13 TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG n Thứ Năm n Ngày 29/10/2026 TRÁI PHIẾU THỨ CẤP TIỀM ẨN RỦI RO RIÊNG Hiện nay, có rất ít trái phiếu ngân hàng tại Việt Nam được xếp hạng tín nhiệm, khiến nhà đầu tư khó so sánh mức độ rủi ro giữa các ngân hàng - nhóm phát hành trái phiếu doanh nghiệp lớn nhất tại Việt Nam. Việc thiếu thông tin này gây khó khăn cho việc định giá trái phiếu theo rủi ro và phát triển thị trường trái phiếu trong nước theo định hướng tại Quyết định 1413/QĐ-TTg tháng 7/2026. Thách thức sẽ lớn hơn khi các ngân hàng phát hành thêm trái phiếu thứ cấp có thứ tự ưu tiên thanh toán và điều khoản chịu tổn thất ngày càng phức tạp. Việc mở rộng xếp hạng tín nhiệm cho cả ngân hàng phát hành và từng loại trái phiếu sẽ giúp nhà đầu tư so sánh rủi ro tốt hơn. Tuy nhiên, chỉ riêng xếp hạng tín nhiệm chưa thể bảo đảm trái phiếu được định giá phù hợp với mức độ rủi ro hoặc giúp thị trường phát triển sâu rộng hơn. Việc được giám sát an toàn hoạt động và khả năng được Chính phủ hỗ trợ không loại bỏ rủi ro tín dụng của từng ngân hàng. Moody’s ghi nhận 221 định chế được xếp hạng tại 38 quốc gia đã rơi vào tình trạng vỡ nợ hoặc phải nhận hỗ trợ đặc biệt để tránh vỡ nợ trong giai đoạn 2007-2015. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng liên quan đến việc không thanh toán được trái phiếu. Chất lượng tài sản suy giảm, áp lực huy động vốn và những hạn chế trong quản trị là các nguyên nhân chính. LỢI SUẤT CHƯA PHẢN ÁNH ĐẦY ĐỦ RỦI RO? Trái phiếu thứ cấp tăng nhanh và quá trình tiến tới Basel III khiến việc đánh giá rủi ro của từng công cụ nợ trở nên quan trọng hơn. Trái phiếu thứ cấp được tính vào vốn cấp 2 (Tier 2) có thứ tự thanh toán sau các chủ nợ ưu tiên. Ngân hàng có thể hoãn trả lãi và chuyển khoản lãi này sang các kỳ sau nếu việc thanh toán khiến ngân hàng bị lỗ trong năm. Khoản lãi bị hoãn không bị hủy, nhưng nhà đầu tư phải chờ lâu hơn để được thanh toán và có thể thu hồi ít hơn nếu ngân hàng gặp khó khăn. Quy định mới về tỷ lệ an toàn vốn đang đưa Việt Nam tiến gần hơn đến chuẩn mực Basel III, đồng thời tạo cơ sở cho việc phát hành công cụ bổ sung vốn cấp 1 (AT1) có thứ tự thanh toán sau các công cụ Tier 2, và không có ngày đáo hạn. Ngân hàng có quyền hủy bỏ thanh toán lãi mà không bị coi là vi phạm hợp đồng. Việc định giá trái phiếu ngân hàng có cấu trúc phức tạp sẽ càng khó nếu thị trường chưa phân biệt rõ chất lượng tín nhiệm giữa các ngân hàng. Phân tích 284 trái phiếu ưu tiên, không có bảo đảm (trái phiếu thường), kỳ hạn ba năm, được phát hành từ năm 2023 đến hết nửa đầu năm 2026, cho thấy một số ngân hàng có mức đánh giá tín nhiệm thấp hơn vẫn có thể phát hành trái phiếu với mức chênh lệch lợi suất (phần bù rủi ro) tương đương hoặc thấp hơn các ngân hàng có hồ sơ tín nhiệm tốt. Xếp hạng tín nhiệm của ngân hàng phát hành và từng loại trái phiếu giúp nhà đầu tư so sánh rủi ro, còn dữ liệu giao dịch trên thị trường giúp đánh giá liệu mức lợi suất có đủ bù đắp rủi ro hay không. “Tuy nhiên, các thông tin này không thể thay thế việc nhà đầu tư tự phân tích trước khi quyết định đầu tư”- VIS Rating khuyến nghị. MINH ANH Theo thống kê của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, ít nhất 22 ngân hàng thương mại, trong đó có Shinhan Việt Nam, đã cam kết giảm lãi suất cho vay. Một số ngân hàng áp dụng mức giảm sâu hơn như Nam A Bank giảm tới 3,25%/năm; Vietcombank giảm tới 3%/năm đối với khoản vay ngắn hạn thuộc một số lĩnh vực; Agribank và PVcomBank giảm tới 2,5%/năm. Đáng chú ý, 15 ngân hàng đã công bố các gói vay ưu đãi với tổng quy mô hơn 451.