Phù du của Nguyễn Linh Khiếu bắt đầu từ miền tĩnh lặng. Sức hấp dẫn của tập tùy văn trước hết nằm ở khả năng qua dáng vẻ quen thuộc của muôn loài để nghe được tiếng vọng từ thẳm sâu. Dấu lá mùa Thu, cánh chuồn nghiêng xuống mặt hồ, bông hoa nép bên lối nhỏ, kiếp phù sinh ngắn ngủi đều mở ra suy cảm về vô thường, nguồn cội và trật tự huyền nhiệm của thiên địa. Vạn vật luôn vượt khỏi dáng vẻ bề mặt. Phiến lá mang dấu tích bốn mùa. Hạt sương giữ vòm trời ở khoảnh khắc trước khi nắng sớm làm tan chảy. Sinh linh bé mọn vẫn mang nơi thân phận ngắn ngủi dấu hiệu của cuộc tồn sinh rộng lớn. Giá trị một đời nằm ở phần riêng dâng góp vào dòng vận hành của tạo hóa. Đọc Phù du, ta có cảm giác đang đi bên tri kỷ, cùng lặng im ngắm nhìn cảnh sắc và chờ đợi một điều gì đó hiển lộ. Ngòi bút chậm rãi thong thả. Khi dừng bên cánh hoa, khi dõi theo con sông trễ nải xuôi về biển, khi ngắm hàng cây đổi sắc qua mùa. Cảnh vật hiện ra vẻ nguyên sơ; từ khoảng lặng ấy, hé lộ tâm cảm xa xăm diệu vợi. Vẻ đẹp câu văn tiết chế giàu dư ba, giản dị mà tinh tế, sang trọng mà thầm kín. Những chi tiết nhỏ nối nhau như một âm thanh thầm; mỗi vang động khởi từ khoảnh khắc đời thường để rồi lay động cảm thức về phận người. Hữu hạn soi vào vô cùng trời đất. Người xưa đọc thiên nhiên như đọc đại tự của càn khôn. Muốn lĩnh hội cuốn sách vô ngôn, trước hết phải học cách im lặng. Khi tâm hồn quá đầy tiếng động, khó nghe tiếng cỏ sau mưa, khó thấy vệt sáng trượt qua vòm lá, càng khó bắt gặp thanh âm gọi nhau giữa buổi mai. Thiên nhiên chỉ mở trang kín đáo cho người biết dừng chân. Phù du đưa ta trở về với một khả năng tưởng như đã cũ mà nhịp sống hiện đại dần làm phai nhạt: lắng nghe thế giới quanh mình. Chiếc lá, giọt nước, cánh bướm vừa là những hình ảnh bên ngoài, vừa trở thành những tín hiệu đánh thức nét tinh tế từng ngủ quên trong mỗi người. Tác phẩm được nâng đỡ bởi cái nhìn điềm tĩnh trước tạo vật. Cây cối, chim thú, sông núi, mây trời đứng riêng từng cõi mà vẫn hòa vào toàn thể rộng lớn, mỗi hiện hữu đều có phần của mình trong hành trình bất tận. Rễ cây lần tìm nguồn nước dưới lòng đất, con sông mang phù sa về biển, hạt giống theo gió vượt qua những miền xa. Giữa bao đường đi tưởng như biệt lập vẫn âm thầm mạch nguồn kết nối, để từ đó bức tranh sống động hiện ra, luôn trao gửi theo trật tự lặng lẽ mà kỳ vĩ. Từ cách nhìn này, quan hệ giữa nhân sinh và thế giới quanh mình hiện ra như câu hỏi về căn tính sinh tồn. Con người đứng giữa thời không ấy, cùng chung nguồn sinh khí, cùng chịu sự chi phối của thiên không, cùng đi về phía hữu hạn. Thức nhận ấy làm nên giá trị nhân văn của trang viết. Ẩn dưới lớp ngôn từ dung dị là thái độ sống: biết cúi mình trước tạo hóa, trân trọng điều bình thường, mở lòng trước tín hiệu nhỏ bé mà muôn loài gửi tới mỗi ngày. Nền văn minh chân chính, xét đến cùng, sinh khởi từ khả năng gìn giữ điều yếu mềm hơn mình. Không gian của tập tùy văn cũng mang số phận riêng. Mỗi địa danh vượt khỏi tọa độ địa lý, trở thành nơi ký ức gặp gỡ trải nghiệm, cảnh sắc giao hòa tâm tưởng. Khu vườn, triền cỏ, cánh đồng, biển xa, dấu chân từng in qua hiện lên bằng con mắt của người sống cùng, chứ chẳng phải cái nhìn của kẻ đứng ngoài vãn cảnh. Sau mỗi chuyến đi, điều lưu lại đâu hẳn là tên địa danh hay chiều dài hành trình. Còn