9 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Ba n Ngày 13/10/2026 vẻ đẹp tự nhiên của chất đất và độ bền chắc. Để hoàn thiện một sản phẩm, người thợ phải am hiểu nguyên liệu, thành thạo kỹ thuật tạo hình và kiểm soát chặt chẽ quá trình nung. Đất gốm có độ co ngót lớn nên khi làm sản phẩm kích thước lớn, nguy cơ cong vênh, nứt hoặc méo trong quá trình nung khá cao. Vì vậy, ngoài đôi tay khéo léo, người thợ cần nhiều năm tích lũy kinh nghiệm mới có thể làm chủ chất đất và lửa lò. KHẮC KHOẢI VỚI NGHỀ Nhắc về thời kỳ hưng thịnh, ông Quang cho biết giai đoạn từ năm 1954 đến năm 1986 là thời kỳ gốm Hương Canh phát triển mạnh. Khi ấy, gần 400 hộ trong làng cùng tham gia sản xuất theo mô hình hợp tác xã. Sản phẩm có đầu ra được bao tiêu, người thợ có điều kiện tập trung vào nghề truyền thống. Sau khi cơ chế bao cấp chấm dứt, thị trường tiêu thụ thay đổi và làng gốm dần mất đi lợi thế. Các sản phẩm nhựa cùng vật liệu mới thay thế nhiều mặt hàng gia dụng truyền thống. Trong khi đó, chum, vại gốm có độ bền cao, ít phải thay mới nên nhu cầu mua sắm không còn thường xuyên như trước. Không ít gia đình chuyển sang kinh doanh hoặc làm việc tại các nhà máy, khu công nghiệp để có thu nhập ổn định hơn. Lớp trẻ cũng ít mặn mà với công việc quanh năm gắn với đất, lửa và những công đoạn sản xuất vất vả. Từ gần 400 hộ từng làm nghề, đến nay Hương Canh chỉ còn 4 hộ duy trì sản xuất. Sự thu hẹp này không chỉ phản ánh những khó khăn về kinh tế mà còn đặt ra nguy cơ đứt gãy quá trình truyền nghề vốn được duy trì qua nhiều thế hệ. Gia đình ông Quang là một trong số ít những gia đình vẫn kiên trì với nghề. Ông kể, bố mẹ ông đều là những người thợ giỏi, đặc biệt có kinh nghiệm trong khâu đun, đốt lò. Những bí quyết ấy được tích lũy qua nhiều năm làm nghề, trở thành vốn quý mà thế hệ sau cần học hỏi để có thể tiếp tục sản xuất. GIỮ NGHỀ KHÔNG CHỈ BẰNG TÌNH YÊU Được đào tạo bài bản về mỹ thuật, ông Nguyễn Hồng Quang lựa chọn trở về với gốm quê hương, tìm hướng phát triển mới cho dòng sản phẩm truyền thống. Thay vì chỉ làm chum, vại theo kiểu dáng cũ, ông đưa tư duy tạo hình và ngôn ngữ nghệ thuật đương đại vào sản phẩm, hướng tới nhóm khách hàng ở các thành phố lớn. Theo ông Quang, muốn giữ nghề, người thợ phải giải được bài toán thị trường. Sản phẩm cần giữ đặc trưng của chất đất Hương Canh nhưng cũng phải đáp ứng nhu cầu sử dụng và thị hiếu hiện nay. Nếu không tạo ra thu nhập, người làm gốm khó có thể gắn bó lâu dài với nghề. Tuy nhiên, đầu ra không phải nỗi trăn trở duy nhất. Giữa nhiều lựa chọn việc làm với thu nhập ổn định hơn, việc thuyết phục người trẻ tiếp nối nghề của cha ông cũng là thách thức lớn. Anh trai ông Quang, ông Nguyễn Giang Anh, cũng cùng gia đình duy trì nghề gốm. Chia sẻ về chặng đường phía trước, ông Giang Anh bày tỏ: “Chúng tôi cố gắng giữ nghề, còn đời sau thì không thể biết được”. Câu nói ngắn gọn ấy cho thấy nỗi băn khoăn của những người đang tiếp tục làm gốm. Họ có thể duy trì nghề bằng kinh nghiệm và sự bền bỉ của