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 2,2% tổng dư nợ tín dụng toàn hệ thống. Tuy nhiên, quy mô gói vay được công bố không đồng nghĩa toàn bộ doanh nghiệp đều có thể tiếp cận nguồn vốn này, bởi mỗi chương trình có điều kiện riêng. Đơn cử, HDBank triển khai gói tín dụng 10.000 tỷ đồng từ ngày 20/10 đến 30/11/2026, giảm lãi suất 1,5%/ năm. Lãi suất áp dụng từ 8%/năm đối với khoản vay tối đa 2 tháng và từ 8,7%/năm với khoản vay trên 2 tháng đến 3 tháng. Đối tượng thụ hưởng là doanh nghiệp trong các lĩnh vực sản xuất, xuất khẩu, nông nghiệp, công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ, với điều kiện xếp hạng tín dụng từ A trở lên. Trong khi đó, Techcombank triển khai các chương trình tín dụng tổng quy mô 40.000 tỷ đồng, giảm lãi suất tới 2%/năm đến hết năm 2026. Trong đó, 20.000 tỷ đồng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh; phần còn lại hướng tới doanh nghiệp lớn trong các lĩnh vực sản xuất, xuất nhập khẩu, logistics, năng lượng, hạ tầng và nông nghiệp. Vietcombank áp dụng chương trình giảm lãi suất từ ngày 19/10 đến hết năm 2026, mức giảm phổ biến 1,5-2%/năm, tối đa 3%/năm đối với một số khoản vay ngắn hạn. Tại Chi nhánh Hạ Long, lãi suất cho vay ngắn hạn được giảm 1,5%/năm, xuống còn 6,4-6,8%/năm đối với các khoản vay có thời hạn từ 88 ngày đến 5 tháng, giải ngân trong giai đoạn từ ngày 19/10 đến 31/12/2026. Chương trình của Vietcombank cũng đi kèm điều kiện. Trường hợp khách hàng phát sinh nợ xấu hoặc nợ nhóm 2, ngân hàng sẽ áp dụng lãi suất thông thường đối với phần dư nợ còn lại theo các điều kiện đã thông báo. Với Agribank, chương trình giảm lãi suất áp dụng cả với dư nợ hiện hữu và khoản vay mới. Riêng dư nợ hiện hữu được giảm tối đa 2,5 điểm phần trăm/năm, tùy đối tượng khách hàng và mức lãi suất đang áp dụng. Ngân hàng ước tính đợt điều chỉnh này làm giảm khoảng 2.000 tỷ đồng thu nhập; tổng mức giảm thu nhập lãi từ đầu năm 2026 do các đợt điều chỉnh lãi suất và chương trình tín dụng ưu đãi lên gần 6.000 tỷ đồng. NGỌC MAI NGÂN HÀNG GIẢM LÃI SUẤT CHO VAY: Hơn 451.000 tỷ đồng vốn ưu đãi chờ doanh nghiệp Ít nhất 22 ngân hàng thương mại đã cam kết giảm lãi suất cho vay, phổ biến 1,5-2%/năm, sau chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Tuy nhiên, để tiếp cận hơn 451.000 tỷ đồng vốn ưu đãi được công bố, doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng những điều kiện cụ thể về lĩnh vực hoạt động, xếp hạng tín dụng và thời hạn vay. NHNN cảnh báo xử lý ngân hàng không giảm lãi suất Ngày 21/10, NHNN ban hành Công văn số 9736, yêu cầu các ngân hàng thương mại quyết liệt thực hiện giảm thực chất lãi suất huy động và cho vay. Cơ quan quản lý cảnh báo sẽ xử lý nghiêm các ngân hàng không chấp hành, trong đó có thể xem xét giảm hoặc giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp hơn. Xếp hạng tín nhiệm trái phiếu ngân hàng tại Việt Nam còn hạn chế VIS Rating (Công ty Cổ phần Xếp hạng Tín nhiệm Đầu tư Việt Nam - Thành viên liên kết của Moody's) vừa có báo cáo mới nhất: “Xếp hạng tín nhiệm trái phiếu ngân hàng tại Việt Nam còn hạn chế so với khu vực, gây khó khăn cho việc đánh giá rủi ro của các trái phiếu thứ cấp có cấu trúc phức tạp” . Cuối năm 2025, chỉ 2/28 ngân hàng thương mại tại Việt Nam thuộc phạm vi phân tích có trái phiếu được xếp hạng tín nhiệm trong nước Khoảng cách về tỷ lệ xếp hạng tín nhiệm Theo VIS Rating, cuối năm 2025, chỉ 2/28 ngân hàng thương mại tại Việt Nam thuộc phạm vi phân tích có trái phiếu được xếp hạng tín nhiệm trong nước, tương đương khoảng 7%. Tỷ lệ này tại Thái Lan vào khoảng 60%, trong khi Malaysia, Hàn Quốc và Trung Quốc đều vượt 75%. Khoảng cách cho thấy dư địa mở rộng hoạt động xếp hạng tín nhiệm trái phiếu ngân hàng tại Việt Nam còn lớn.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==