15 n Thứ Hai n Ngày 20/1/2025 XÃ HỘI GIÁ GẠO LAO DỐC Vài ngày nay, tại tỉnh Tiền Giang xảy ra tình trạng nhiều nhà máy xay xát, chế biến lúa gạo mở kho xả hàng gạo với giá giảm mạnh, giảm tới 200.000 đồng/bao dẫn đến hiện tượng người dân đổ xô đi mua tích trữ gạo. Chủ một doanh nghiệp chuyên cung cấp gạo nội địa tại TX Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang cho biết: “Trước giờ giá gạo có giảm nhưng cũng không nhanh đến vậy. Chỉ trong vòng 1 tháng mà giá gạo giảm khoảng 2.000 đồng/kg, doanh nghiệp không trở tay kịp. Với tình hình này, giá gạo khó tăng trở lại nên buộc phải xả hàng với giá rẻ để gom vốn hoặc trả tiền ngân hàng”. Tháng 12/2024, giá gạo xuất khẩu bắt đầu đà giảm. Từ một nước tự tin với giá gạo đắt đỏ nhất thế giới vào tháng 11/2024, đến nay giá gạo của Việt Nam đã giảm xuống thấp nhất so với các nước xuất khẩu gạo mạnh trong khu vực. Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), ngày 19/1, giá gạo 5% tấm của Việt Nam chỉ còn ở mức 419 USD/tấn, thấp hơn gạo của nhiều nước trong khu vực (Thái Lan: 460 USD/tấn; Ấn Độ: 433 USD/tấn; Pakistan: 477 USD/tấn) và ở mức thấp nhất trong nhiều năm qua. Tương tự, giá gạo 25% tấm và 100% tấm cũng giảm sâu, lần lượt ở mức 395 USD/tấn và 326 USD/tấn. Ông Nguyễn Ngọc Nam - Chủ tịch VFA - cho rằng, giá gạo lao đốc là do Ấn Độ chấm dứt lệnh hạn chế xuất khẩu và dự kiến thu hoạch vụ mùa bội thu, đẩy nguồn cung gạo lên cao vào năm 2025. Ngoài ra, một trong những nguyên nhân chính khiến giá gạo Việt Nam xuất khẩu giảm còn là do Philippines, thị trường nhập khẩu lớn nhất, tạm ngừng nhập khẩu gạo, chờ vụ mùa đông xuân sắp tới. ĐỨT GÃY CHUỖI GIÁ TRỊ Theo ông Đặng Kim Sơn - nguyên Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn, việc lúa vào mùa thu hoạch nhưng vẫn đứng trên ruộng, thu hoạch về, thương lái không mua; nhà máy xay xát, chế biến lúa gạo ùn ứ hàng, phải xả kho với giá rẻ… là tình trạng đáng lo ngại với ngành hàng lúa gạo được coi là thế mạnh của Việt Nam. Theo ông Sơn, trước đây tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) cũng từng xảy ra tình trạng trên, khi đó Nhà nước đã áp dụng một số biện pháp để bình ổn thị trường như tạo cơ chế cho ngân hàng hỗ trợ lãi cho doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu lúa gạo vay tiền mua lúa gạo từ người dân. “Việt Nam đã không ít lần phải làm như thế để tạo dòng luân chuyển về tài chính trong lúa gạo, để nông dân bán được lúa gạo, có tiền tái sản xuất vụ sau”, ông nói. Tuy nhiên, ông Sơn cho biết đó chỉ là cách xử lý ngắn hạn; để xử lý dài hạn, cần có nhiều biện pháp căn cơ hơn là phải đảm bảo dòng chảy của chuỗi lúa gạo. Điều này đặt ra bài toán xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh. Trong đó, việc gắn kết giữa các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu lúa gạo với nông dân và địa phương chuyên canh lúa gạo để các bên có thể chia sẻ với