Bầu không khí của cuộc gặp phản ánh rõ sự khác biệt trong cách tiếp cận của hai nhà lãnh đạo. Ông Trump không tiếc lời ca ngợi nhà lãnh đạo Trung Quốc. “Ngài là một nhà lãnh đạo vĩ đại. Tôi nói điều đó với tất cả mọi người”, ông Trump phát biểu trong cuộc hội đàm tại Đại lễ đường Nhân dân. Đó không phải lần đầu tiên Tổng thống Trump công khai thể hiện sự ngưỡng mộ với Chủ tịch Tập - người mà ông nhiều lần đánh giá cao vì khả năng điều hành quốc gia hơn 1,4 tỷ dân. Trái lại, Chủ tịch nước Trung Quốc gần như không dành thời gian cho những lời xã giao hay khen ngợi cá nhân. Sau lễ đón cấp nhà nước với 21 phát đại bác và nghi thức duyệt đội danh dự, ông lập tức xác định các “giới hạn đỏ” trong quan hệ song phương. Với Bắc Kinh, vấn đề cốt lõi vẫn là đảo Đài Loan. Ông Tập cảnh báo rằng mọi nỗ lực hòa dịu có thể “đổ vỡ ngay từ lúc bắt đầu” nếu Washington can thiệp vào mục tiêu lâu dài của Trung Quốc đối với hòn đảo này. “Mỹ phải xử lý vấn đề Đài Loan với sự thận trọng tối đa”, truyền thông nhà nước Trung Quốc dẫn lời ông Tập nói trong cuộc gặp. Thông điệp được đưa ra chỉ vài phút sau khi cuộc gặp bắt đầu, cho thấy ưu tiên hàng đầu của Bắc Kinh không phải tạo ra bầu không khí thân thiện, mà là thiết lập ranh giới chiến lược rõ ràng. Điều đó phản ánh sự tự tin ngày càng lớn của Trung Quốc trong vai trò một cường quốc ngang hàng với Mỹ, bất chấp các khó khăn nội tại như giảm phát, khủng hoảng bất động sản hay dân số suy giảm. Trong khi đó, ông Trump xuất hiện với hình ảnh mềm mỏng và hòa giải hơn hẳn so với những phát biểu gay gắt từng đưa ra ở Mỹ, nơi ông nhiều lần cho rằng Trung Quốc “cướp việc làm”, là mối đe dọa an ninh quốc gia. Sự thay đổi này diễn ra vào thời điểm Washington đang sa lầy trong cuộc chiến ở Iran và chưa thể xử lý cuộc chiến Ukraine, khiến Nhà Trắng cần môi trường quốc tế ổn định hơn. Dẫu vậy, khác biệt về phong cách không đồng nghĩa với đối đầu trực diện. Trái lại, cả hai bên đều phát đi tín hiệu muốn kiểm soát cạnh tranh và tránh để quan hệ rơi vào xung đột. Trong phát biểu tại hội đàm, ông Tập nhắc lại khái niệm “Bẫy Thucydides” - học thuyết được Giáo sư Graham Allison của Đại học Harvard nêu trong cuốn sách nổi tiếng xuất bản năm 2017. Khái niệm này cho rằng chiến tranh thường xảy ra khi một cường quốc đang lên thách thức vị thế của cường quốc đang thống trị. “Liệu Trung Quốc và Mỹ có thể vượt qua ‘Bẫy Thucydides’ và xây dựng mô hình quan hệ mới giữa các cường quốc hay không?”, ông Tập đặt câu hỏi. Theo Giáo sư Allison, việc cả ông Trump lẫn ông Tập cùng nhắc đến khái niệm này cho thấy hai nhà lãnh đạo đang nghiêm túc tìm cách “định hình lại cạnh tranh”, nhằm tránh một cuộc đối đầu kiểu Chiến tranh Lạnh mới. Thông điệp của ông Tập không chỉ dừng ở vấn đề an ninh. Trong quốc yến tối 14/5, nhà lãnh đạo Trung Quốc lần đầu tiên nhắc đến khẩu hiệu “Make America Great Again” (MAGA - Làm cho Mỹ vĩ đại trở lại) của ông Trump. “Nhân dân Trung Quốc và Mỹ đều là những dân tộc vĩ đại. Việc thực hiện sự phục hưng vĩ đại của dân tộc Trung Hoa và Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại có thể song hành cùng nhau”, ông Tập nói khi nâng cốc chúc mừng vị khách Mỹ. Động thái này được xem như nỗ lực tìm kiếm “ngôn ngữ chung” giữa hai nhà lãnh đạo vốn đều theo đuổi những khẩu hiệu mang tính dân tộc chủ nghĩa mạnh mẽ. CHUẨN MỰC MỚI Một trong những kết quả sớm nhất của hội nghị là khả năng xuất hiện chuỗi tiếp xúc cấp cao trong thời gian tới. Ông Trump đã mời ông Tập thăm Mỹ vào ngày 24/9. Hai bên nhiều khả năng còn gặp nhau tại hội nghị APEC ở Thâm Quyến vào tháng 11 và tiếp đó là hội nghị G20 ở Miami. Nếu ông Tập chính thức chấp nhận lời mời của ông Trump, đây sẽ là dấu hiệu cho thấy cả hai nước đang muốn duy trì “đình chiến chiến lược” trong giai đoạn nhiều biến động hiện nay. Theo ông Rush Doshi, chuyên gia về Trung Quốc tại Đại học Georgetown, Bắc Kinh đang cố gắng “cố định trạng thái đình chiến có lợi cho họ” vượt ra khỏi nhiệm kỳ của ông Trump, biến giai đoạn hòa dịu hậu chiến tranh thương mại thành chuẩn mực mới trong quan hệ song phương. Trong khi đó, ưu tiên của ông Trump mang tính thực dụng hơn nhiều. Nhà lãnh đạo Mỹ muốn đạt được những thỏa thuận kinh tế cụ thể để thúc đẩy nền kinh tế trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11/2026. Điều đó lý giải vì sao ông Trump mang theo một phái đoàn doanh nghiệp hùng hậu chưa từng có tới Bắc Kinh, trong đó có CEO Tesla Elon Musk, CEO BlackRock Larry Fink, CEO Nvidia Jensen Huang và CEO Apple Tim Cook. Giáo sư Allison cho rằng, chuyến thăm lần này có thể sẽ được nhớ đến như một “hội nghị kinh doanh”, nơi kinh tế được đặt ngang hàng với địa chính trị và “ngoại giao kinh doanh” trở thành công cụ quan trọng trong quan hệ quốc tế. Theo các chuyên gia, mục tiêu của ông Tập là duy trì môi trường thuận lợi để Trung Quốc tiếp tục vươn lên thành nền kinh tế, trung tâm công nghệ và đối tác thương mại hàng đầu thế giới. Còn với Tổng thống Trump, điều khiến ông bận tâm hiện nay là tăng trưởng kinh tế – yếu tố then chốt để duy trì sức mạnh chính trị của ông trước cuộc bầu cử giữa kỳ. n 16-17/5/2026 www.tienphong.vn QUỐC TẾ 19 THU LOAN (theo NYT, WSJ) Tín hiệu đáng chú ý từ cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung CUỘC GẶP THƯỢNG ĐỈNH GIỮA TỔNG THỐNG MỸ DONALD TRUMP VÀ CHỦ TỊCH TRUNG QUỐC TẬP CẬN BÌNH TẠI BẮC KINH DIỄN RA VỚI KỲ VỌNG BAN ĐẦU KHÔNG QUÁ CAO. THẾ NHƯNG, SỰ KIỆN ĐÃ PHÁT ĐI TÍN HIỆU CHO THẤY CẢ WASHINGTON LẪN BẮC KINH ĐỀU ĐANG NỖ LỰC ĐỊNH HÌNH GIAI ĐOẠN “ỔN ĐỊNH CHIẾN LƯỢC” MỚI GIỮA HAI SIÊU CƯỜNG. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cùng Tổng thống Mỹ Donald Trump thăm Thiên Đàn ngày 14/5 ẢNH: AP Dẫu còn nhiều khác biệt sâu sắc, đặc biệt về Đài Loan hay cạnh tranh công nghệ, cuộc gặp thượng đỉnh lần này cho thấy cả Washington lẫn Bắc Kinh đều đang tìm cách quản lý cạnh tranh thay vì để cạnh tranh vượt khỏi tầm kiểm soát. Trong thế giới bị phủ bóng bởi cuộc chiến ở Iran và Ukraine, chỉ riêng việc hai siêu cường cố gắng duy trì đối thoại cũng đã là một tín hiệu mang ý nghĩa chiến lược lớn. TRUNG QUỐC BƯỚC VÀO THẾ TAM GIÁC QUYỀN LỰC MỚI? Chỉ vài ngày sau cuộc gặp được xem là lịch sử giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Bắc Kinh, một thông tin khác lập tức khiến dư luận quốc tế chú ý: Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ tới Trung Quốc vào tuần tới (theo South China Morning Post và News.ru thì là ngày 20/5). Hai chuyến thăm nối tiếp nhau của lãnh đạo hai cường quốc đối địch lớn nhất thế giới không đơn thuần là trùng hợp ngoại giao. Nó phản ánh một thực tế đang ngày càng rõ ràng: Bắc Kinh muốn chứng minh rằng mình mới là trung tâm của bàn cờ quyền lực toàn cầu. Trong nhiều năm, thế giới quen với hình ảnh các nhà lãnh đạo phải tới Washington để giải quyết những vấn đề lớn. Nhưng giờ đây, chính Bắc Kinh mới trở thành nơi mà cả Mỹ lẫn Nga đều cần xuất hiện. Điều đó mang ý nghĩa biểu tượng rất mạnh, cho thấy Trung Quốc không còn chỉ là một cường quốc kinh tế hay công xưởng toàn cầu, mà đang từng bước định vị mình như “trục xoay” của các quan hệ quốc tế lớn nhất hiện nay. Cuộc gặp giữa ông Tập và ông Trump vừa qua đã phát đi nhiều tín hiệu hòa dịu hiếm hoi sau nhiều năm quan hệ Mỹ-Trung căng như dây đàn. Hai bên nói tới đối thoại thay vì đối đầu, hợp tác thay vì xung đột. Nhưng phía sau những lời lẽ mềm mỏng ấy vẫn là hàng loạt bất đồng chưa thể tháo gỡ: Đài Loan, chất bán dẫn, thương mại, cạnh tranh công nghệ và ảnh hưởng quân sự ở châu Á-Thái Bình Dương. Không ai tin rằng Washington và Bắc Kinh đã thực sự bước vào “tuần trăng mật” mới. Có lẽ vì thế mà chuyến thăm sắp tới của ông Putin mang ý nghĩa đặc biệt. Bắc Kinh dường như muốn gửi thông điệp rất rõ ràng rằng việc cải thiện quan hệ với Mỹ không đồng nghĩa Trung Quốc sẽ xa rời Nga. Trong bối cảnh phương Tây vẫn tìm cách cô lập Mátxcơva vì chiến sự Ukraine, việc ông Putin xuất hiện ở Bắc Kinh ngay sau thượng đỉnh Mỹ-Trung sẽ là lời khẳng định rằng quan hệ Trung-Nga vẫn bền chặt và chưa hề lung lay. Thực tế, vài năm qua đã chứng kiến sự xích lại chưa từng có giữa Bắc Kinh và Mátxcơva. Nga cần Trung Quốc để giảm tác động từ các lệnh trừng phạt của phương Tây, còn Trung Quốc cần Nga như một đối trọng chiến lược trước sức ép ngày càng lớn từ Mỹ. Hai nước không phải đồng minh quân sự theo nghĩa truyền thống, nhưng mức độ phối hợp hiện nay sâu sắc hơn nhiều mối quan hệ đồng minh trên thế giới. Điều đáng chú ý là Trung Quốc hiện không muốn chọn phe hoàn toàn. Bắc Kinh hiểu rằng họ vẫn cần thị trường Mỹ, công nghệ phương Tây và môi trường quốc tế ổn định để duy trì tăng trưởng kinh tế. Nhưng Bắc Kinh cũng không thể để mình rơi vào thế bị Washington gây sức ép đơn độc. Vì vậy, chiến lược phù hợp nhất với Bắc Kinh lúc này là giữ quan hệ đủ ổn định với Mỹ, đồng thời duy trì liên kết cực mạnh với Nga. Nói cách khác, Trung Quốc đang cố ngồi vào vị trí trung tâm của “tam giác quyền lực” Mỹ-Nga-Trung thay vì đứng về một cạnh nào đó. Đây là điều khiến cục diện thế giới hiện nay khác xa thời Chiến tranh Lạnh. Khi ấy, Mỹ từng bắt tay Trung Quốc để kiềm chế Liên Xô. Còn hiện nay, không bên nào đủ sức kéo Trung Quốc hay Nga tách khỏi nhau hoàn toàn. THÁ I AN BÌNH LUẬN QUỐC TẾ
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==