đô thị - có thời điểm bị bỏ hoang, cỏ mọc um tùm, một số hạng mục xuống cấp. Sự thiếu đồng bộ giữa phát triển dịch vụ và hạ tầng khiến trải nghiệm của du khách bị đứt đoạn. Bên cạnh đó, câu chuyện giá cả và cách ứng xử trong kinh doanh cũng từng để lại không ít vụ việc “xôn xao dư luận”. Tình trạng “chặt chém”, thiếu niêm yết giá, hàng rong bát nháo xuất hiện ở một số thời điểm, dù không phổ biến nhưng đủ để ảnh hưởng đến hình ảnh chung. Một số du khách phản ánh bị nâng giá hoặc gặp cảnh chèo kéo, khiến trải nghiệm về khu du lịch bị giảm sút. “Khách đến đông nhưng không phải ai cũng hài lòng. Có người nói thẳng là biển đẹp nhưng dịch vụ chưa tương xứng, nên họ cân nhắc quay lại”, một chủ nhà hàng tại Cửa Lò nói. Tuy là vấn đề không mới, nhưng nếu không giải quyết dứt điểm sẽ trở thành rào cản lớn. Niềm tin của du khách, một khi bị ảnh hưởng, sẽ rất khó khôi phục. Điều đó càng cho thấy yêu cầu phải thay đổi một cách toàn diện và quyết liệt hơn. LOAY HOAY TRONG VÒNG LẶP CŨ Trong bối cảnh đang cần đổi mới, Cửa Lò lại tiếp tục chịu tác động nặng nề từ thiên tai. Năm 2025, nhiều cơn bão lớn liên tiếp đổ bộ, gây thiệt hại nghiêm trọng cho hạ tầng ven biển và đời sống người dân. Xót xa nhất là hệ thống kè biển mới đầu tư “tiền tỷ”, được kỳ vọng là “lá chắn” bảo vệ bờ biển. Thế nhưng, trước sức mạnh cuồng nộ của sóng gió, nhiều đoạn kè đã bị đánh nát, xô lệch. Những khối bê tông vỡ vụn nằm ngổn ngang, trơ ra dưới nắng. Một số hạng mục cảnh quan bị hư hỏng, nhiều cây bị gãy đổ, bật gốc sau bão. Những “vết xước” này không chỉ ảnh hưởng đến mỹ quan, mà còn làm gián đoạn quá trình chỉnh trang đô thị. Ông Ngô Đức Kiên - Bí thư Đảng ủy phường Cửa Lò chia sẻ: “Năm 2025, các cơn bão dồn dập với cường độ lớn đã gây thiệt hại rất nặng nề. Nhiều hạng mục hạ tầng ven biển, trong đó có hệ thống kè mới đầu tư, bị hư hỏng nghiêm trọng. Đây là yếu tố khách quan, ngoài mong muốn, nhưng đã khiến quá trình chỉnh trang, xây dựng đô thị du lịch của Cửa Lò bị ảnh hưởng”. Sau thiên tai, điều khó không chỉ là khắc phục hậu quả mà còn là tìm hướng đi bền vững hơn. Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, Cửa Lò buộc phải lựa chọn cách vừa chỉnh trang tạm để phục vụ mùa du lịch, vừa chờ những giải pháp căn cơ. Một số khu vực hư hỏng được sửa chữa, nhưng tiến độ còn chậm do vướng quy trình thủ tục đầu tư. Có những đoạn chưa thể khắc phục ngay, chính quyền buộc phải quây tôn tạm thời để đảm bảo an toàn, nom xấu xí và ảnh hưởng đến mỹ quan. “Chúng tôi xác định phải làm từng bước, ưu tiên những hạng mục cấp thiết. Trong khi chờ quy trình đầu tư, địa phương huy động lực lượng tại chỗ để dọn dẹp, chỉnh trang, đảm bảo cơ bản cảnh quan phục vụ mùa du lịch”, một lãnh đạo Cửa Lò cho biết thêm. Thực tế cho thấy, du lịch Cửa Lò từng