sắc trời, mùi đất, tiếng nước, khoảng sáng giữa ký ức cùng cảm giác vừa gặp lại chính mình giữa nơi đất khách. Cuộc hành trình ngoài không gian hóa thành cuộc du hành trong tâm tưởng. Đất trời là gương soi bóng con người và con người là nơi an trú của trời đất. Ngòi bút Nguyễn Linh Khiếu đi tìm cái đẹp từ dấu hiệu nhỏ bé của cỏ cây. Mùa thay lá, con sông lặng lẽ xuôi về biển, cánh chim tìm lại tổ, vòng đời khép mở giữa miền sinh tồn, tất cả như lời thì thầm về quy luật vận hành của tạo hóa. Muôn loài vẫn thong thả theo con đường riêng mình; chỉ con người, giữa cuộc chạy đua bất tận, nhiều khi thất lạc chính mình. Đặt thiên tùy văn vào hành trình sáng tạo của tác giả, phía sau vẻ khoan thai của câu chữ là vốn kiến văn uyên áo. Thơ ca, triết học, văn hóa cùng trải nghiệm phong phú đã tan vào câu chữ, tạo nên giọng điệu điềm tĩnh, chân thành, dung dị, giàu hư huyền trắc ẩn. Điều tưởng thuộc về sách vở dần tan vào cây lá, sông nước, để mỗi hình ảnh hiện hữu vừa gần gũi vừa gợi mở liên tưởng về kiếp người và cõi nhân sinh. Đóa hoa mở ra câu hỏi về tồn sinh. Giọt nước gợi nghĩ về biến thiên. Cánh bướm chạm vào ý niệm về hữu hạn. Tri thức chẳng khoác lên văn chương bộ áo uyên bác; nó trở thành mạch ngầm nuôi dưỡng nhãn quan. Điều đáng quý là từ việc kể về muôn loài, câu chữ làm đổi thay cách nhìn cõi đời. Phù du mở ra nhận thức giản dị mà sâu xa: mọi hữu thể đều sống trong mạng lưới chằng chịt. Sinh mệnh nào hoàn toàn đơn độc. Cánh rừng cần dòng suối, dòng suối cần mưa nguồn, hạt mầm cần đất đai, nhân loại cần hành tinh xanh để an trú. Sự quân bình của trái đất không phải khái niệm xa xôi; nó khởi đi từ cách mỗi cá nhân đối đãi với từng hình hài quanh mình. Đóa hoa, giọt nước, cánh bướm, cơn mưa vừa là hữu thể chiêm nghiệm, vừa là ký hiệu tư tưởng. Cảnh vật tự cất tiếng bằng ngôn ngữ riêng. Nhà văn chỉ đón nhận, rồi trả lại cho đời tiếng vọng của chính mình. Khép lại những trang cuối, ta thấy khoảng sân nắng ngoài hiên không còn như xưa nữa, ta nhìn chiếc lá khác đi, nghe tiếng nước khác đi, giọt sương đầu ngọn cỏ sớm mai cũng khác. Ta bước chậm hơn giữa ánh ngày hay chạng vạng và chợt thấy miền quen thuộc hằng chan chứa vẻ đẹp thanh tân bao năm vẫn âm thầm ẩn khuất. Phù du hầu như chỉ nói về cây cối, chim muông, những miền đất từng đi qua nhưng lại cho ta cảm được mối tương liên giữa nhân sinh với cõi sinh tồn, giữa kiếp người hữu hạn với dòng thời gian vô hạn. Văn chương chân chính bao giờ cũng soi chiếu hiện thực, thức tỉnh lòng trắc ẩn, mở cuộc đối thoại giữa vạn vật, muôn loài, sau cùng chỉ là đưa mỗi người trở về với chính mình. Phù du khiêm nhường nói với ta rằng sự sống chưa bao giờ im tiếng. Chiếc lá, cánh hoa, làn nước đều có thể hóa thành lời nếu lòng người đủ tĩnh. Vẻ đẹp lớn lao của đời sống không hiện diện ở nơi rực rỡ nhất. Nó nằm trong những điều bình dị, giữa chuyển động rất khẽ, vệt sáng mong manh, thanh âm vừa đủ để con người dừng bước và lắng nghe. Buổi sớm ấy, chiếc lá vẫn khẽ chạm xuống mặt đất. Khi con người biết lắng nghe, sự sống bắt đầu cất lời. n 31/10-1/11/2026 www.tienphong.vn VĂN HÓA 16 NGUYỄN LINH KHIẾU LÀ MỘT HUYỀN NHÂN. ÔNG LẶNG LẼ NHÌN THẾ GIỚI HỮU HÌNH ĐỂ LẮNG NGHE THÔNG ĐIỆP XA XĂM VÔ HÌNH CỦA CÕI SỐNG. PHÙ DU, SỰ SỐNG TỰ CẤT LỜI LÊ NAM LINH KÍNH LĂNG 3 thành viên của BIGBANG