MỔ, GỠ CẢ Ổ SÁN TRẮNG CHO “BÉ NA” RỪNG XANH Hôm ấy, chúng tôi đi rừng Mã Đà, ven hồ Thuỷ điện Trị An, thuộc tỉnh Đồng Nai. Ngoài mấy loài rắn lục xanh vàng “lãng mạn”, Minh Phú và Tấn Lộc (hai thành viên của Viet Snake Rescuer - VSR - Cứu hộ rắn Việt Nam) còn đem thả tít trong rừng sâu một cá thể rắn độc đặc biệt. Loài này được mệnh danh “bẫy mìn”, với thứ nọc kịch độc: rắn chàm quạp (còn gọi là rắn khô mộc, rắn lục nưa). Thân bạn ấy màu nâu xám mốc và hoa văn đẹp một cách bí ẩn. Phú vừa vận động một người buôn rắn trái phép “giao nộp” để chữa bệnh cho rắn, rồi VSR đem đi tái thả vào đúng sinh cảnh và chuẩn quy trình, vừa bảo tồn được rắn quý, vừa tránh gây hại cho bà con trong khu vực. Tôi để ý, đầu rắn chàm quạp có hình tam giác với cái nhìn có gì đó thật hung hiểm. Loài rắn kịch độc này hay cuộn tròn phục kích con mồi trên lá khô của miền đông Nam bộ nước ta, chúng lẫn vào màu lá mủn mục. Để thả rắn chuẩn chỉ nhất, Phú và Lộc cũng xin phép kiểm lâm sở tại. Giữa khoảnh rừng thưa, lá rừng miền Đông Nam bộ khô xác xào xạc, chúng tôi gặp các đồng chí kiểm lâm đi tuần và kiểm tra hành tung của những kẻ lạ mặt “xâm nhập rừng đặc dụng”. Chào hỏi xong, các đồng chí rất cảm kích trước tấm lòng của những bạn sinh viên trẻ với bảo tồn. Lộc đeo găng tay y tế, mổ “tiễu trừ” các ổ sán trắng trên cơ thể một cá thể rắn lục, khiến tất cả chúng tôi đều phải lạnh gáy lùi ra xa. Dụng cụ y tế rất chuyên nghiệp. Thả rắn lục vào rừng, với lời chúc bình yên cho “bé”, Lộc mỉm cười mãn nguyện. NGỦ RỪNG, TÌM RẮN SẮC MÀU TRÊN NÓC NHÀ ĐÔNG DƯƠNG Lại nhớ chuyến đi Lào Cai, leo đỉnh Phanxipang, nóc nhà của ba nước Đông Dương. Ngoài tôi với Minh Phú, còn hai người mê rắn sống ở Singapore nữa. Một bạn trẻ có tổ tiên gốc gác Trung Hoa, một ông trung niên người gốc Mỹ. Họ có niềm đam mê mà chắc chắn nhiều người Việt sẽ coi là không thể tin nổi: đi tìm rắn độc xuyên quốc gia. Họ làm việc, tích cóp tiền và đi khắp thế giới để tìm, chụp ảnh rắn. Thậm chí, nhiều khi, họ cũng chẳng chụp ảnh, chỉ ngắm thôi, thế là đủ. Minh Phú lúc đó đang dẫn một đoàn khách ngoại quốc đi “soi rắn” khác ở xa Hà Nội, cu cậu nhờ tôi đón hai người bay từ Singapore kia từ Sân bay Quốc tế Nội Bài rồi lái xe đưa họ lên Sa Pa (tỉnh Lào Cai), thuê khách sạn cho họ ở. Hôm sau, Phú đi xe đêm lên, chúng tôi thuê thêm 3 người Mông dẫn đường, vác đồ, thượng sơn. Thế là miệt mài leo núi, lúc trời nắng thì lủi trong tán rừng nguyên sinh xanh ngợp, khi mưa thì áo mưa trắng toát được Phú chuẩn bị sẵn. Các cỗ máy ảnh trị giá dăm bảy trăm triệu đồng được bỏ vào trong quẩy tấu - gùi tre - bóng nhẫy của gã đàn ông họ Thào. Phú đi trước, thơ thẩn như tín đồ thơ Xuân Diệu “chàng trai đi học nghe chim giảng / Không thuộc bài đâu: ấy sự thường”. Nghe nói cậu sinh viên Nguyễn Minh Phú lần này phải xin nghỉ học để thực hiện đam mê tìm rắn trên Phanxipang của mình. Phú kể: nhà cậu ở vùng ven Sài Gòn, lúc nhỏ em thấy nhiều rắn và ngày càng tò mò về sự đa dạng của hơn 250 loài rắn (trong tổng số hơn 500 loài bò sát lưỡng cư) ở Việt Nam. Cậu nuôi hai con rắn nước, nghiên cứu về tập tính và thức ăn, nhìn sâu vào mắt và cách “bắn lưỡi” thò thụt nhanh như chảo chớp của chúng, cu cậu thấy quá đẹp và bí ẩn. Bỏ số tiền hơn 300 Đô la tiết kiệm (và xin bố mẹ), mua một cuốn sách kinh điển về các loài rắn lục ở châu Á, viết bằng tiếng Anh. Đó là cuốn: Asian Pitvipers. Năm học lớp 10, Phú đã “đứng lớp” trò chuyện với học sinh về sơ cứu khi chẳng may bị rắn cắn, làm thế nào để khi gặp rắn thì người vẫn an toàn, mà các “bé Na” (cách gọi của nhiều người trẻ về loài rắn) vô tội thì không bị đập chết như thói thường. Năm lớp 11, Minh Phú đã được mời diễn thuyết tại hiện trường, đưa ra những lời