phát triển nhanh nhưng thiếu định hướng dài hạn, chủ yếu dựa vào mùa hè và lợi thế tự nhiên. Mô hình kinh doanh nhỏ lẻ, manh mún giúp tăng trưởng nhanh trong giai đoạn đầu, nhưng lại không tạo được nền tảng bền vững. Khi nhu cầu du khách thay đổi theo hướng chất lượng cao hơn, cách làm cũ bắt đầu bộc lộ hạn chế. Du khách không chỉ cần tắm biển, mà còn cần một không gian nghỉ dưỡng đồng bộ, tiện nghi và văn minh. Khi những yếu tố này chưa được đáp ứng đầy đủ, khả năng giữ chân khách trở nên khó khăn. Bên cạnh đó, không gian bị thu hẹp, hạ tầng quá tải, thiếu sự liên kết chung, cộng thêm thiên tai đã làm lộ rõ giới hạn của mô hình cũ. Khi “chiếc áo” không còn phù hợp, việc thay đổi trở thành yêu cầu tất yếu. Đó không chỉ là câu chuyện chỉnh trang đô thị, mà còn là thay đổi trong tư duy làm du lịch. Cửa Lò đứng trước một ngã rẽ quan trọng. Và từ chính những khó khăn ấy, một hành trình đổi mới buộc phải bắt đầu. “Còn nữa” NGỌC TÚ 9 n Thứ Tư n Ngày 22/4/2026 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ học nên các nhà văn không thể đưa ra cách nhận diện AI rõ ràng. “Chỉ có cách đọc và tự mình cảm nhận thôi”, nhà văn Trần Thanh Cảnh chia sẻ. THU HỒI LÀ ĐÚNG NHƯNG… CŨNG KHÓ Nhà phê bình văn học Ngô Thảo cho rằng, thời đại của AI thì nhà văn cũng nên nhập cuộc, học để sử dụng tốt AI như một phương tiện kỹ thuật. “Song không nên coi mình là tác giả của sản phẩm do AI làm ra, đừng cố tình nhầm lẫn”, nhà phê bình nhấn mạnh. Khi AI tung hoành, tự trọng của người cầm bút càng phải nâng cao. Nếu nhà văn đảm bảo tác phẩm họ đưa ra trước độc giả hay tham gia một cuộc thi văn chương nào đó là độc bản và do chính họ tạo nên (giống như các họa sĩ có giấy chứng nhận cam kết về tác phẩm của họ là “hàng thật”) thì không cần đội ngũ truy vết. Nhưng trước khi AI ra đời, vấn đề “đạo” văn đã nan giải, đạo đức của một số người cầm bút khiến khán giả phải suy nghĩ, hoang mang. Nhà văn Ngô Thảo không lạc quan với việc truy vết AI trong sáng tác. Ông nhận định: “Khả năng của AI rất lớn, ngay mảng âm nhạc, nghệ sĩ cứ nói nhạc AI không cảm xúc nhưng khán giả lại cho rằng ca sĩ ảo hát cảm xúc gấp mấy lần ca sĩ thật. Phát hiện đạo AI chẳng phải việc dễ dàng. Mới đây, nhà thơ Vương Trọng vừa đưa lên trang cá nhân của ông ấy bài nhận xét về thơ của ông Bên mộ Nguyễn Du, do AI viết. Vương Trọng tâm đắc với bài viết của nhà phê bình ảo, chưa chắc nhà phê bình thật đã làm được điều đó. Kiến thức AI mênh mông và khả năng diễn đạt của nó nhanh và tốt”. Theo Chủ tịch Hội đồng văn xuôi Hội Nhà văn Việt Nam, nếu phát hiện đạo AI thì thu hồi là đúng. Song ông lại nêu ra những vấn đề khó khăn khác. Đó là việc cần phân biệt “đạo” hay chỉ là ảnh hưởng. Nếu ảnh hưởng AI thì ảnh hưởng bao nhiêu phần trăm? Nếu là “đạo” thì “đạo” bao nhiêu phần