SINH KẾ “XANH” TỪ GIÁ TRỊ BẢN ĐỊA Giữa những cánh rừng bạt ngàn ở xã Sông Vàng (TP Đà Nẵng), có một giống cây vốn là thức uống quen thuộc của đồng bào Cơ Tu địa phương - chè dây Ra Zéh. Loại cây mọc tự nhiên trong rừng nay được người dân đưa về trồng trong vườn nhà, trên những mảnh đồi, trở thành giống cây có giá trị kinh tế. Từ nhiều năm nay, Hợp tác xã Nông nghiệp và Xây dựng Ba Tư (xã Sông Vàng) trở thành điểm tựa liên kết các hộ trồng, chế biến chè dây, tạo sinh kế cho phụ nữ và những gia đình còn khó khăn tại địa phương. Theo chị Dương Thị Mỹ Hạnh, Phó Giám đốc Hợp tác xã, vùng nguyên liệu vốn được canh tác tự nhiên, không sử dụng thuốc trừ sâu, phân hóa học bởi thổ nhưỡng và khí hậu địa phương rất thuận lợi cho việc trồng chè dây. Tuy nhiên, điều khiến các thành viên trăn trở là khâu sản xuất vẫn còn thủ công, trong khi cách chế biến và đóng gói chưa đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Thông qua dự án “Tạo điều kiện cho phụ nữ miền Trung Việt Nam cải thiện cuộc sống và bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên thông qua áp dụng kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn tại TP Đà Nẵng”, chị Hạnh cùng các thành viên được tập huấn, tiếp cận kiến thức và tìm hướng cải thiện mô hình sản xuất. Dự án do Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam tài trợ, Trung tâm Bảo tồn đa dạng sinh học Nước Việt Xanh (GreenViet) phối hợp tổ chức Visible Impact và Trung tâm Nghiên cứu Hỗ trợ phát triển cộng đồng (CSRD) thực hiện. Sau các buổi tập huấn, Hợp tác xã thống nhất điều chỉnh cách sản xuất, giữ phương thức canh tác thân thiện với môi trường, đồng thời tính toán lại khâu chế biến và bao bì. “Các hộ cam kết canh tác cây chè dây theo hướng thuận tự nhiên, thân thiện với môi trường. Bên cạnh đó, Hợp tác xã đang thay đổi quy trình sản xuất, linh hoạt tận dụng nguồn ánh nắng tự nhiên để tiết kiệm năng lượng, đồng thời, thay thế bao bì ni lông cũ bằng bao bì giấy có khả năng chống ẩm mốc, sử dụng hộp thiếc, hộp inox phù hợp với từng dòng sản phẩm”, chị Hạnh chia sẻ. Cũng là một trong những mô hình kinh tế đang được dự án hỗ trợ, câu chuyện kinh tế tuần hoàn ở Hợp tác xã Nông nghiệp sinh thái và Du lịch cộng đồng Hòa Bắc (phường Hải Vân) lại được ươm mầm từ những ngày đầu thành lập. Bắt tay làm du lịch, các hộ đã coi du lịch xanh là kim chỉ nam cho mô hình du lịch cộng đồng gắn với văn hóa bản địa. Mỗi khi có đoàn khách tìm đến Tà Lang - Giàn Bí, chị Trần Thị Phương (người Cơ Tu, tổ Tà Lang - Giàn Bí, phường Hải Vân) lại trở thành người dẫn đường, đưa khách khám phá những con suối, ngắm cây gỗ lớn giữa rừng, tìm hiểu nghề dệt thổ cẩm và thưởng thức món ăn của đồng bào Cơ Tu. Có đoàn khách thích đi bộ giữa núi rừng, có đoàn muốn cùng người dân vào bếp, cũng có những vị khách hào hứng theo chân bà con nhổ sắn, đào khoai. Khoảng 4-5 năm gắn bó với du lịch cộng đồng, chị Phương dần quen với việc kể câu chuyện quê hương bằng chính những điều bình dị trong cuộc sống hằng ngày. Nhưng câu chuyện chị muốn chia sẻ với du khách không chỉ có cảnh đẹp hay những nét văn hóa truyền thống. Trong căn bếp, ngoài vườn và trên những lối đi trong xóm, chị còn kể về cách người dân giữ gìn môi trường sống. “Bà con hạn chế rác thải nhựa một lần, chủ động phân loại rác tài nguyên để bán phế liệu, ủ phân hữu cơ từ rau củ quả thừa... để cùng thực hành sống xanh, làm du lịch xanh”, chị Phương nói. Định hướng du lịch xanh của Hợp tác xã Nông nghiệp sinh thái và Du lịch cộng đồng Hòa Bắc được vun đắp từ sự chung tay của cả cộng đồng. Theo chị Đỗ Thị Huyền Trâm, Giám đốc Hợp tác xã, với hướng đi này, giữ rừng, bảo vệ nguồn nước, giảm rác thải và gìn giữ văn