Tại buổi tiếp xúc cử tri sau Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có nhiều gợi mở về việc xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn Thủ đô. Trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong, TS Nguyễn Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Chủ nghĩa Xã hội khoa học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định, gợi mở của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn. TS Nguyễn Anh Tuấn nói: Tôi là người nghiên cứu giảng dạy về Chủ nghĩa xã hội nên tôi rất quan tâm, theo dõi những thông tin về nội dung này. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đã vài lần chỉ đạo, gợi mở cho Hà Nội, kể cả trước đó cũng từng có gợi mở cho một số địa phương khác như Hải Phòng, Đà Nẵng, Lào Cai. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rất quan tâm đến vị trí, vai trò của Thủ đô Hà Nội đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với những mục tiêu rất tham vọng, trong đó có mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Hà Nội phải là địa phương gương mẫu đi đầu trong đổi mới sáng tạo, tăng trưởng nhanh, bền vững và đặc biệt là phải hiện thực hoá được một cách sinh động những giá trị tốt đẹp của chế độ. Thưa ông, gợi mở của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về xây dựng xã, phường Xã hội chủ nghĩa có ý nghĩa như thế nào trong giai đoạn hiện nay? Theo tôi, gợi mở, chỉ đạo này có cơ sở lý luận và thực tiễn sâu sắc. Về lý luận, đây là sự tiếp tục kiên định vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam hiện nay. Trong lý luận Mác - Lênin thì Chủ nghĩa xã hội, con đường đi lên Chủ nghĩa xã hội là hướng đến một xã hội tốt đẹp, xã hội ưu việt, tiến bộ cả về kinh tế, chính trị, văn hoá, đối ngoại,... Lênin có một câu nói rất hay là “phải đưa Chủ nghĩa xã hội vào đời sống hằng ngày”, mang lại những thụ hưởng đối với người dân. Cho nên chỉ đạo này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính là sự tiếp tục của tinh thần chủ nghĩa Mác - Lênin. Đây cũng là thể hiện một cách sinh động học tập, vận dụng, làm theo phong cách, tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh, thực hành tư tưởng Hồ Chí Minh về Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, chúng ta có thể hiểu một cách giản dị: Chủ nghĩa xã hội là một xã hội tốt đẹp, ưu việt. Đời sống xã hội càng đầy đủ, đời sống tinh thần ngày càng phong phú. Ai cũng có công ăn việc làm, người dân no đủ và được hưởng cuộc sống hạnh phúc. Đây cũng là tiếp tục và cụ thể hoá đường lối đổi mới của Đảng ta. Vừa rồi Đại hội XIV nhấn mạnh Chủ nghĩa xã hội Việt Nam có 3 trụ cột quan trọng đó là kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa, nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Về thực tiễn, gợi mở của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rất sâu sắc. Trong 40 năm qua chúng ta đã đạt được nhiều thành tựu, nhiều lần lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã khẳng định cơ đồ, tiềm lực, vị thế, uy tín quốc tế của chúng ta ngày càng được nâng lên. Bên cạnh đó, chúng ta thấy vẫn còn tồn tại nhiều ngổn ngang, nhiều bất cập. Điển hình là khâu tổ chức thực hiện còn nhiều hạn chế. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ đạo, gợi ý cho Hà Nội nhưng cũng chính là nói chung cho cả nước; các ngành, các cấp cũng nhìn vào đó để suy ngẫm, hành động. Theo ông một xã, phường xã hội chủ nghĩa thì có những đặc điểm, đặc trưng gì? Hiệu quả phải đi vào chiều sâu và đặc biệt là phải đo lường được, đánh giá được rất cụ thể. Theo như dự thảo của Hà Nội, tôi thấy có 8 nhóm nội dung cốt lõi, 54 tiêu chí về mặt định lượng, bao quát tất cả các lĩnh vực từ kinh tế, chính trị, văn hoá, an ninh, quốc phòng, y tế, giáo dục,... Trong đó quan trọng là khẳng định người dân là chủ thể, là trung tâm, là động lực, là đích đến; sự hài lòng của người dân, hạnh phúc của nhân dân là thước đo. Do đó theo tôi, ở đây cần phải hiểu, thí điểm xã, phường xã hội chủ nghĩa không có nghĩa là nhà nước sẽ lo cho hết, nhà nước sẽ bao cấp hết mà là nhà nước sẽ đầu tư, nhà nước sẽ hỗ trợ trên tinh thần là Nhà nước và Nhân dân cùng làm. Có rất nhiều tiêu chí nhưng quan trọng nhất là làm cho bà con có cuộc sống tốt hơn, thu nhập cao hơn,... Thí điểm này không phải là làm đơn điệu, làm “đồng phục” giống nhau mà phải đảm bảo tính phong phú đa dạng. Làm như thế thì mô hình mới sống động, hấp dẫn, hiệu quả và người dân mới cần, chứ một mô hình máy móc, xơ cứng thì người dân không cần, mục tiêu sẽ không bao giờ đạt được. Vậy theo ông, việc triển khai thí điểm mô hình này ở trong thực tế sẽ có những thuận lợi và khó khăn nào? Hà Nội có đầy đủ những điều kiện để triển khai, để làm tốt. Thủ đô có đủ tiềm lực, điều kiện và đặc 9-10/5/2026 www.tienphong.vn THỜI SỰ 4 THEO CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH, CHÚNG TA CÓ THỂ HIỂU MỘT CÁCH GIẢN DỊ: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI LÀ MỘT XÃ HỘI TỐT ĐẸP, ƯU VIỆT. ĐỜI SỐNG XÃ HỘI CÀNG ĐẦY ĐỦ, ĐỜI SỐNG TINH THẦN NGÀY CÀNG PHONG PHÚ. AI CŨNG CÓ CÔNG ĂN VIỆC LÀM, NGƯỜI DÂN NO ĐỦ VÀ ĐƯỢC HƯỞNG CUỘC SỐNG HẠNH PHÚC. KHÔNG PHẢI LÀ NHÀ NƯỚC SẼ BAO CẤP HẾT MINH TUẤN (thực hiện) CHUYỆN CUỐI TUẦN Việc chọn đơn vị cấp cơ sở làm “phòng thí nghiệm thể chế” (sandbox) để lượng hóa cặn kẽ và trọn vẹn mô hình xã hội chủ nghĩa, là một chỉ dấu hết sức quan trọng cho tư duy quản trị xã hội mang tính kiến tạo trong tình hình mới. Từ cổ chí kim loài người đã trải qua nhiều hệ tư tưởng, thể chế chính trị, nhưng ước mơ nguyên thủy và vĩnh cửu của con người cũng chỉ có một: đó là được sống trong một xã hội tốt đẹp, công bằng, dân chủ, văn minh, tất cả vì con người. Từ mô hình “nhà nước lý tưởng” trong cuốn Cộng hòa của triết gia Hy Lạp cổ đại Plato từ hơn 2.400 năm trước, cho đến “xã hội không tưởng” Utopia của Thomas More trong cuốn sách kinh điển cùng tên gần 2.000 năm sau... Trở lại với chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Tại Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011), đã xác định rõ 8 đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa mà Việt Nam đang hướng tới, và đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Đó là: xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển; có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo; và có quan hệ hữu nghị, hợp tác với các nước trên thế giới. Rõ ràng đây cũng luôn là những đặc trưng/tiêu chí cơ bản và quan trọng nhất của một môi trường xã hội mà mỗi con người đều mong muốn được sống trong đó. Dẫu cho trải qua nhiều trăm năm, có những phương thức vận hành buộc phải thay đổi theo xu thế mới của thời đại, như tư duy kế hoạch hóa tập trung, bao cấp trước kia thay thế bằng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, thì “chất xã hội chủ nghĩa” vẫn còn đó. Hay như nguyên tắc phân phối “Làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu” nay đã là “làm theo năng lực, hưởng theo lao động”. Với đích hướng tới là dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Nay với “phường /xã xã hội "Thí nghiệm thể chế” từ xã, phường THÍ ĐIỂM XÃ, PHƯỜNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA: TS Nguyễn Anh Tuấn-Phó Viện trưởng Viện Chủ nghĩa Xã hội khoa học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (Tiếp theo trang 1)
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==