trăm hay “cắp” 100 %”. AI xâm lấn văn chương Việt chưa nhiều như trong lĩnh vực âm nhạc. Vẫn chưa thấy những tác giả công bố tác phẩm “bắt tay” với AI. Các nhà văn, nhà thơ vẫn chỉ sử dụng AI như công cụ giải trí khi đề nghị nó làm giúp bài thơ, viết hộ điếu văn hay bình tác phẩm của họ. Nhưng trong tương lai gần chưa biết điều gì xảy ra. Giải văn chương ở nước ngoài quy định chặt chẽ về việc sử dụng AI. Ở New Zealand, chỉ vì dùng AI để thiết kế bìa sách mà hai cuốn sách bị loại, không được quyền tranh giải sách Ockham, dù được đánh giá rất tốt về nội dung. Giải thưởng này trị giá tới 65.000 đô la New Zealand. Ngay độc giả nước ngoài cũng không dễ chấp nhận khi tác phẩm giành giải văn chương lại sử dụng AI. Một nữ nhà văn Nhật Bản tiết lộ đã sử dụng AI để viết cuốn tiểu thuyết giành giải thưởng sách. Dù dung lượng sử dụng không nhiều 5% được lấy trực tiếp từ AI song tiết lộ này gây chấn động, đặc biệt với độc giả. ĐÀO NGUYÊN “Thách thức của nhà văn bây giờ là mở rộng kiến thức của mình, phải cao hơn AI thì mới thắng được AI”, nhà văn Ngô Thảo nói. Ông phân tích: “Sáng tạo là văn hóa, ai có vốn văn hóa giàu có hơn sẽ tạo ra những tác phẩm cao hơn. Cho nên đây là sự thách thức với sự học tập về văn hóa của người Việt nói chung, tác giả trẻ nói riêng. Trước đây, những nhà văn viết bằng bản năng, hầu hết các tác phẩm của họ nổi tiếng từ 17 tuổi, từ Tô Hoài, Chế Lan Viên, Hàn Mặc Tử. Nhưng những tác phẩm ấy vẫn chỉ là những tác phẩm đầu đời vì chủ yếu được viết bằng năng khiếu, bản năng”. Thách thức của thế hệ trẻ bây giờ là nâng cao nhận thức và trí tuệ. Nhà phê bình Ngô Thảo dẫn lời giáo sư Hoàng Ngọc Hiến từng nói: Không ai đào tạo được nhà văn nhưng nhà văn nên có ngoại ngữ để có thể tiếp cận nhiều nền văn hóa khác nhau. Và cần học rộng, không chỉ học đại học là đủ mà phải học trên đại học. Một số tài năng văn chương Việt ở nước ngoài có quỹ đào tạo thiên tài hỗ trợ để mở rộng kiến thức. Cho nên hãy “học nữa, học mãi”. “Đừng ngồi trách AI và so sánh với nó”, ông nói. Thống kê của phường Cửa Lò, một số cơn bão năm 2025 với sức tàn phá kinh hoàng đã gây xói lở khu lâm viên đường Bình Minh với chiều dài gần 3,8km; làm sập, hư hỏng 5 đoạn kè biển. Hơn 800 nhà dân và cơ sở kinh doanh bị ngập, hư hỏng; nhiều hạng mục tường rào, đường giao thông bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Liên tiếp những cơn bão trong năm 2025 khiến hạ tầng của Cửa Lò bị thiệt hại nghiêm trọng. Nhiều đoạn bờ kè chưa được khắc phục, chính quyền đã quây tôn, nom xấu xí, mất mỹ quan Cửa Lò từng bùng nổ du khách nhưng khó giữ chân vì cách làm du lịch Tập thơ của Lầu Văn Mua có những bài thơ “đạo” thơ nước ngoài chưa nuột. Tác giả bị nghi ngờ “cậy nhờ” AI dịch giúp
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==