8 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Hai n Ngày 1/4/2024 Nghề làm đá chẻ Hòa Sơn ra đời vào khoảng năm 2002, xuất phát từ một vài hộ dân mua nguyên liệu đá được khai thác từ các mỏ đá trên địa bàn xã Hòa Sơn, sau đó được người dân cắt, chẻ thành các sản phẩm trang trí, làm nội thất bán ra thị trường và được nhiều người đón nhận. Đến nay, làng đá chẻ đã hơn 20 năm hình thành, có hơn 100 hộ làm nghề, với hơn 500 lao động làm việc tại các cơ sở. MỒ HÔI VÀ CẢ MÁU TRÊN TỪNG PHIẾN ĐÁ Chúng tôi có mặt tại làng đá chẻ Hòa Sơn vào một ngày nắng gắt, nóng hừng hực. Con đường vào thôn Xuân Phú bị bao phủ bởi nhiều lớp bụi đá trắng xóa, tiếng máy cưa lên đá chát chúa, điếc tai nhức óc. Giữa nóng nực, hàng trăm lao động đang tất bật làm việc trong làng khói bụi mù mịt. Tưởng chừng nghề nặng nhọc này chỉ dành cho những người đàn ông sức dài vai rộng, nhưng khi bước vào bên trong mới ngỡ ngàng khi đa số ở đây là những người phụ nữ chân yếu tay mềm. Những đôi tay chai sạn của những người mẹ, người bà đang thoăn thoắt làm đủ công việc từ đập đá, cưa đá, chẻ đá. Trong căn chòi phủ kín bụi đá, bà Nguyễn Thị Luận (60 tuổi, trú thôn Phú Hạ) đang tất bật với công việc của mình. Bà Luân là một trong số chị em làm nghề lâu nhất ở đây. Trải qua không biết bao nhiêu cơ cực, đến bây giờ cuộc sống gia đình bà đã ổn định hơn nhờ nghề đục đẽo những phiến đá. Ngồi xuống bên đống đá được chồng cắt sẵn, vừa chẻ đá bà Luận vừa kể lại những ngày tháng mình mới vào nghề. Ngày đầu lập làng nghề, các cơ sở làm đá tại Hòa Sơn chỉ nhận những người đàn ông có sức khỏe, còn phụ nữ họ không dám nhận vì sợ việc nặng nhọc không làm được. “Thời điểm đó dẫu biết nghề làm đá này nguy hiểm và đem đến nhiều bệnh tật vì phải tiếp xúc với bụi bặm từ ngày này qua ngày khác nhưng chúng tôi vẫn chọn làm vì có công việc là mừng lắm. Dẫu cực khổ đến mấy vẫn làm vì con cái, vì miếng cơm manh áo qua ngày. Lúc đó nghề chẻ đá này cũng mang đến thu nhập cao nên phụ nữ trong làng đều kéo nhau xin vào các xưởng đá để làm việc”, bà Luận kể. Bà Luận bảo: Cái nghề cực khổ này, cứ 10 người làm thì có đến 9 người mắc bệnh về đường hô hấp vì hít phải bụi đá hàng ngày. Rồi thoái hóa cột sống khi về già do ngồi liên tục mỗi ngày, bưng vác nặng. Việc bị đá bắn trúng chân tay hay bụi đá văng vào mắt, cưa đá bị đứt tay là chuyện bình thường như cơm bữa. Lâu ngày tay Hàng ngàn sản phẩm đá làm ra từ những đôi tay phụ nữ ở Hòa Sơn Nghề chẻ đá đối với cánh mày râu vốn không hề đơn giản, với phụ nữ lại càng vất vả, nặng nhọc gấp bội. Ở xã Hòa Sơn (huyện Hòa Vang, TP Đà Nẵng) lại có nhiều phụ nữ trầy trật bám nghề đập đá, chẻ đá nặng nhọc này để mưu sinh, nuôi con ăn học thành tài. nDUY QUỐC PHÓNG SỰ Làng đàn bà chẻ đá Một góc làng đá ở xã Hòa Sơn, Hòa Vang, TP Đà Nẵng ẢNH: DUY QUỐC Đêm nhạc diễn ra tại tầng 1 của căn nhà ống mặt tiền chỉ tầm 3m tại con ngách tuy nhỏ nhưng cũng có vỉa h½ đủ để bày vài chiếc bàn. Quán được bài trí đơn giản với nhiều tranh ảnh và câu nói của Trịnh Công Sơn treo trên tường bên cạnh hình ảnh các em nhỏ vùng cao… Khán giả có vẻ trật tự hơn các quán cà phê khác và vỗ tay hình như cũng to hơn. Họ chỉ có thể giao tiếp với các nghệ sË trên sân khấu b¸ng âm thanh. Ban nhạc và quán cà phê đều có tên là Mơ Phố. Đây cũng là địa chỉ khám chữa bệnh miễn phí quen thuộc của Hội Bác sË tình nguyện (BSTN) sáng thứ Bảy h¸ng tuần. TUrN NGC PHIÊN BẢN TRAI TR~ Tuần nào vào tối thứ Sáu, nơi đây cũng có đêm nhạc Trịnh. Điều đặc biệt là đêm nhạc không thu phí hay tiền nước mà khán giả tùy tâm đóng góp. Doanh thu dành