13 ĐỜI SỐNG - XÃ HỘI n Thứ Hai n Ngày 2/11/2026 THÊM LỰA CHỌN NGOÀI HÀNH TRÌNH LÊN NÚI Lên núi, lễ Phật, thăm chùa là những hoạt động quen thuộc của du khách khi đến Yên Tử. Tuy nhiên, hành trình khám phá vùng di sản không chỉ giới hạn ở những điểm đến này. Không gian rừng, dấu tích lịch sử và đời sống cộng đồng dưới chân núi còn mở ra nhiều trải nghiệm khác, kể cả khi mùa lễ hội đã qua. Theo thông tin được Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Ninh công bố tháng 8/2025, địa phương đã phát triển một số hoạt động như Đêm hội Làng Nương, thiền và trại hè quốc tế. Cùng với đó là không gian giới thiệu văn hóa người Dao Thanh Y và định hướng phát triển du lịch cộng đồng tại Khe Sú 2. Những hoạt động này góp phần mở rộng lựa chọn cho du khách bên cạnh hành trình tham quan các công trình tôn giáo. Vấn đề đặt ra là cần kết nối những hoạt động riêng lẻ thành các chương trình có nội dung, thời lượng và đối tượng phục vụ cụ thể. Du khách cần biết đến Yên Tử ngoài mùa hội sẽ được trải nghiệm những gì, cần dành bao nhiêu thời gian và có thể sử dụng những dịch vụ nào. Khi thông tin rõ ràng, chuyến đi sẽ thuận lợi hơn trong việc lựa chọn và lên kế hoạch. Không phải du khách nào cũng muốn hoặc đủ sức thực hiện trọn hành trình lên núi. Các gia đình có trẻ nhỏ có thể lựa chọn chương trình tìm hiểu lịch sử kết hợp hoạt động ngoài trời vừa sức. Người cao tuổi quan tâm nhiều hơn đến điều kiện đi lại, điểm nghỉ chân và các dịch vụ hỗ trợ. Trong khi đó, khách nghỉ dưỡng cần không gian yên tĩnh, chất lượng lưu trú và dịch vụ phù hợp. Với học sinh, Yên Tử có thể trở thành địa chỉ học tập thực tế về lịch sử, văn hóa và thiên nhiên. Tuy nhiên, chương trình giáo dục cần được thiết kế theo từng lứa tuổi, có câu hỏi định hướng, thời gian quan sát và trao đổi. Nếu chỉ đưa học sinh đi qua nhiều điểm rồi nghe một bài thuyết minh kéo dài, hiệu quả tiếp nhận kiến thức sẽ khó đạt như mong muốn. Các trải nghiệm dưới chân núi cũng có thể làm phong phú thêm hành trình. Tìm hiểu trang phục, nghề thủ công, ẩm thực và sinh hoạt của người Dao Thanh Y giúp du khách tiếp cận gần hơn với đời sống địa phương. Đây cũng là cơ hội để người dân trực tiếp tham gia cung cấp dịch vụ, phát huy kỹ năng, hiểu biết và sản phẩm của cộng đồng. Dù vậy, tài nguyên sẵn có chưa đủ để hình thành một sản phẩm du lịch hoàn chỉnh. Mỗi chương trình cần xác định rõ địa điểm, thời lượng, điều kiện tổ chức và đơn vị chịu trách nhiệm. Khả năng phục vụ, chi phí vận hành cũng như phương án đón khách khi thời tiết thay đổi cần được tính toán trước khi đưa sản phẩm ra thị trường. MỖI MÙA MỘT CÁCH TRẢI NGHIỆM Đón khách quanh năm không có nghĩa là duy trì một lịch trình cố định cho mọi thời điểm. Thời tiết và điều kiện tiếp cận thay đổi đòi hỏi các chương trình phải linh hoạt. Hoạt động ngoài trời cần có phương án thay thế; các tuyến đi bộ phải tính toán quãng đường, điểm nghỉ, thời gian di chuyển và khả năng hỗ trợ du khách khi cần thiết. Yêu cầu này đặc biệt quan trọng với những sản phẩm khai thác tài nguyên rừng. Việc xác định tuyến, đánh giá mức độ an toàn, giới hạn lượng khách và chuẩn bị nhân lực phải được thực hiện trước khi quảng bá. Những hạng mục bổ sung như đường đi, điểm dừng hay tiện ích phục vụ khách cũng cần được cân nhắc trên cơ sở bảo vệ cây xanh, thổ nhưỡng và cảnh quan, tránh làm biến đổi chính không gian tạo nên sức hấp dẫn của Yên Tử. Trải nghiệm trong rừng cũng cần có nội dung dẫn dắt phù hợp. Một tuyến đi bộ sẽ có giá trị hơn khi du khách được hướng dẫn quan sát, tìm hiểu đặc điểm tự nhiên và mối liên hệ giữa cảnh quan với các di tích. Đơn vị tổ chức cần xác định rõ nội dung giới thiệu, hoạt động được phép thực hiện và những giới hạn mà du khách phải tuân thủ. Với sản phẩm văn hóa, sự tham gia của cộng đồng là điều kiện quan trọng. Nghi lễ, tập quán và sinh hoạt tín ngưỡng đều gắn với chủ thể, bối cảnh và những quy tắc riêng. Khi đưa một số nội dung vào chương trình du lịch, cần phân định rõ đâu là hoạt động giới thiệu, đâu là thực hành trong đời sống cộng đồng, tránh biến các giá trị văn hóa thành những tiết mục trình diễn lặp lại chỉ để đáp ứng sự tò mò của du khách. Người dân cũng cần được tham gia quyết định nội dung, cách thức phục vụ và phương án phân chia lợi ích. Những chương trình sử dụng sản phẩm, công sức của cộng đồng cần có thỏa thuận rõ ràng về giá cả, lịch đặt dịch vụ và thanh toán. Khi có nguồn thu nhập tương xứng, người làm nghề mới có điều kiện duy trì, truyền lại kỹ năng và đầu tư nâng cao chất lượng phục vụ. Phát triển các hoạt động ngoài mùa cao điểm có thể giúp cơ sở lưu trú, hướng dẫn viên, hộ cung cấp thực phẩm và những người làm dịch vụ duy trì việc làm ổn định hơn. Tuy nhiên, hiệu quả cần được đánh giá trên cơ sở thu nhập thực tế và chi phí vận hành. Việc đưa được một vài đoàn khách đến chưa đủ để khẳng định một sản phẩm có khả năng tồn tại lâu dài. Để tạo nguồn khách thường xuyên, việc liên kết với trường học, doanh nghiệp lữ hành và các nhóm khách chuyên biệt cần được chuẩn bị từ sớm. Chương trình giáo dục phải phù hợp với kế hoạch học tập; sản phẩm nghỉ dưỡng cần công khai điều kiện dịch vụ; hành trình tìm hiểu lịch sử phải có nội dung được thẩm định. Thông tin thống nhất sẽ giúp các bên chủ động xây dựng, tổ chức và giới thiệu chương trình đến khách hàng. Chất lượng thuyết minh cũng giữ vai trò quan trọng trong những hành trình này. Khi không còn không khí lễ hội sôi động, câu chuyện về cảnh quan, kiến trúc và dấu tích lịch sử càng cần được kể một cách rõ ràng, chính xác, dễ hiểu. Người hướng dẫn phải phân biệt tư liệu lịch sử với truyền thuyết, đồng thời lựa chọn lượng thông tin phù hợp với từng nhóm khách. Yên Tử sau mùa hội có thể trở thành điểm đến của những chuyến đi chậm, dành thời gian tìm hiểu sâu hơn về văn hóa và thiên nhiên. Điều giữ chân du khách không chỉ là tài nguyên sẵn có mà còn là những trải nghiệm được chuẩn bị chu đáo, dịch vụ thuận tiện và một không gian di sản được gìn giữ. Khi những điều kiện ấy được bảo đảm, Yên Tử sẽ có thêm lý do để du khách trở lại vào nhiều thời điểm trong năm, đồng thời mở rộng cơ hội sinh kế cho cộng đồng địa phương. HOÀNG DƯƠNG NHỮNG TRẢI NGHIỆM NGOÀI MÙA LỄ HỘI Ngoài hành trình tham quan chùa, lễ Phật và hành hương lên núi, Yên Tử có thể phát triển thêm nhiều lựa chọn trải nghiệm: - Văn hóa: Tìm hiểu trang phục, ẩm thực, nghề thủ công, phong tục và đời sống người Dao Thanh Y. - Thiên nhiên: Đi bộ khám phá rừng, tìm hiểu hệ sinh thái và cảnh quan gắn với di tích. - Giáo dục: Tổ chức chương trình ngoại khóa về lịch sử, văn hóa Phật giáo Trúc Lâm và thiên nhiên. - Nghỉ dưỡng: Phát triển các chương trình thiền, nghỉ ngơi, trải nghiệm không gian yên tĩnh. - Du lịch cộng đồng: Kết nối du khách với người dân địa phương thông qua các hoạt động trải nghiệm và sử dụng sản phẩm bản địa. Yên Tử trong những ngày không có lễ hội Không gian văn hóa người Dao Thanh Y dưới chân núi Yên Tử Hàng nghìn người tham gia lễ chào cờ tại núi Yên Tử sáng 2/9/2026 ĐỂ DU KHÁCH Ở LẠI LÂU HƠN BÀI 2:Yên Tử sau mùa hội Ngoài mùa hành hương, Yên Tử còn nhiều dư địa thu hút du khách bằng các trải nghiệm văn hóa, khám phá cảnh quan rừng và tìm hiểu đời sống cộng đồng dưới chân núi. Khai thác hợp lý những giá trị này không chỉ giúp giảm tính mùa vụ mà còn tạo thêm việc làm, tăng cơ hội để du khách quay trở lại.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==