bảo vệ, chăm sóc cây. Những năm gần đây, cây đa cổ thụ trở thành điểm đến hấp dẫn của nhiều du khách. Nhiều đoàn du lịch tới buôn để tham quan buôn cổ và chiêm ngưỡng cây đa thiêng này. Phía sau cây đa là khu rừng tre với nhiều cây to, bụi cỏ lớn bé. Già Y Wé nói rằng, đây là khu rừng thiêng, mọi người thường gọi là rừng mộ ché vì trong rừng có mộ và những chiếc ché chôn cạnh mộ. Nghe các cụ già kể rằng, khu rừng này có trước cây đa rất lâu, người dân không dám canh tác sản xuất cạnh khu vực này. Trải qua bao năm tháng, rừng mộ ché vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn bởi những quy tắc nghiêm ngặt của cộng đồng địa phương. Đối với đồng bào Tây Nguyên, khi dựng đất lập làng, già làng, người có uy tín nhất đi tìm mảnh đất có khu rừng đầu nguồn nước, hoặc nơi có khu rừng mang tính thiêng, nơi này thường là rừng nguyên sinh hay rừng già khó đoán tuổi. Không phải buôn nào cũng có rừng thiêng, hy hữu lắm mới có buôn may mắn sở hữu. Già Y Wé không nhớ buôn có từ bao giờ, chỉ biết đời già là đời thứ 5 ở đây. Ngày trước chỉ có vài ba chục hộ sinh sống. Theo già Y Wé, tên gọi đúng là buôn Mhiêng, nó bắt nguồn từ con suối Bông Hiêng chảy quanh buôn qua khu rừng mộ ché đổ ra hồ Lắk. Con suối này bắt nguồn từ sông Krông Na, vào tháng 10, 11 âm lịch nước sông dâng lên, xung quanh hồ bị ngập nước. Vùng đất này còn mang tên gọi khác nhau theo từng cách lý giải của người dân. Tên M’Liêng theo cách gọi của những người buôn khác, sau đó, đây cũng là tên theo địa giới hành chính. Không chỉ là một khu rừng mang vẻ đẹp nguyên sơ, rừng mộ ché còn chứa đựng bao câu chuyện huyền bí. Trải qua hàng trăm năm, rừng mộ ché còn là biểu tượng của sự giao thoa giữa thiên nhiên, con người và tín ngưỡng dân gian. Những câu chuyện về khu rừng này vẫn được người dân gìn giữ, như một phần không thể tách rời của mảnh đất nơi vùng núi thẳm này. Khu rừng mộ ché cổ đang được chính quyền địa phương và cộng đồng buôn M’Liêng xây dựng đề án bảo tồn, trở thành một điểm đến văn hóa, giúp du khách hiểu thêm về vùng đất này, bên cạnh đó, khoanh vùng bảo vệ để khu vực này vừa là nơi an nghỉ của cha ông. N.T Bên trong khu rừng mộ ché ở buôn M’Liêng Cây đa cổ thụ trên 200 tuổi được người dân bảo vệ, chăm sóc Ông Y Poan Bkrông, Bí thư Chi bộ buôn M’Liêng cho biết, hiện buôn M’Liêng có 245 hộ dân, với gần 1.100 nhân khẩu. Trong đó, người M’nông chiếm hơn 60%. Đồng bào M’nông tại buôn M’Liêng còn gìn giữ nhiều nghề thủ công truyền thống như đan lát, dệt thổ cẩm, làm chiếu cói và ủ rượu cần. NSND Rơ Chăm Phiang ghi nhận, đến nay bà vẫn được khán giả khắp nơi yêu cầu hát nhạc phẩm này, đặc biệt khi bà biểu diễn ở Tây Nguyên. Theo giọng ca núi rừng Tây Nguyên, nghệ sĩ trẻ gặp những khó khăn nhất định khi hát ca khúc nổi tiếng về Bác Hồ. “Ca khúc cách mạng nói chung, ca khúc viết về Bác nói riêng đòi hỏi người hát phải bỏ thời gian tìm hiểu về lịch sử âm nhạc, về tác giả, tác phẩm. Nghệ sĩ cũng cần rèn kỹ thuật thanh nhạc, hát sâu lắng, vị trí âm thanh đẹp, mới truyền tải được bài hát trọn vẹn”, bà phân tích. Ca khúc viết về Bác tuyệt đối tránh sai lời, đây cũng là điều cần lưu ý với ca sĩ trẻ. Nhạc sĩ Đông Thiên Đức nhìn nhận: “Tình yêu và tư tưởng của Bác Hồ mãi là vầng mặt trời ngời sáng. Vì thế, sức sống của những ca khúc ca ngợi Người mãi mãi không bao giờ cũ. Những bài hát ấy đã vượt khỏi giới hạn thời gian của một thời kỳ để trở thành ký ức âm nhạc quốc dân. Chỉ cần bài hát ấy vang lên vài câu, vài chữ, người dân Việt Nam đã nhận ra và hát theo. Những ca khúc đặc biệt sống được đến ngày hôm nay không chỉ nhờ giá trị lịch sử, mà còn vì giai điệu và tinh thần tuyệt vời”. Anh khẳng định, người trẻ không quay lưng với những ca khúc có ý nghĩa đẹp, giai điệu đẹp. Nhạc sĩ được mệnh danh người tạo hit phân tích: “Thực tế vài năm gần đây cho thấy, những bài hát mang tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc đang sống dậy mạnh mẽ trên TikTok, YouTube, sân khấu biểu diễn trực tiếp. Điều đó chứng tỏ người trẻ tha thiết với dòng nhạc này. Họ chỉ cần một cách kể mới, gần với cảm xúc thời đại hơn”. ĐÀO NGUYÊN Thiên Kim, ca sĩ nhí, trình bày ca khúc Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn thiếu niên nhi đồng gây sốt trong chương trình Tổ quốc trong tim Đề tài ca ngợi Bác vẫn tiếp tục chảy trong đời sống âm nhạc hôm nay. Nhạc sĩ Đông Thiên Đức tiết lộ, anh vừa hoàn thành nhạc phẩm Ánh nắng của Việt Nam, hướng về Bác Hồ và Hà Nội. “Tôi viết trong tháng trước, khi đưa các con ra Hà Nội”, anh kể. Khác với nhạc phẩm Một vòng Việt Nam mất nhiều thời gian hoàn thành, Ánh nắng của Việt Nam được nhạc sĩ 8X viết liền một mạch, chỉ chỉnh sửa vài từ. Đông Thiên Đức bật mí, những khán giả đầu tiên và những nghệ sĩ đầu tiên của ca khúc này chính là các con anh. Các bạn nhỏ đã thuộc bài hát và mong muốn được cha đưa ra Hà Nội để đứng hát ở Lăng Bác. “Bài hát là món quà tôi kính dâng lên Người nhân sinh nhật vị cha già kính yêu của dân tộc”, anh nói.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==