đều dành lời hay ý đẹp cho 2 đêm nhạc của họ tại Sân vận động Mỹ Đình (Hà Nội) vừa qua. Taeyang khẳng định đây là “show tuyệt vời nhất” mà nhóm từng có. Đó cũng là nhận xét của Daesung. Còn trưởng nhóm G-Dragon nói: “Hai đêm diễn tại Hà Nội sẽ mãi in sâu trong ký ức của chúng ta”. Ở Việt Nam, dư âm 2 đêm nhạc của BIGBANG vẫn rộn ràng trên khắp diễn đàn. Những người coi BIGBANG như ký ức tuyệt đẹp của một thời hoa mộng thì ca ngợi nhóm hết lời. Những người không yêu BIGBANG lại tìm mọi cách để “dìm hàng” nhóm nhạc huyền thoại K-pop, thậm chí họ còn làm dấy lên cuộc tranh luận: Đổ tiền xem BIGBANG có lãng phí? Với một nhóm nhạc có thời vàng son rực rỡ như BIGBANG thì sức hút của hai đêm nhạc là điều dễ đoán. Trên thị trường sang nhượng vé BIGBANG, giá vé đẩy lên kịch trần. Vé gốc Cat5 chỉ 2 triệu đồng/cặp bị đẩy tới 21 triệu đồng/cặp vẫn có người mua. Sát show một cặp Premium giá gốc 15 triệu đồng đã đẩy tới 30 triệu đồng/cặp… Khán giả tới đêm hội BIGBANG chủ yếu là thế hệ 7x, 8x, 9x, rất nhiều người trong số đó tự chủ về tài chính. Khi cuộc tranh luận đổ tiền xem BIGBANG nổ ra, nhiều khán giả đã lên tiếng. Một khán giả 7x chia sẻ: “Lần nào kết thúc một concert lớn cũng có ý kiến này. Những người đánh giá đổ tiền đi xem BIGBANG là lãng phí có thể chưa từng trải nghiệm concert. Lực lượng chủ lực đu concert BIGBANG không phải học sinh, sinh viên mà chủ yếu là những người đã và đang đi làm, đang tạo ra của cải vật chất cho gia đình và xã hội”. Fan nữ trung niên cho biết: “Concert BIGBANG không những cháy vé mà còn cháy cả merch (sản phẩm phục vụ cộng đồng người hâm mộ). Dù áo, mũ… khá đắt. Ví dụ cái áo giá 3,9 triệu đồng cháy hàng”. Khán giả chi tiền đu concert BIGBANG không thấy lãng phí bởi theo họ, đó là giá của chiếc vé trở về thanh xuân. Một số tài khoản giễu cợt BIGBANG ở cách ăn mặc, ở phong cách trên sân khấu… Một số người còn nói: Trưởng nhóm G-Dragon cứ “man mát”. Thế mà lực lượng fan vẫn ngút ngàn. Chẳng những fan Việt mà còn có rất nhiều fan quốc tế cũng đến Hà Nội vì BIGBANG. Những người giễu cợt BIGBANG chỉ nhìn một số khoảnh khắc được quay lại trên sân khấu để đánh giá nhóm nhạc. Đằng sau vẻ “man mát” của “Anh Long” (biệt danh của G-Dragon do fan Việt đặt) là cả hành trình miệt mài lao động nghệ thuật của nghệ sĩ, để chạm tới hào quang rực rỡ. G-Dragon không theo đuổi sự hoàn hảo nên biểu tượng thời trang anh tạo ra chính là đoá hoa cúc khuyết cánh. Khán giả thấy “Anh Long” gần gũi có thể cũng vì vẻ “man mát” trên sân khấu của anh chăng? Ở Việt Nam, concert đang vào mùa bội thu. Nhưng không phải cứ làm concert là đại thắng. Vẫn có những concert bị la ó, vẫn có những concert “sold out” (hết vé) ảo. Rút tiền trong ví của “thượng đế”, buộc họ phải “lãng phí” vì nghệ sĩ, không hề dễ dàng. Nhưng BIGBANG đã làm được. Nhờ đêm hội BIGBANG không chỉ du lịch, ẩm thực… được “ăn theo”, đến chuyên viên trang điểm, làm tóc cũng có những ngày bội thu. Họ gặt hái hàng chục triệu đồng mỗi ngày để phục vụ nhu cầu làm đẹp của chị em đi trẩy hội BIGBANG. Nhóm nhạc góp phần gây lãng phí hay kích thích tăng trưởng kinh tế, cũng nên luận công và “tội” một cách thực tế, khách quan. MIU MIU Luận “tội” BIGBANG Trang bìa “Phù du” của tác giả Nguyễn Linh Khiếu
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==