“5 năm trước, chúng tôi, những người sản xuất âm nhạc đã nghe phong thanh đâu đó rằng AI sẽ phát triển nhanh chóng và tác động vào thị trường. Bản thân tôi cũng chuẩn bị cho kịch bản sẽ có một ngày âm nhạc của AI xuất hiện và đứng song song với mình. Song, tôi không nghĩ mọi thứ xảy ra chóng vánh như vậy. Ngay lúc này, nhạc AI đã phát triển quá nhanh so với dự đoán”, producer Hoaprox nhận định trong cuộc phỏng vấn với Tiền Phong. Có nhiều nghệ sĩ không cần (hoặc không thể) nổi tiếng. Nhiều năm qua, họ vẫn sống khỏe cùng nghề sản xuất âm nhạc từ việc đứng sau đồng nghiệp nổi tiếng hơn (ghost). Một nhóm rất đông nghệ sĩ khác kết hợp cùng các cá nhân, tổ chức, thậm chí là những tập đoàn rất lớn để làm nhạc chuyên khai thác doanh thu từ YouTube và đa nền tảng DSP. Đó là những danh sách phát (playlist) để đáp ứng các tệp khán giả đặc thù như nghe nhạc để chữa lành, tập thể dục, dung nạp năng lượng hay các dòng nhạc chuyên biệt được phát nơi công cộng. NHẠC CÔNG NGHIỆP PV Tiền Phong tìm tới anh K.T, một producer trẻ tuổi nhưng đã có nhiều năm làm nhạc cho các đơn vị để khai thác nhạc số. Anh chia sẻ: «Chỉ một năm trước, tôi vẫn được các đơn vị đặt hàng sản xuất nhạc không lời, nhạc cover để khai thác trên nhiều nền tảng như YouTube, TikTok. Từ đầu năm 2026, họ không liên hệ tôi nữa. Tôi gặng hỏi, mới biết các đơn vị đã chuyển sang mô hình làm nhạc từ AI, đáp ứng được 2 yếu tố là nhanh và rẻ. Tôi hỏi họ: ‘Chất lượng thì sao?’. Họ nói rằng đây là nhạc công nghiệp để mang về doanh thu, chất lượng chỉ là một yếu tố nhỏ, chỉ cần phù hợp là được”. Một producer khác là M.T khá có tiếng trong giới Rn’B và Rap/Hip hop Việt chia sẻ với PV Tiền Phong về câu chuyện AI đã tác động họ ra sao. Anh thổ lộ: “Ngoài việc làm nhạc thuần túy cho chính bản thân và nghệ sĩ khác, tôi âm thầm làm một công việc là ghost cho nghệ sĩ khác. Nghĩa là tôi sẽ đứng sau họ, giúp họ lên ý tưởng sản xuất, làm ra bản phối demo hoặc thậm chí sản xuất trọn vẹn một sản phẩm. Họ trả tiền cho tôi để mua đứt và họ được quyền đứng tên. Sản xuất xong là mọi thứ kết thúc”. “Công đoạn sản xuất demo beat, lên ý tưởng sáng tác hoặc viết giai điệu ban đầu khá phổ biến trong giới ghost producer. Bây giờ, cơ hội để làm những việc kiểu này ít dần vì các nhạc sĩ, nhà sản xuất và ca sĩ đã có AI. Ví dụ, một ca sĩ biết sáng tác nhưng không làm nhạc được. Ngày xưa, họ phải tìm tới chúng tôi để lên ý tưởng sản xuất. Bây giờ, họ chỉ cần dán ca từ vào Suno, nền tảng cho họ hàng trăm bài hát ý tưởng chỉ trong một ngày”. Khi nhạc AI chưa chi phối mạnh mẽ như hiện tại, những cá nhân, tổ chức làm nhạc số lượng lớn tạo ra công việc cho nhiều nghệ sĩ. Ngay cả chủ nhân của những bản hit hàng trăm triệu view trên thị trường nhạc Việt cũng không thể bỏ qua cơ hội này nếu được ngỏ lời, vì công đoạn sản xuất đơn giản và nhận về “tiền tươi” ngay lập tức. Còn bây giờ, tình thế đảo chiều hoàn toàn. Những bản nhạc kiểu này đã nằm gọn trong phạm vi sản xuất của AI Suno. Chỉ với 600.000 đồng/tháng cho một