nhau cả về lợi nhuận và rủi ro. “Việc này nói nhiều rồi nhưng vẫn chưa làm được, chuỗi giá trị vẫn đứt đoạn”, ông nói. Hiện nay, quy trình mua bán diễn ra thường là thương lái có hợp đồng đấu thầu trên thị trường rồi mới thu mua lúa gạo của nông dân. Việc này gây rủi ro cho cả hai phía. “Giá lúa gạo trong nước mà lên cao thì doanh nghiệp chết, như đợt vừa rồi khi ký hợp đồng xuất khẩu xong thì giá gạo của nông dân lên cao, dẫn đến doanh nghiệp bị thua lỗ. Nhưng khi giá xuống, nông dân lại chết vì các thương lái ép giá”, ông Sơn nói. Từ thực trạng trên cho thấy, khâu căn cơ nhất là xây dựng cơ chế, chuỗi giá trị làm thế nào để tạo được mối liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và nông dân. “Chỉ có một cách duy nhất để hàng triệu nông dân kết nối với hàng vạn, hàng nghìn doanh nghiệp để cùng nhau chia sẻ rủi ro và lợi ích. Đó là xây dựng chuỗi giá trị bền vững”, ông Sơn nhận định. Để làm được điều đó, việc đầu tiên là nông dân cần tổ chức lại với nhau, kết nối với nhau trong các hợp tác xã, hội nông dân. Tiếp theo là các doanh nghiệp phải liên kết với nhau, từ doanh nghiệp chế biến đến doanh nghiệp xuất khẩu, đầu vào vật tư. Cuối cùng là xây dựng đại diện ngành hàng, trong đó có đại diện của Nhà nước, đại diện của nông dân, người sản xuất, người chế biến, người kinh doanh. Để từ đó cùng ra quyết định sản xuất bao nhiêu, nhắm vào thị trường nào, xuất khẩu với giá như thế nào. Tất cả phải được điều hành hướng đến lợi ích chung. “Bây giờ mới tiến hành là quá chậm, nhưng chúng ta phải tổ chức lại hội đồng ngành hàng, xây dựng chuỗi giá trị lúa gạo, cùng nhau kết bè vượt qua bão giá, vượt qua khó khăn”, ông Sơn nói. THANH HUYỀN Thu hoạch lúa tại ĐBSCL ẢNH: CẢNH KỲ Lúa vào mùa thu hoạch nhưng vẫn ở trên ruộng, thu hoạch về, thương lái không mua; nhà máy xay xát, chế biến lúa gạo ùn ứ hàng, phải xả kho với giá rẻ, dẫn đến hiện tượng người dân đổ xô mua tích trữ. Giá gạo xuất khẩu lao dốc kéo theo giá lúa gạo trong nước đi xuống, doanh nghiệp sản xuất, chế biến, xuất khẩu lúa gạo và bà con nông dân đang bị tác động mạnh. Hiện nay, dù vào vụ thu hoạch chính nhưng giao dịch lúa gạo tại các địa phương gần như ngưng trệ. Các doanh nghiệp không xuất được hàng khiến cho thương lái ít thu mua lúa, gạo thậm chí bỏ cọc dù đang vào chính vụ. Nhiều nhà máy xay xát, chế biến lúa gạo phải mở kho xả hàng với giá rẻ. Vì sao dân đổ xô mua gạo? Bác sĩ Trần Anh Hùng - Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Y tế huyện Krông Búk (Đắk Lắk) cho biết, đang đối mặt nhiều khó khăn khi các bác sĩ lần lượt chuyển đi. Từ năm 2022 đến nay, tại Trung tâm Y tế huyện Krông Búk có 2 bác sĩ bỏ việc và 3 người xin chuyển công tác. Trung tâm đang thiếu tới 15 bác sĩ, chủ yếu là bác sĩ chuyên khoa như: răng hàm mặt, tai mũi họng, mắt, da liễu. Đặc biệt, do thiếu bác sĩ ngoại, sản, gây mê, nên Trung tâm chưa triển khai phương pháp phẫu