cho hoạt động khám chữa bệnh miễn phí. Ngoài ra, tại quán còn bày bán nhiều sản vật từ các vùng miền để gây quì. Cứ vài tháng, ban nhạc lại cùng Hội BSTN lên đường tới các thôn bản miền núi để khám bệnh, tặng quà và giao lưu văn nghệ. Ban nhạc Mơ Phố ra đời cùng thời điểm thành lập quán cách đây hơn 7 năm, gồm 3 thành viên Trần Quốc Hoàn (guitar, hát), Trần Văn Thương (piano, hát, chỉnh âm thanh) và Nguyễn Văn Linh (sáo). Các thành viên Mơ Phố đi nhiều nơi biểu diễn đủ loại nhạc nhưng cứ về đến quán là họ lại chỉ chuyên nhạc Trịnh. Ban nhạc đã cho ra đời 4 album dạng USB, trong đó 3 album về sau đều là nhạc Trịnh. ¨ tưởng làm album nảy sinh trong thời gian đại dịch. Các tiết mục hát và hòa tấu do ba thành viên tự biên tự diễn tại phòng thu ở nhà Linh. “Thu bên ngoài phải thuê chi phí lớn nên chúng tôi chia nhau tự làm, trên tinh thần cảm thấy tốt nhất,” Hoàn cho hay. ¨ tưởng biến quán thành không gian nhạc Trịnh là của tiến sË, bác sË Ngô Tuấn Anh (Chủ nhiệm Khoa Phẫu thuật Tim mạch, Bệnh viện 108) - chủ quán và cũng là chủ tịch Hội BSTN. Một lần về Bắc Ninh khám bệnh tình nguyện, Tuấn Anh gặp Thương và mời anh về tổ chức ban nhạc cho quán. Sau một số lần thay đổi thành viên tới năm 2018, Thương “chốt” được Linh và Hoàn. Họ biết nhau từ hồi học ở Trường Nguyễn Đình Chiểu; Hoàn là thầy dạy đàn bầu của Thương. Quán Mơ Phố trở thành nơi làm việc và nguồn thu cố định của các thành viên ban nhạc, là cái duyên đưa họ đến với nhau và gắn bó với âm nhạc nhiều hơn. Hoàn sau khi tốt nghiệp đại học ngành đàn bầu năm 2005 không xin được việc nên đi học thêm tại chức chuyên ngành báo chí. Anh có thời gian làm báo, có vài năm viết lách, từng có bài đăng trên báo TiÃn Phong. Mơ Phố chính là nơi phát lộ giọng hát của anh. Hoàn vốn thích chơi nhạc cụ hơn; anh chỉ dành giọng hát của mình cho Mơ Phố, hoặc các buổi diễn của Hội BSTN. Khán giả cũng có thể gặp các thành viên Mơ Phố tại điểm diễn đền Quán Đế các tối cuối tuần qua các tiết mục hòa tấu nhạc dân tộc. Ngoài chuyện giọng hát vang, khỏe, màu sắc của Hoàn có phần lãng tà gợi nhớ Tuấn Ngọc. Có lẽ Tuấn Ngọc thời trẻ hát thế nào thì giọng Hoàn như thế, một giọng nam cao âm sắc vào loại hiếm, hát được nhiều dòng nhạc. Lối hát của cả hai đều có sự mộc mạc và đặc biệt toát lên một năng lượng mạnh mẽ, thể hiện nghị lực cũng như tình yêu cuộc sống của chủ nhân. DUYÊN MƠ PH Hoàn thuộc khoảng 50 bài nhạc Trịnh. Anh tâm sự, trong số những bài anh ưa thích và hay hát có GÑi tên bÔn mØa. Tuy vậy, anh không đồng ê với câu kết: “Tin buÓn tÞ ng¬y mÁ cho mang n¼ng kiÄp ngưäi”. Chưa từng nhìn thấy ánh sáng hay kiếp sống này trong dạng vật chất, Hoàn không vì thế mà buồn. “Buồn thì nó lại càng tồi tệ thôi”, anh nói. “Mỗi người có một khó khăn riêng. Nếu cứ nhìn vào khó khăn, nó luôn khó khăn. Thực ra cuộc sống cũng rất đáng sống. Được biểu diễn, được đàn hát, tôi thấy đời rất có ê nghËa. Còn bao nhiêu thứ làm cho mình đam mê, yêu thích thì làm sao buồn chán được”, anh nói. Vào dÍp 1/4, giữa vô vàn chương trÉnh tưởng nhớ TrÍnh Công Sơn, nơi con ngÑ nhÐ ở phố Yên Lãng (Hà Nội) có một đêm nhạc đặc biệt hoàn toàn do các nghệ sÌ khiÅm thÍ thãc hiện. Họ thưång tÖ chức các đêm nhạc TrÍnh gây quỹ cho Hội Bác sÌ tÉnh nguyện vào m×i tối thứ Sáu tại cà phê Mơ Phố. Không gian Mơ Phố lºng đọng cÙng nhạc TrÍnh tối thứ Sáu h¹ng tuần ẢNH: TRẦN HIỆP Ban nhạc khiÅm thÍ lan tÐa “Tuy mÉnh phiÄn hơn ngưåi thưång mØt chút, nhưng cuØc sÕng v¶n ph¯i cÏ c®i nÒ c®i kia thÉ mæi ra cuØc sÕng chà”. Nghệ sĩ NGUYỄN VĂN LINH
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==