mình, nhưng tương lai của làng nghề vẫn phụ thuộc vào khả năng tìm đầu ra ổn định và sự tiếp nối của thế hệ sau. V.H “Gốm Hương Canh không chỉ là sản phẩm phục vụ đời sống mà còn lưu giữ tri thức về chất đất, kỹ thuật tạo hình và bí quyết nung được tích lũy qua nhiều thế hệ. Khi số hộ làm nghề ngày càng ít đi, việc bảo tồn những giá trị ấy đòi hỏi nỗ lực vượt ra ngoài phạm vi từng gia đình. Để nghề gốm có thể tiếp tục tồn tại, người thợ cần tìm được thị trường, tạo ra thu nhập ổn định và mở ra cơ hội để thế hệ trẻ tiếp nối nghề truyền thống”. Ông NGUYỄN HỒNG QUANG Những sản phẩm gốm do ông Nguyễn Hồng Quang chế tác Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam giới thiệu chuỗi hoạt động nghệ thuật, học thuật và giao lưu quốc tế nhân kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện. Trong đó, hòa nhạc Jazz & Friends X - Jazz Việt: Hội tụ và lan tỏa là điểm nhấn, diễn ra lúc 20h ngày 6/11 tại Phòng Hòa nhạc Lớn, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam. Chương trình quy tụ gần 100 nghệ sĩ jazz trong nước và quốc tế, với sự tham gia của các nghệ sĩ đến từ Mỹ, Anh, Thụy Điển và Na Uy. Theo TS Nguyễn Tiến Mạnh - Trưởng khoa Jazz, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Tổng đạo diễn chương trình - Jazz & Friends X là dịp hội tụ ba thế hệ nghệ sĩ trưởng thành từ Khoa Jazz, từ những người đặt nền móng, đội ngũ giảng viên đến các cựu sinh viên đang hoạt động chuyên nghiệp. “Có thể nói chương trình lần này là sự hội tụ của ba thế hệ jazz Việt trưởng thành từ Khoa Jazz. Chúng tôi mong muốn có thể cùng nhau lan tỏa tinh thần jazz Việt”, TS Nguyễn Tiến Mạnh chia sẻ. Đáng chú ý, ba cựu sinh viên Nguyễn Hữu Vượng, Lương Việt Tú và Nguyễn Đức Hải Phong trở lại học viện trong vai trò giám đốc âm nhạc. Họ đều là những nghệ sĩ đã có quá trình hoạt động trong đời sống âm nhạc chuyên nghiệp. Với Nguyễn Hữu Vượng, jazz là “gốc” hình thành tư duy âm nhạc của anh. Việc trở lại trường lần này cũng là cơ hội để nghệ sĩ đứng chung sân khấu với những người thầy và đồng nghiệp sau nhiều năm hoạt động ở các không gian âm nhạc khác nhau. Nguyễn Đức Hải Phong mang đến những sáng tác khai thác chất liệu dân gian từ nhiều vùng miền, được phát triển bằng ngôn ngữ jazz. Điểm mới của chương trình là lần đầu các nghệ sĩ jazz Việt sáng tác, biểu diễn cùng dàn nhạc giao hưởng thính phòng. Sự kết hợp được xây dựng trên nền tảng khai thác chất liệu âm nhạc truyền thống Việt Nam, thông qua hòa âm, tiết tấu, ngẫu hứng và phát triển chủ đề. Hai tác phẩm Cội và Sông biển nước Nam có sự tham gia thực hiện của nghệ sĩ Quyền Thiện Đắc là những tiết mục thể hiện hướng sáng tạo này. Cội do Nguyễn Đức Hải Phong sáng tác, khai thác chất liệu âm nhạc Việt Nam trong không gian jazz và dàn nhạc dây. Theo nghệ sĩ Quyền Thiện Đắc, điều quan trọng không chỉ là đưa nhạc cụ truyền thống vào các tiết mục jazz mà còn phải chuyển hóa chất liệu dân gian thành ngôn ngữ sáng tác và ứng tác riêng. “Nếu chỉ chơi jazz quốc tế hay sáng tác theo cách của