5 n Thứ Hai n Ngày 16/11/2026 KINH TẾ BẤT LỰC NHÌN TÀI SẢN “BỐC HƠI” THEO VÀNG Trước đà giảm sâu và liên tục của thị trường, không khí trên các hội nhóm đầu tư vàng, bạc trở nên căng thẳng. Nhiều nhà đầu tư liên tục than tài khoản thua lỗ, hỏi nhau có nên bán cắt lỗ hay tiếp tục nắm giữ, thậm chí tranh luận về khả năng giá kim loại quý sớm phục hồi. Anh Ngọc Minh (phường Định Công, Hà Nội) cho biết, hồi tháng 1, khi thị trường bạc tăng mạnh hơn vàng, anh Minh cùng một số đồng nghiệp mua bạc để tích lũy. Ban đầu, số tiền bỏ ra không quá lớn, chủ yếu với mong muốn giữ tài sản và kiếm thêm lợi nhuận khi giá tăng. Tuy nhiên, khi giá bạc liên tục đi lên, có thời điểm vượt 120 triệu đồng/kg, anh bắt đầu tin rằng kim loại này còn nhiều dư địa tăng trưởng. Theo dõi các dự báo trên mạng xã hội và hội nhóm đầu tư, anh quyết định rút tiền tiết kiệm, cộng thêm vốn dành cho hoạt động kinh doanh, tổng cộng 1 tỷ đồng để dồn vào bạc. Thế nhưng, diễn biến thị trường hoàn toàn trái ngược kỳ vọng. Từ vùng giá trên 120 triệu đồng/kg, bạc hiện chỉ còn khoảng 41 triệu đồng/kg. Với mức 120 triệu đồng/kg, số vốn 1 tỷ đồng và hiện mức giá 41 triệu đồng/kg, số bạc này hiện chỉ còn khoảng hơn 341 triệu đồng. Như vậy, khoản đầu tư có thể mất khoảng 658 triệu đồng, chưa tính chênh lệch giá mua - bán. Anh Minh thừa nhận, điều khiến anh mệt mỏi nhất không chỉ là số tiền thua lỗ mà còn là cảm giác bất lực khi chứng kiến tài sản tích góp nhiều năm liên tục "bốc hơi". "Càng chờ giá bạc phục hồi càng thất vọng. Tôi không biết giá còn giảm đến đâu. Khoản lỗ vẫn tiếp tục tăng, trong khi đây là số tiền tích góp nhiều năm, nên hiện tôi như ngồi trên đống lửa, không thể tập trung làm việc. Không biết khi nào giá sẽ tăng trở lại", anh Minh chia sẻ. Không riêng bạc, những người mua vàng ở vùng giá cao cũng đang phải đối mặt với khoản thua lỗ lớn. Chị Nguyễn Thu Sao (phường Hoàng Mai, Hà Nội) cho biết, đầu tháng 3, chị mua 10 lượng vàng miếng SJC với giá 190 triệu đồng/ lượng, tổng số tiền bỏ ra lên tới 1,9 tỷ đồng. Đến nay, khi giá vàng SJC giảm còn khoảng 137,5 triệu đồng/lượng, giá trị số vàng chị Sao nắm giữ chỉ còn 1,375 tỷ đồng. Tính ra, khoản đầu tư của chị đã giảm 525 triệu đồng. Đây là mức thiệt hại khiến chị Sao không khỏi choáng váng, dù ban đầu xác định mua vàng để tích lũy dài hạn. "Trước đây, giá vàng từng giảm 4-5 triệu đồng/lượng trong một ngày, tôi vẫn nghĩ đó là biến động bình thường. Nhưng đợt giảm lần này khiến tôi thực sự sốc vì mức giảm quá nhanh và mạnh", chị Sao nói. GIÁ GIẢM SÂU ĐÃ ĐỦ HẤP DẪN ĐỂ BẮT ĐÁY? Ngày 14/11, thị trường kim loại quý thế giới tiếp tục chứng kiến áp lực bán mạnh khi cả vàng, bạc đồng loạt giảm giá. Giá vàng thế giới giao dịch ở mức 3.891 USD/ ounce, giảm 2,46%, đánh dấu phiên giảm thứ ba liên tiếp và xuống mức thấp nhất trong hơn một tuần. Giá bạc lùi về 50,35 USD/ounce, giảm 2,83%. Một trong những nguyên nhân gây sức ép lên giá vàng là đồng USD phục hồi mạnh, trong khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ duy trì ở mức cao. Diễn biến này khiến sức hấp dẫn của kim loại quý suy giảm khi nhà đầu tư đánh giá lại triển vọng chính sách tiền tệ Mỹ. Theo ông Nguyễn Quang Huy - Chuyên gia tài chính ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi, quyết định mua hay bán cần dựa trên mục tiêu tích lũy, nhu cầu tiền mặt và khả năng