thuật. Theo bác sĩ Hùng, Trung tâm có 174 cán bộ, công nhân, viên chức, người lao động. Đơn vị đã tự chủ tài chính ở mức 3, song lượng bệnh nhân đến khám quá ít nên lâu nay, cán bộ, bác sĩ, nhân viên chỉ có nguồn thu nhập duy nhất từ tiền lương. Lương bác sĩ (tính theo hệ số mới, tính cả phụ cấp nghề nghiệp, tiền trực…) vào khoảng 8-9 triệu đồng/tháng. Bác sĩ lâu năm thì lương cao hơn một chút nhưng cũng chỉ hơn 10 triệu đồng/tháng. Mức thu nhập không tương xứng với tính chất công việc của bác sĩ là một trong những lý do khiến nhiều người xin chuyển công tác, thậm chí bỏ việc. Để thu hút và giữ chân bác sĩ, theo Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Y tế huyện Krông Búk, cần phải gia tăng nguồn thu cho đơn vị. Để làm được điều này, Trung tâm đã xin chủ trương triển khai kỹ thuật chạy thận nhân tạo. Về nhân lực, bác sĩ Hùng khẳng định, Trung tâm đáp ứng đủ điều kiện. Riêng bản thân ông đã được đào tạo và có chứng chỉ về kỹ thuật này, từng được làm nghề. Về đội ngũ triển khai, Trung tâm sẵn sàng cử một êkíp đi đào tạo. Vấn đề mấu chốt là không có máy móc để thực hiện. Theo tính toán của bác sĩ Hùng, để vận hành 1 máy chạy thận, tổng chi phí khoảng 2 tỷ đồng. Như vậy, nếu đầu tư cho Trung tâm 10 máy, sẽ vào khoảng 2030 tỷ đồng. Trung tâm nhiều lần kiến nghị nhưng cấp trên nói chưa có nguồn đầu tư. “Máy ở đâu, bệnh nhân theo đó. Hiện, nhiều người bệnh phải lên thành phố Buôn Ma Thuột và các nơi khác để chạy thận. Nếu được đầu tư máy móc để triển khai dịch vụ chạy thận nhân tạo, Trung tâm sẽ có nguồn thu tăng thêm, góp phần tạo thêm việc làm và thu nhập, đảm bảo đời sống cán bộ, công nhân viên, người lao động”, bác sĩ Hùng nhấn mạnh. Theo báo cáo của UBND tỉnh Đắk Lắk, từ năm 2021 đến nay, hơn 160 viên chức y tế xin thôi việc, trong đó 84 bác sĩ. Đáng chú ý, đa số bác sĩ đều có trình độ sau đại học, làm việc tại các bệnh viện tuyến tỉnh và trung tâm y tế tuyến huyện, thuộc các chuyên ngành quan trọng như nội, ngoại, sản, nhi, chẩn đoán hình ảnh, răng hàm mặt, tai mũi họng. Nguyên nhân bác sĩ bỏ việc, chuyển công tác chủ yếu xuất phát từ áp lực công việc ngày càng gia tăng, môi trường làm việc tiềm ẩn nhiều rủi ro, và chế độ đãi ngộ chưa đáp ứng được kỳ vọng. Thực trạng này đặt ra thách thức lớn trong việc duy trì và phát triển chất lượng nguồn nhân lực y tế tại địa phương. HUỲNH THỦY Bác sĩ làm việc trong môi trường nhiều áp lực Trong vòng 4 năm, trên 160 viên chức y tế Đắk Lắk xin thôi việc. Riêng 1 trung tâm y tế có tới 5 bác sĩ bỏ việc, xin chuyển công tác; nơi này đang đối mặt nhiều khó khăn khi thiếu tới 15 bác sĩ. Lương bác sĩ (tính theo hệ số mới, tính cả phụ cấp nghề nghiệp, tiền trực…) vào khoảng 8-9 triệu đồng/tháng. Bác sĩ lâu năm thì lương cao hơn một chút nhưng cũng chỉ hơn 10 triệu đồng/tháng. TRUNG TÂM Y TẾ Ở ĐẮK LẮK: Thiếu trầm trọng bác sĩ
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==