tài khoản Suno, người dùng có thể tạo được hàng trăm bài nhạc. Suno giờ cấp luôn bản quyền cho một bài nhạc được sản xuất từ tài khoản lớn nhất (pro), do đó càng xóa nhòa khoảng cách giữa AI và con người. CHẠY ĐUA VỚI AI Những chia sẻ từ các producer là thực tế cho thấy có nhiều công việc trong dây chuyền sản xuất âm nhạc đang bị AI thay thế trực tiếp. Đó là chưa kể đến một số công việc đặc thù mà giới nghệ sĩ từng có cơ hội kiếm thù lao như: hát demo, xử lý tệp thô thu âm giọng hát… sẽ dần biến mất khi giọng hát AI ngày càng hay, được tối ưu hóa và sẽ xuất hiện các công cụ để giúp producer hậu kỳ âm thanh. Producer K.T nói: “Những đơn vị làm nhạc số lượng lớn mỗi ngày để khai thác nhạc số, họ không quan tâm chất lượng. Họ làm theo thị hiếu của khán giả theo từng phạm vi khai thác. Vậy nên khi có AI hỗ trợ, họ dẹp hết toàn bộ đội ngũ nghệ sĩ và chỉ tuyển về một số người chuyên nghiên cứu prompt để làm nhạc trên Suno. Một người chuyên dùng Suno có thể tạo ra hàng chục bài nhạc mỗi ngày. Với tốc độ sản xuất đó, nghệ sĩ không theo kịp và việc chúng tôi bị thải loại là đương nhiên”. Và rồi, các nghệ sĩ nhận ra một điều, những thứ mà họ làm tốt thời gian qua khi là một “producer ẩn mình” hóa ra bị AI thay thế ngay lập tức. Những đơn đặt hàng sản xuất nhạc theo kiểu “trả KPI” sẽ dần biến mất. Và mô hình “ghost” sẽ dần không còn được ưa chuộng khi bất kỳ ai cũng có trợ lý đắc lực là các công cụ làm nhạc AI. Các nghệ sĩ phải bước ra phòng thu và thoát khỏi cái bóng của một ghost producer để chạy đua với chính AI. Nếu là nhạc sĩ, cần có những bản hit tạo tiếng vang trên thị trường để xây dựng thương hiệu của một “hit maker”. Và khi là ca sĩ, hiển nhiên phải có sản phẩm ghi dấu ấn trên thị trường, được xuất hiện thường xuyên trên các sân khấu. Những nghệ sĩ đang hoạt động ở thị trường mainstream cũng chịu tác động trực tiếp từ AI. Khi có những bản hit xuất hiện như Hôn lễ của em và 50 năm về sau, phản ánh một điều, nhạc AI giờ có thể gây khuynh đảo đường đua. Các nghệ sĩ cần nâng cấp toàn diện chất lượng âm nhạc: Sáng tác cần có chiều sâu, bản phối phải lớp lang hơn và chất lượng hậu kỳ âm nhạc cần ở chất lượng vượt trội. “Tôi không thể phụ thuộc vào phòng thu và ngồi một chỗ làm nhạc nữa. Tôi phải biết chơi một nhạc cụ nào đó. 5-10 năm sau, có thể tôi trở thành một nhạc sĩ nhạc cụ hoặc là một producer có tiếng hơn. Bất kỳ kịch bản nào xảy ra cũng được, miễn là thoát hoàn toàn khỏi sự chi phối của AI để thật sự tồn tại ở công việc này”, K.T nói.n www.tienphong.vn VĂN HÓA 12 18-19/4/2026 TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI) ĐÃ THỰC SỰ BƯỚC VÀO THỊ TRƯỜNG VÀ BẮT ĐẦU CẠNH TRANH TRỰC TIẾP VỚI CÁC NGHỆ SĨ VIỆT Ở NHIỀU PHÂN KHÚC CỦA NGÀNH ÂM NHẠC. NGHỆ SĨ MẤT VIỆC VÌ HƯƠNG LY AI Suno làm nhạc cực nhanh và đa dạng màu sắc Suno là một trong những công cụ làm nhạc AI phổ biến nhất hiện tại. Theo phiên bản mới nhất của Suno, nền tảng này có thể sản xuất một bài nhạc chỉ trong vài chục giây. KÍNH LĂNG Giải mã một cơn sốt Chỉ chừng đó thôi đang “sốt” qua tiếng hát Quốc Thiên. Lâu nay, ca khúc ăn theo độ nóng của phim ảnh không thiếu. Nhưng trường hợp “đứa con tinh thần” của cố nhạc sĩ Phạm Duy (1921-2013) lại khác. Đây không phải nhạc phẩm viết riêng cho phim Hẹn em ngày nhật thực mà nó đã có đời sống riêng thăng trầm trước đó. Theo nhà sưu tập nhạc xưa Phương Chánh Hùng, “Chỉ chừng đó thôi là bài hát mà cố nhạc sĩ Phạm Duy đo ni đóng giày cho con trai cả của mình, ca sĩ Duy Quang, hát”. Trong dòng chảy âm nhạc trước 1975, Chỉ chừng đó thôi không phải nhạc phẩm phổ biến rộng rãi. “Không nhiều người biết bài hát này”, nhà sưu tập nói. Song trước khi “sốt” cùng với phim Hẹn em ngày nhật thực thì Chỉ chừng đó thôi từng “sốt” ở hải ngoại một thời gian dài, trở thành ca khúc quen thuộc với ca sĩ và khán giả yêu mến dòng nhạc xưa. Chỉ chừng đó thôi phần lời có công của cố thi sĩ Nguyễn Tất Nhiên (1952-1992). Không phải lần đầu tiên Phạm Duy phổ nhạc cho thơ Nguyễn Tất Nhiên. Khúc tình buồn của cố thi sĩ từng được cố nhạc sĩ phổ nhạc thành bài hát Thà như giọt mưa: “Thà như giọt mưa vỡ trên tượng đá, thà như giọt mưa khô trên tượng đá/Thà như mưa gió đến ôm tượng đá, có còn hơn không, có còn hơn không”. Ông cũng từng phổ nhạc bài Ma Soeur của Nguyễn Tất Nhiên thành bài Em hiền như Ma Soeur: “Đưa em về dưới mưa/Nói năng chi cũng thừa/ Như mưa đời phất phơ/Chắc ta gần nhau chưa?”. Nhưng Phạm Duy không bê nguyên xi thơ của Nguyễn Tất Nhiên vào nhạc của mình, ông luôn thổi hồn vào đó. Vì vậy, những ca khúc phổ thơ của Phạm Duy có sức sống mạnh mẽ, vượt qua thử thách của thời gian. Chỉ chừng đó thôi là một ví dụ. Trải qua nửa thế kỷ, bài hát vẫn gây xúc động với khán giả hôm nay. Không ít người mua vé xem phim Hẹn em ngày nhật thực vì mê Chỉ chừng đó thôi của Phạm Duy - Nguyễn Tất Nhiên. Tuy là ca khúc phổ thơ nhưng lại bắt nguồn từ một chuyện tình có thật của cố nhạc sĩ được tiếng đào hoa. Người đẹp có tên Lệ Lan (Alice) đã gửi cho nhạc sĩ một bức thư trước khi “theo chồng bỏ cuộc chơi”: “Mười năm, quá đủ cho một mối tình đẹp và một đời người ngắn ngủi (…). Từ đây đến ngày cưới có thể L. sẽ xin gặp chú một, hai lần nữa. Chẳng để làm gì cả. L. chắc chú cũng nghĩ như L. Chẳng có gì bi thảm. Chẳng có gì tiếc hận. Một mối tình đẹp kết thúc một cách êm ái”. Trong gia tài ca khúc giàu có, Chỉ chừng đó thôi có vị trí đặc biệt với Phạm Duy; ông từng nói: “Với tôi, có ba bài hát đánh dấu thời điểm tôi yêu, tôi xa và tôi quên bà ấy là Ngày đó chúng mình, Nghìn trùng xa cách, Chỉ chừng đó thôi ”. Nhà sưu tập nhạc xưa Phương Chánh Hùng nhận định, những bài nhạc xưa có giá trị sẽ vượt thời gian và không gian, vì từ giai điệu đến ca từ chạm đến trái tim người nghe. Ông tin những sáng tác như vậy sẽ thách thức trí tuệ nhân tạo (AI). Thời gian qua, ca sĩ AI cũng tìm đến nhạc xưa để hát lại và tạo nên những cơn sốt. Nhạc xưa hay nhạc nay chỉ là cách phân định ca khúc về mặt thời gian, chỉ có nhạc hay mới sống. MIU MIU
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==