chịu đựng rủi ro của mỗi người. "Điều cần tránh là tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) dẫn đến mua đuổi khi giá tăng hoặc vội vàng bắt đáy khi giá giảm. Người có tiền nhàn rỗi dài hạn có thể cân nhắc mua từng phần theo kế hoạch, sau khi đã bảo đảm quỹ dự phòng. Người đang nắm giữ nên đánh giá lại tỷ trọng tài sản, tránh bán tháo vì lo lắng, đồng thời không mua thêm liên tục chỉ để hạ giá vốn", ông Huy khuyến nghị. Đặc biệt, chuyên gia lưu ý nhà đầu tư cần tránh vay nợ để mua vàng bạc trong bối cảnh chi phí vốn còn cao. Lãi vay phát sinh đều đặn, trong khi lợi nhuận từ vàng bạc không được bảo đảm. Áp lực trả nợ có thể buộc người mua phải bán tài sản vào đúng thời điểm bất lợi. Trong bối cảnh giá vàng, bạc biến động mạnh, việc giá đã giảm sâu không đồng nghĩa thị trường đã chạm đáy. Với những người vừa trải qua khoản thua lỗ lớn, điều quan trọng lúc này không phải tìm cách gỡ lại tiền bằng mọi giá, mà là bảo toàn phần tài sản còn lại, tránh để một quyết định nóng vội tiếp tục đẩy bản thân vào vòng xoáy thua lỗ. NGỌC MAI Từng kỳ vọng vàng, bạc là kênh tích sản an toàn, nhiều người xuống tiền mua vào khi giá liên tục lập đỉnh. Tuy nhiên, đà lao dốc mạnh của kim loại quý khiến không ít nhà đầu tư mất hàng trăm triệu đồng. Giữa lúc thị trường biến động, câu hỏi có nên bắt đáy? Nhà đầu tư lỗ lớn vì đầu tư vàng bạc lúc giá cao ẢNH: N.Y Mua vàng đầu tuần, cuối tuần lỗ nặng Sáng 15/11, giá bán vàng miếng SJC ở mức 137,5 triệu đồng/lượng. Nếu mua từ đầu tuần và bán hôm qua, người mua lỗ kép tới 7,5 triệu đồng/lượng vì giá giảm và chênh lệch mua vào, bán ra. Vào lúc 9h, Công ty Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC) niêm yết giá vàng miếng SJC ở mức 134,5-137,5 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), giữ nguyên so với sáng qua. Tuy nhiên, tính từ đầu tuần đến nay, giá vàng miếng SJC giảm 4,5 triệu đồng/lượng. Nếu nhà đầu tư bán ra hiện nay lỗ đến 7,5 triệu đồng/lượng. Các doanh nghiệp kinh doanh vàng miếng khác như Tập đoàn Vàng bạc đá quý Phú Quý, Tập đoàn DOJI, Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu… đồng loạt giảm giá bán vàng miếng, niêm yết ở mốc 137,5 triệu đồng/lượng. Giá vàng nhẫn cũng có mức giảm tương đương trong một tuần qua. Cụ thể, vàng nhẫn Phú Quý có giá 134,5 - 137,5 triệu đồng/lượng; vàng nhẫn DOJI 133,5 - 137,5 triệu đồng/lượng, giảm 1 triệu đồng/lượng; vàng nhẫn SJC 133,3 - 137,3 triệu đồng/lượng... N.M Trên các diễn đàn đầu tư, bên cạnh tâm lý bi quan, vẫn có không ít ý kiến lạc quan, cho rằng đợt giảm hiện tại chỉ mang tính ngắn hạn, vàng có thể vượt 200 triệu đồng/lượng, còn bạc hướng tới 150 triệu đồng/kg. Tuy nhiên, những dự báo này cũng khiến một bộ phận nhà đầu tư phân vân giữa việc bán ra để bảo toàn phần vốn còn lại hay tiếp tục mua thêm với kỳ vọng giá phục hồi. “Bay” hàng trăm triệu đồng vì đầu tư vàng bạc Đổi mới cơ chế bổ nhiệm giáo sư (GS), phó giáo sư (PGS) là yêu cầu tất yếu trong tiến trình tự chủ đại học. Việc trao quyền cho các cơ sở đào tạo, tăng cường phản biện độc lập và chú trọng đánh giá chất lượng công trình khoa học là những định hướng đáng ghi nhận. Tuy nhiên, một chính sách có mục tiêu đúng chưa chắc đạt hiệu quả nếu các quy định cụ thể thiếu tính khả thi, chưa phù hợp với đặc thù học thuật. Đáng quan ngại nhất là đề xuất xác định số lượng GS, PGS tối