khuyên hữu ích cho các nhóm khám phá Núi Dinh huyền thoại, cách TPHCM khoảng 75km. Càng ngày, Phú như càng chìm vào niềm say mê các bước chân tiến hoá của lịch sử trái đất. Phú quyết định vượt qua vùng an toàn, thả hai bạn rắn nước mình đang nuôi ra và đi tìm các “bé Na” ở khắp Lâm Đồng, Đồng Nai, Hà Giang, Lào Cai. Cậu lập một kênh TikTok, rồi tràn ngập trên facebook cá nhân của Phú là hình ảnh cậu bắt rắn, chơi với rắn, bảo vệ người dân khỏi nguy cơ rắn cắn, truyền cảm hứng cho người trẻ về giá trị thẩm mỹ, đa dạng sinh học và vai trò trong chuỗi cân bằng sinh thái mà loài rắn “dâng hiến” cho con người - quả đất… Đang dở chuyện, thì bỗng dưng Phú “rắn” khựng lại. “Anh Hoàng!”, tiếng cu cậu thì thào. Hai gã đến từ Singapore với đoàn “logistics” người Mông đồng loạt đứng im như tượng. Ven con đường ướt đẫm sương sớm, sương nặng hạt và mưa bụi viền như bạch ngọc dọc các mép lá, ánh sáng ban mai chiếu xiên, tạo ra những tiểu cảnh li ti như cõi thần tiên. Thấy rồi: ở chạc ba một cây bụi, một dải màu xanh mỹ miều uốn lượn. Rắn lục Hoàng Liên Sơn! “Loài này có độc và rất nguy hiểm”, Phú nói, rồi ra hiệu cho chúng tôi đi giật lùi giữ khoảng cách. Sau gần 2 giờ đi bộ, chúng tôi đã có thể thỏa sức chiêm ngưỡng một cá thể rắn lục tuyệt đẹp. Mắt nó to màu nâu đỏ, bóng nhẫy, tròn xoe; thân rắn xanh biếc lại pha vàng, dọc thân có dải màu đỏ tươi chạy từ đầu đến đuôi. Từng vảy rắn xếp rất nghệ thuật, đều tăm tắp. Không ai không sợ con rắn này, kể cả Phú; nhưng chắc chắn rằng, khó ai có thể phủ nhận sự thật là đứng về mặt thẩm mỹ nó được Trời sinh ra rất đẹp. Gã người Singapore như hiểu ý tôi, mỉm cười: nhan sắc nào cũng nguy hiểm, ông bạn ạ. (Còn nữa) Đ.D.H 10 n Thứ Tư n Ngày 4/11/2026 XÃ HỘI LỘI RỪNG XANH TÌM RẮN LỤC ĐUÔI ĐỎ Từ tò mò về những bạn trẻ đam mê, đêm ngày, tháng nọ qua năm kia đi kiếm tìm và tiếp xúc quá gần với các loài rắn độc, tôi đã theo sát rồi dần gắn bó với họ. Những chuyện sau đây, dù tôi là người trực tiếp lên rừng xuống biển cùng họ, khắp từ Bắc chí Nam, mỗi chuyến đều có quay phim chụp ảnh kèm theo, nhưng có lẽ: giờ viết ra, nhiều người vẫn cảm thấy “không tin được dù đó là sự thật”. Ông Võ Quang Trung, Phó Trưởng phòng Bảo tồn thiên nhiên và Hợp tác, Khu Bảo tồn Thiên nhiên Văn hóa Đồng Nai - người thường xuyên làm việc với các bạn trẻ Minh Phú, Tấn Lộc… trong tái thả rắn về “ngôi nhà” tự do của chúng - đánh giá: “Bằng chuyên môn vững vàng, các bạn trẻ Viet Snake Rescuer đã góp phần rất ý nghĩa trong hóa giải xung đột giữa con người và rắn. Những nỗ lực ấy vừa giúp bảo tồn các loài rắn, gìn giữ cân bằng sinh thái và lan tỏa ý thức bảo vệ thiên nhiên hoang dã”. Cá c vị khá ch ngoạ i quố c trong hà nh trình tìm rắ n xuyê n ngà y đê m cù ng Minh Phú (thứ 2 từ trá i sang) Sử a soạ n bữ a tố i sau khi cắ m trạ i giữ a rừ ng Hoà ng Liê n Sơn trong hà nh trình tìm rắ n Rắ n trê n đỉnh Hoà ng Liê n Sơ n Ả NH: DOÃ N HOÀ NG nĐỖ DOÃN HOÀNG PHÓNG SỰ Bài 2: Chuyện khó tin nhưng có thật về những chàng mê rắn Và người ta ví rắn chàm quạp như một cái bẫy mìn tròn tròn, với khả năng ngụy trang bậc thầy. Mỗi lúc cảm thấy bị đe dọa, chúng bèn ngóc đầu lên với cú táp tử thần gây rối loạn đông máu, xuất huyết và hoại tử, dễ tử vong nhanh chóng. Đôi lúc, tôi đã thắc mắc, chỉ là một con rắn không ai bắt về nuôi, cũng chả ai bắt làm thịt (vì quá nhỏ), vậy có nhất thiết phải đẹp như vậy không? Dường như hiểu ý tôi, gã người Mông thẳng đuột: Bọn em đi bắt một tối có khi cả bao tải rắn về ăn. Nhưng, rắn lục này rất độc và quá bé, nó lại ở tít trên “nóc nhà Đông Dương”, nên em chả tội gì mà tìm bắt chúng. Rắ n lụ c trê n nó c nhà Đô ng Dư ơ ng Ả NH: DOÃ N HOÀ NG
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==