15 nThứ Tư n Ngày 18/11/2026 ĐỒI RỪNG ĐA TẦNG TÁN Sùng A Cải (SN 1992, ở xã Văn Chấn, tỉnh Lào Cai) được biết đến với các dự án vì môi trường, trong đó có dự án “Ước mơ triệu cây xanh”. Qua 10 năm triển khai, dự án của anh Cải đã trồng hơn 1,3 triệu cây xanh, phủ xanh trên 500ha tại nhiều địa phương như Lào Cai, Điện Biên, Lai Châu, Phú Thọ, Hà Nội và Hà Tĩnh... Hiện nay, anh Cải tập trung phát triển mô hình “Vườn rừng 7 tầng tán - Mô hình nông nghiệp xanh thích ứng với biến đổi khí hậu” tại quê nhà. Theo anh, nếu chỉ trồng một loại cây lâm nghiệp, đất đồi có thể được phủ xanh nhưng người dân phải chờ nhiều năm mới có nguồn thu từ cây gỗ. Trong thời gian đó, việc thiếu sinh kế có thể khiến họ tiếp tục quay lại với phương thức canh tác cũ hoặc phải khai thác cây khi chưa đạt giá trị kinh tế cao. Vì vậy, anh tính toán kết hợp nhiều nhóm cây có thời gian sinh trưởng và thu hoạch khác nhau trên cùng diện tích. Mô hình được thiết kế lấy cây gỗ lâu năm làm tầng tán chính, kết hợp các tầng cây trung hạn, cây ngắn ngày, cây dược liệu và cây bổ trợ. Nhóm cây dài hạn gồm lim xanh, sưa đỏ, lát hoa, quế và mỡ. Ở các tầng thấp hơn là những loại cây có thể cho thu hoạch sớm hoặc trung hạn như lúa nương, dưa mèo, gừng, ngô, chuối, măng Bát Độ, sa nhân, lá dong, xạ đen… “Nhóm cây ngắn hạn có thể cho thu hoạch từ năm thứ nhất đến năm thứ tư; nhóm cây trung hạn bắt đầu cho thu hoạch từ khoảng năm thứ tư trở đi, trong khi cây dài hạn hướng đến khai thác từ năm thứ mười. Việc bố trí các nhóm cây theo tầng tán và thời gian sinh trưởng khác nhau nhằm tận dụng diện tích đất, tạo nguồn thu nối tiếp, giảm sự phụ thuộc vào một loại cây trồng”, anh Cải chia sẻ. Tại thôn Ba Cầu (xã Văn Chấn, tỉnh Lào Cai), mô hình hiện được triển khai trên đất của 5 hộ dân. Trong đó, hai hộ Sùng A Sa và Vàng A Giống tham gia từ năm 2017, mỗi hộ dành khoảng 1ha đất chủ yếu trồng ngô, sắn. Khi tham gia mô hình, các hộ trồng thêm cây lâm nghiệp như lim, mỡ, xoan, kết hợp cây dược liệu và cây nông nghiệp dưới tán. Một số loại cây như sa nhân, cây lấy củ đã cho thu hoạch; mỡ, xoan cũng đã đến thời điểm có thể khai thác. “Nguồn thu từ vườn rừng giúp các hộ có thêm điều kiện cải thiện đời sống, mua sắm những vật dụng phục vụ sinh hoạt như xe máy, tủ lạnh và một số đồ dùng thiết yếu. Từ đó, bà con càng thêm tin tưởng và gắn bó với dự án, với rừng”, anh Cải nói. Từ 5 hộ ban đầu, đã có thêm 15 hộ tại địa phương tham gia, sau khi các hộ đầu tiên có thời gian triển khai và đánh giá hiệu quả thực tế. Nhờ ý tưởng kết hợp phát triển rừng đa tầng tán và tạo sinh kế cho người dân, dự án Vườn rừng 7 tầng tán của anh Cải đoạt giải Khuyến khích tại Cuộc thi Ý tưởng, dự án thanh niên khởi nghiệp tỉnh Lào Cai năm 2026. Bên cạnh dự án trồng cây, anh Cải còn thực hiện chương trình “Rừng và Em”, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Đến nay, chương trình đã trao học bổng cho khoảng 500 học sinh với tổng kinh phí hỗ trợ khoảng 500 triệu đồng. Riêng năm nay, chương trình hỗ trợ 30 học sinh, phần lớn ở Lào Cai và một số em tại Điện Biên. TỪ TRIỀN ĐỒI ĐẾN NHỮNG TUYẾN ĐƯỜNG XANH Không chỉ có những dự án riêng lẻ như mô hình vườn rừng của anh Sùng A Cải, tại nhiều địa phương ở Lào Cai, đoàn viên, thanh niên cũng đang tham gia bảo vệ môi trường bằng những phần việc cụ thể. Theo Tỉnh Đoàn Lào Cai, tỉnh hiện duy trì 99 đội hình thanh niên tình nguyện bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu với 1.515 thành viên. Trong các đợt ra quân Ngày Chủ nhật xanh và Ngày thứ Bảy tình nguyện, hơn 5.100 lượt đoàn viên, thanh niên đã tham gia đắp lề đường, vệ sinh, thu gom rác thải và tu sửa các tuyến đường thanh niên tự quản. Các đội hình đã tham gia tu sửa 20 tuyến đường thanh niên tự quản với chiều dài khoảng 20km, đổ bê tông mới 0,8km đường giao thông liên thôn, nạo vét hơn 500m kênh mương, vệ sinh 10 nhà văn hóa thôn, bản và xây dựng 15 bể thu gom, xử lý rác thải nội đồng. Trong hoạt động trồng và phát triển cây xanh, đoàn viên, thanh niên đã tổ chức các ngày công trồng cây, trồng rừng với 10.000 cây xanh; riêng các cấp bộ Đoàn trồng mới hơn 5.000 cây xanh. Cùng với đó, các hoạt động bảo vệ nguồn nước, vệ sinh môi trường và xây dựng các tuyến đường “Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp - Văn minh - An toàn” tiếp tục được triển khai tại cơ sở. Một hướng làm khác là ứng dụng công nghệ sinh học để xử lý rác thải hữu cơ. Tỉnh Đoàn đã tổ chức hai buổi tập huấn sử dụng chế phẩm EMIC cho 160 đoàn viên, thanh niên tại xã Mường Khương và xã Văn Chấn. Thông qua tập huấn, đoàn viên được hướng dẫn cách xử lý rác hữu cơ, tận dụng làm phân bón phục vụ sản xuất, góp phần giảm lượng rác thải phải thu gom, xử lý. THÀNH ĐẠT Tuổi trẻ Lào Cai đang tổ chức nhiều hoạt động bảo vệ môi trường thiết thực, có hiệu quả kinh tế, góp phần thay đổi nhận thức và hành động của người dân. Những dự án xanh từ rừng về bản Theo phản ánh của người dân thôn Nà Tèn, hoạt động khai thác đá, nổ mìn tại mỏ đá của Công ty TNHH Phương Đông đã ảnh hưởng đến cuộc sống của các hộ dân sống gần khu vực khai thác. Ông Nguyễn Văn Phúc (63 tuổi), nguyên trưởng thôn Nà Tèn, cho biết, mỏ đá hoạt động từ năm 2017. Gia đình ông xây nhà năm 2010 với số tiền hơn 300 triệu đồng. Theo ông, mỗi lần mỏ nổ mìn, cửa sổ nhà lại rung lên, phát ra tiếng kêu “rạch rạch”. Ông cùng một số hộ dân cho rằng những đợt rung chấn này có liên quan tình trạng nhà cửa xuất hiện vết nứt. Theo ông, khoảng 25 hộ dân trong khu vực chịu ảnh hưởng ở những mức độ khác nhau. Trong các ngày 26-27/10, phóng viên Tiền Phong có mặt tại khu vực mỏ đá và