hóa không chỉ là việc riêng của mỗi gia đình, mà còn là điều kiện để du lịch cộng đồng tồn tại lâu dài. “Màu xanh của Hòa Bắc không chỉ nằm ở những cánh rừng bao quanh bản làng, mà còn hiện diện trong cách người dân đón khách, làm du lịch, gìn giữ nếp sống và những thói quen xanh”, chị Trâm nói. ĐỂ KINH TẾ XANH BÉN RỄ TRONG CỘNG ĐỒNG Những thay đổi trong cách trồng, chế biến chè dây ở Sông Vàng hay tổ chức hoạt động du lịch tại Hòa Bắc đều cần thời gian, nguồn lực và sự đồng thuận từ cộng đồng. Việc tham gia dự án giúp chị em có thêm kiến thức, kỹ năng và thay đổi tư duy về kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn với sự hỗ trợ từ các chuyên gia, nhà khoa học cũng như từ các mô hình thực tế ở các địa phương trong nước và quốc tế. Trong khuôn khổ dự án, Trung tâm GreenViet đã ký cam kết tài trợ hơn 400 triệu đồng cho mô hình của Hợp tác xã Nông nghiệp và Du lịch cộng đồng Hòa Bắc và Hợp tác xã Nông nghiệp và Xây dựng Ba Tư, hơn 270 triệu đồng cho Tổ hợp tác Hải sản Sơn Trà. Đây là nguồn lực ban đầu để các đơn vị triển khai phương án đã xây dựng, cải thiện điều kiện sản xuất và từng bước chuyển đổi theo hướng xanh, tuần hoàn. Ngoài ba mô hình trên, dự án còn ký cam kết hỗ trợ hơn 800 triệu đồng cho các sáng kiến kinh tế tuần hoàn sẽ được triển khai trong thời gian tới. Các sáng kiến được hỗ trợ gồm: mô hình chăn nuôi gà thả vườn sử dụng thảo dược và nước suối sạch, nuôi lươn không bùn, làm cơm lá chuối. Mỗi sáng kiến có cách tiếp cận riêng, nhưng cùng hướng đến việc sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, hạn chế tác động đến môi trường và tạo thêm sinh kế bền vững cho người dân địa phương. Theo ông Trần Hữu Vỹ, Phó Chủ tịch Hội đồng sáng lập Trung tâm GreenViet, bên cạnh kinh phí, dự án còn hỗ trợ các nhóm phụ nữ xây dựng phương án sản xuất, quản lý tài chính, phát triển kinh doanh và truyền thông sản phẩm. “Một yêu cầu quan trọng của dự án là để chính cộng đồng làm chủ mô hình. Bởi sau khi dự án kết thúc, các hợp tác xã và tổ hợp tác phải chủ động tổ chức sản xuất, duy trì hoạt động và vận hành hiệu quả các mô hình kinh tế xanh. Không chỉ là người thụ hưởng dự án, phụ nữ địa phương sẽ trở thành những người truyền cảm hứng, chia sẻ kinh nghiệm, kỹ năng để gieo mầm những mô hình kinh tế tuần hoàn trong cộng đồng”, ông Vỹ nói. GIANG THANH 14 n Thứ Sáu n Ngày 30/10/2026 PHÓNG SỰ Trao cần câu “xanh” cho phụ nữ Trồng và sản xuất chè dây sạch, làm du lịch cộng đồng gắn với bảo vệ rừng và gìn giữ văn hóa bản địa…, phụ nữ Đà Nẵng đang từng bước phát triển sinh kế “xanh” hài hòa lợi ích kinh tế với bảo vệ môi trường với sự đồng hành về vốn và kỹ thuật. Thành viên HTX Nông nghiệp và Xây dựng Ba Tư (xã Sông Vàng) canh tác chè dây theo hướng hữu cơ Hợp tác xã Nông nghiệp và Du lịch cộng đồng Hòa Bắc định hướng phát triển du lịch sinh thái gắn với giữ rừng, bảo vệ môi trường, giảm thiểu rác và giữ gìn văn hóa Cơ Tu Dự án “Tạo điều kiện cho phụ nữ miền Trung Việt Nam cải thiện cuộc sống và bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên thông qua áp dụng kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn tại TP Đà Nẵng” được triển khai từ tháng 1/2025 đến tháng 12/2028, với tổng ngân sách 1 triệu euro. Dự án đặt mục tiêu nâng cao kiến thức, năng lực về kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn cho 300 phụ nữ; tăng thu nhập từ 15-30%. Đồng thời, vận động gây quỹ 2 tỷ đồng hỗ trợ phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn do Hội Liên hiệp Phụ nữ địa phương quản lý. Ươm giống cây gỗ lớn để trồng phục hồi rừng là trải nghiệm độc đáo của du khách khi đến với Hòa Bắc
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==