các trường phái ở Mỹ, châu Âu thì về cơ bản vẫn là cover. Còn muốn có tiếng nói riêng thì phải dùng chất liệu của mình để tạo ra ngôn ngữ riêng”, nghệ sĩ Quyền Thiện Đắc nhận định. Bên cạnh sự kết hợp với giao hưởng, chương trình còn lần đầu mở rộng không gian biểu đạt của jazz thông qua công nghệ âm nhạc, với sự tham gia của các giáo sư, nghệ sĩ và chuyên gia Na Uy, Thụy Điển trong lĩnh vực công nghệ sáng tạo và Live Electronics. NGỌC ÁNH đẹp và lựa chọn người đại diện cho cái đẹp ấy”. Bà Minh Tâm cũng cho rằng khi hiểu biết, sự chân thành và trách nhiệm cộng đồng trở thành tiêu chí tuyển chọn, vẻ đẹp được xem xét trong mối quan hệ với cách sống. Một gương mặt thu hút đem lại ấn tượng ban đầu, khả năng lắng nghe, suy nghĩ độc lập và cư xử có chừng mực tạo thêm cơ sở để công chúng quý trọng người mang danh hiệu. Trụ cột Văn hóa có ý nghĩa ở chỗ giúp cuộc thi nhận diện những phẩm chất ấy, đồng thời dành chỗ cho cá tính và những trải nghiệm khác nhau của người dự thi. Từ góc nhìn này, những chuyến tìm hiểu di sản hay hoạt động cộng đồng có liên hệ trực tiếp với quá trình hình thành một người đẹp. Tiếp xúc với những vùng đất, những hoàn cảnh sống khác mình là cơ hội để thí sinh mở rộng hiểu biết, điều chỉnh cách nhìn và học cách chia sẻ. Giá trị của trải nghiệm nằm ở điều mỗi người tiếp nhận, ở cách họ suy nghĩ và hành xử sau đó. Đây cũng là phần đòi hỏi thời gian quan sát, khó có thể đánh giá đầy đủ qua một câu trả lời trôi chảy trên sân khấu. TS Nguyễn Minh Tâm đánh giá Hoa hậu Việt Nam 2026 đã thành công đưa văn hóa vào cả hành trình dự thi. Bên cạnh phần áo dài lấy cảm hứng từ di sản, các thí sinh được tìm hiểu lịch sử, đến nhiều địa phương và tham gia xây dựng dự án nhân ái. “Sự công bằng khi đánh giá, thái độ tôn trọng khác biệt và cách đối đãi với người dừng bước cũng thể hiện góc độ văn hóa của cuộc thi. Một cuộc thi đề cao văn hóa sẽ có sức thuyết phục khi những giá trị được dùng để lựa chọn người đẹp cũng hiện diện trong cách cuộc thi ứng xử với từng người”, TS Minh Tâm nói. HẠNH ĐỖ Thí sinh trình diễn áo dài trong bộ sưu tập Dọc miền di sản của Hoa hậu Ngọc Hân ẢNH: DƯƠNG TRIỀU PGS.TS Nguyễn Huy Phương - Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam - kỳ vọng Khoa Jazz tiếp tục phát huy những thành quả đã đạt được, hoàn thiện các lĩnh vực đào tạo còn thiếu, trong đó có thanh nhạc jazz, đồng thời tạo điều kiện cho thế hệ nghệ sĩ trẻ phát triển. Gần 100 nghệ sĩ jazz nổi tiếng thế giới hòa nhạc ở Hà Nội Gần 100 nghệ sĩ jazz đến từ Việt Nam, Mỹ, Anh, Thụy Điển và Na Uy sẽ tham gia hòa nhạc “Jazz & Friends X” vào tối 6/11 tại Hà Nội. Chương trình đánh dấu sự hội tụ của ba thế hệ nghệ sĩ jazz Việt, đồng thời lần đầu kết hợp jazz với giao hưởng thính phòng trên nền chất liệu âm nhạc truyền thống Việt Nam. PGS.TS Nguyễn Huy Phương - Giám đốc Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam - kỳ vọng Khoa Jazz tiếp tục phát huy những thành quả đã đạt được
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==