ghi nhận, từ đường tránh đi vào khu vực khai thác có bụi, đất đá và sỏi vương vãi. Mỗi khi có ô tô đi qua, bụi bay mù mịt, đá cuốn theo lốp xe văng cả vào mặt người đi đường. Trưa 27/10, phóng viên ghi nhận một số xe chở đất, đá từ khu mỏ ra ngoài che chắn sơ sài, vật liệu rơi vãi cản trở hoạt động lái xe của phương tiện phía sau. Khoảng 12h ngày 27/10, khi có tiếng nổ từ khu vực mỏ, phóng viên ghi nhận cửa sổ nhà ông Phúc rung lên. Anh Nguyễn Văn Thuân, con trai ông Phúc, khẳng định tình trạng nhà ở của gia đình và một số hộ dân khác bị nứt, rung lắc mỗi khi mỏ đá nổ mìn kéo dài nhiều năm nay. Sự việc này đã được báo Tiền Phong phản ánh gần đây và chính quyền địa phương đã vào cuộc kiểm tra. CHÍNH QUYỀN VÀ CƠ QUAN CHUYÊN MÔN NÓI GÌ? Trao đổi với phóng viên Tiền Phong, ông Phạm Văn Sơn, Chủ tịch UBND xã Yên Minh, cho rằng, một số phản ánh về ảnh hưởng của mỏ đá cần được kiểm tra, đánh giá khách quan. Theo ông Sơn, nhà ông Phúc cách khu vực mỏ khoảng 300m; trong khi đó, có nhà dân ở gần mỏ hơn nhưng chưa ghi nhận tình trạng tương tự. Chủ tịch UBND xã cho biết, mỏ đá có giấy phép khai thác, thời hạn đến năm 2045. Hiện giấy phép đang được điều chỉnh nhằm phục vụ nhu cầu vật liệu cho các công trình trường học ở khu vực biên giới. Đối với phản ánh về bụi và vệ sinh môi trường, ông Sơn nói rằng, doanh nghiệp đã dọn dẹp đường; bụi phát sinh còn phụ thuộc hướng gió và địa hình khu vực. Liên quan hoạt động của trạm trộn bê tông tại khu vực này, theo cán bộ phụ trách lĩnh vực kinh tế của xã, trạm trộn hoạt động từ năm 2024 nhưng chưa có giấy phép và chưa bị xử phạt. Tuy nhiên, Chủ tịch UBND xã lại nói rằng, trạm trộn đã được cấp phép, có đất thuê và nằm trong khu vực quy hoạch công nghiệp. Ở góc độ quản lý khoáng sản, lãnh đạo Phòng Khoáng sản - Sở Công Thương tỉnh Tuyên Quang, cho biết, mỏ đá đã được cấp giấy phép khai thác. Tuy nhiên, một phần diện tích đất liên quan vẫn còn vướng mắc về thủ tục, hiện đang được xem xét, xử lý. Theo vị này, Chủ tịch UBND tỉnh đã giao Công an tỉnh xem xét hồ sơ. PHÚ NGUYỄN Khổ sở vì mỏ đá Xe tải chở đá rơi vãi trên con đường bụi mù mịt ẢNH: PHÚ NGUYỄN Nhiều hộ dân thôn Nà Tèn, xã Yên Minh, tỉnh Tuyên Quang phản ánh, bụi bặm ô nhiễm, nhà cửa rung lắc, xuất hiện vết nứt mỗi khi mỏ đá gần nhà nổ mìn. Anh Sùng A Cải được biết đến với nhiều dự án vì môi trường ẢNH: THÀNH ĐẠT Anh Triệu Trí Lộc, Phó Bí thư Tỉnh Đoàn Lào Cai, cho biết các hoạt động bảo vệ môi trường được tổ chức theo hướng phát huy vai trò chủ động của đoàn viên, thanh niên, gắn với nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới và đô thị văn minh. Qua đó, thanh niên không chỉ tham gia tuyên truyền mà còn trực tiếp thực hiện những phần việc thiết thực tại địa phương.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==