đa tại từng cơ sở đào tạo dựa trên quy mô đội ngũ tiến sĩ, kết quả nghiên cứu khoa học và đào tạo tiến sĩ. Một nhà khoa học đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, có thành tích xuất sắc, liệu có phải chờ đến khi trường còn chỉ tiêu mới được bổ nhiệm? Năng lực học thuật thuộc về cá nhân, trong khi chỉ tiêu nhân sự phụ thuộc vào điều kiện của tổ chức. Không nên đồng nhất hai yếu tố này. Nếu cơ hội được bổ nhiệm phụ thuộc quá lớn vào hạn mức, chức danh học thuật có nguy cơ trở thành một vị trí hành chính được phân bổ, thay vì sự ghi nhận năng lực và đóng góp khoa học. Điều cần kiểm soát trước hết phải là chất lượng, không đơn thuần là số lượng người được bổ nhiệm. Một bất cập khác được giới chuyên môn chỉ ra là cách phân loại công bố khoa học. Đây không chỉ là vấn đề kĩ thuật mà còn liên quan trực tiếp đến sự công bằng giữa các ngành. Thứ hạng tạp chí là căn cứ tham khảo quan trọng, nhưng không thể thay thế hoàn toàn việc đánh giá giá trị thực chất của công trình. Một hệ thống đánh giá khoa học tiến bộ phải khuyến khích cả nghiên cứu cơ bản lẫn ứng dụng, không để số lượng bài báo trở thành thước đo gần như quyết định. Đáng suy ngẫm hơn là yêu cầu về số lượng công trình khoa học đối với ứng viên GS. Dự thảo yêu cầu một nhà khoa học phải có tới 32 công trình, không kể những công trình trước khi bảo vệ luận án tiến sĩ, như là số lượng tối thiểu để được bổ nhiệm GS. Trước tiêu chuẩn này, GS.TS Phùng Hồ Hải (Viện Toán học Việt Nam), nhận thấy mình may quá. Khi được công nhận GS, ông chỉ có hơn hai chục công trình. Ông cho rằng GS Ngô Bảo Châu cũng "may". Khi GS Ngô Bảo Châu được Nhà nước đặc cách phong GS theo đề nghị của Viện Toán học (2005) ông cũng chỉ có chưa nổi mười công trình chứ đừng nói tới ba chục. Vậy, vấn đề cần đặt ra là liệu những ngưỡng định lượng cao, đặc biệt nếu không ghi nhận đầy đủ thành tựu nghiên cứu trước khi nhận bằng tiến sĩ, có thực sự phản ánh chính xác năng lực của một nhà khoa học? Càng đáng lo ngại khi môi trường nghiên cứu trong nước còn nhiều hạn chế về kinh phí, cơ sở vật chất và điều kiện hợp tác quốc tế. Đòi hỏi số lượng công bố cao nhưng chưa bảo đảm nguồn lực tương ứng có thể tạo ra áp lực chạy theo bài báo, thay vì khuyến khích những nghiên cứu dài hạn, có chiều sâu và khả năng tạo đột phá. Trong cuộc cạnh tranh thu hút nhân tài toàn cầu, những rào cản như vậy còn có nguy cơ khiến các nhà khoa học trẻ xuất sắc lựa chọn phát triển sự nghiệp ở nước ngoài, nơi thành tựu học thuật được đánh giá linh hoạt hơn và điều kiện nghiên cứu thuận lợi hơn. Việt Nam đang cần thu hút trí thức trở về, giữ chân nhà khoa học giỏi và xây dựng những nhóm nghiên cứu mạnh. Chính sách bổ nhiệm GS, PGS vì thế không thể chỉ đặt câu hỏi ứng viên có bao nhiêu công trình, mà phải trả lời được họ đã đóng góp gì cho tri thức và có khả năng tạo ra giá trị gì trong tương lai. Đừng để chúng ta đặt ra những tiêu chuẩn khiến người tài phải tìm cơ hội được ghi nhận ở nước ngoài, trong khi đất nước đang rất cần chính những con người ấy. Chức danh GS, PGS không phải phần thưởng cho thâm niên, càng không nên trở thành một suất phân bổ hành chính. Đó phải là sự ghi nhận năng lực, uy tín và trách nhiệm tiếp tục cống hiến. N.H Đừng hành chính hóa "giáo sư" CHUYỆN HÔM NAY TIẾP THEO TRANG 1
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==